PlusAchtergrond

Het coronavirus grijpt wereldwijd steeds oncontroleerbaarder om zich heen

Een klas in Thailand heeft speciale hoedjes gemaakt om aan te geven hoeveel afstand moet worden gehouden.Beeld AP

Heeft het ene land het virus net onder controle, dan lijkt het elders weer toe te slaan. En zo deint de wereldbevolking heen en weer, van lockdown naar versoepeling en terug naar lockdown.

Je zou zomaar denken dat het ergste leed geleden is, als je in Nederland om je heen kijkt. De horeca en de scholen zijn weer open, het aantal nieuwe besmettingen blijft laag en in de buurlanden is het beeld ongeveer hetzelfde.

Dat dachten ze in Australië ook. Daar leek de uitbraak zelfs nog beter onder controle dan in Nederland. Toch flakkerde het virus er weer op, en kregen de 5 miljoen bewoners van Melbourne deze week te horen dat ze weer terug in lockdown moeten, mogelijk voor zes weken.

Nu was het wel voorzien dat regionale uitbraken zich blijven voordoen, en dat die af en toe agressief maatwerk vereisen. Maar wie uitzoomt, en de blik op de wereld als geheel richt, ziet een verontrustende ontwikkeling: in de grootste delen van de wereld is geen sprake van periodiek opflakkeren van een paar vuurtjes, maar van een aanzwellende bosbrand, die steeds oncontroleerbaarder om zich heen grijpt.

“De uitbraak versnelt zich en we hebben de piek van de pandemie duidelijk nog niet ­bereikt,” waarschuwde Tedros Adhanom ­Ghebreyesus, de baas van de Wereldgezondheidsorganisatie, deze week. Het aantal nieuw vastgestelde coronabesmettingen stijgt wereldwijd weer hard, na een pas op de plaats in april en de eerste helft van mei. Destijds leek de ­pandemie zich iets te stabiliseren en bleef het aantal nieuwe gevallen steken op zo’n 85.000 per dag.

Trump en Bolsonaro

Inmiddels stijgt dat aantal weer hard door, en is de grens van 200.000 vastgestelde besmettingen per dag geslecht. Ook het dodental kruipt weer gestaag omhoog. Er zijn nu ruim 12 miljoen mensen gediagnosticeerd met Covid-19, het aantal doden ligt op ruim 550.000. De werkelijke aantallen zijn veel hoger, omdat er in grote delen van de wereld nog altijd een gebrek aan testmaterialen is, en lang niet alle coronadoden als zodanig geregistreerd worden.

Als je het regio­naal bekijkt, dan ligt de grootste brandhaard op dit moment in Noord- en Zuid-Amerika, met de Verenigde Staten en Brazilië als absolute koplopers. In de VS heropenden veel staten hun economie op het moment dat de eerste golf nog niet bedwongen was, en daar stijgt het aantal besmettingen inmiddels weer explosief.

De epidemie in de VS en Brazilië wordt in de hand gewerkt door twee staatshoofden, Trump en Bolsonaro – rechts-populisten die vanaf het begin twijfel zaaiden over de ernst van de ziekte, en die de bestrijding ervan politiseerden. De ­andere twee grote brandhaarden, India en ­Rusland, staan eveneens onder leiding van rechts-populisten. De vier landen vertegenwoordigen 26 procent van de wereldbevolking, maar zijn goed voor 52 procent van de vastgestelde coronabesmettingen.

Ook de Russische president Poetin en premier Modi van India krijgen soms het verwijt dat ze politiek en pandemie niet altijd gescheiden houden. Evengoed hebben beiden de ernst van Covid-19 nooit gebagatelliseerd; de lastige logistiek van een lockdown in een uitgestrekt land lijkt daar een belangrijker factor. Zo kondigde India volgens critici de lockdown te abrupt en te snel af en versoepelde het land daarna ook weer te snel. Maar zeker een relatief arm land als ­India kan het zich niet veroorloven om eeuwig in lockdown te blijven. Landen moeten op een gegeven moment een afweging tussen kosten en baten maken.

Dat geldt ook voor veel landen in Afrika, waar volgens de Wereldgezondheidsorganisatie een ‘stille epidemie’ dreigt. Het zicht op de omvang ervan wordt bemoeilijkt doordat testcapaciteit een groot probleem is, en doordat veel landen er andere problemen aan hun hoofd hebben.

Dankzij gebeden coronavrij

Zo stopte Tanzania twee maanden geleden ­helemaal met het rapporteren van besmettingscijfers. Volgens president Magufuli is het land, dankzij gebeden, inmiddels coronavrij. ­Buurlanden als Kenia geloven daar niets van en vrezen dat het effect van hun met pijn en moeite doorgevoerde lockdowns weer teniet wordt ­gedaan door besmettingen vanuit Tanzania.

Dat is eigenlijk waar alle landen ter wereld die hun curve succesvol plat hebben geslagen, bang voor moeten zijn. In Europa ontwikkelt de ­Balkan zich momenteel tot een nieuwe bron van besmettingen.

In Australië hebben ze, dankzij het ontbreken van landsgrenzen, goed zicht op wie er binnenkomt. Toch lijkt de nieuwe ­uitbraak in Melbourne veroorzaakt door internationale reizigers die zich niet aan hun ­verplichte quarantaine hebben gehouden. In de coronapandemie blijkt zelfs Australië geen ­eiland.

Coronacrisis zorgt ook voor nieuwe hongercrisis

De coronacrisis kan ook tot een nieuwe hongercrisis leiden, waarschuwt OxfamNovib in een rapport. 

De gevolgen van de pandemie door het coronavirus kunnen de situatie verergeren in gekende ‘hongerhotspots’ zoals Jemen en Venezuela, waar Covid-19 de laatste druppel is voor veel mensen, maar ook voor nieuwe problemen zorgen in landen als Brazilië en India, waar stijgende werkloosheid de bestaanszekerheid van veel mensen in gevaar brengt. ‘Tegen het eind van het jaar kunnen 12.000 mensen per dag aan honger overlijden, mogelijk meer dan aan de ziekte zelf.’

De Wereldgezondheidsorganisatie ­waarschuwde deze week bovendien dat in grote delen van de wereld de sterfte aan aids kan toenemen als gevolg van de pandemie. In 24 landen zijn de voorraden van aidsmedicijnen bijna op, en de coronacrisis zorgt ervoor dat de internationale aanvoer ervan in de knel is gekomen. De landen herbergen in totaal 8,3 miljoen mensen die afhankelijk zijn van de medicatie.

Beeld Laura Van Der Bijl
Beeld Laura Van Der Bijl
Beeld Laura Van Der Bijl
Beeld Laura Van Der Bijl
Beeld Laura Van Der Bijl
Beeld Laura Van Der Bijl
Het aantal nieuw vastgestelde coronabesmettingen stijgt wereldwijd weer hard, voorbij de grens van 200.000 vastgestelde besmettingen per dag.Beeld Laura Van Der Bijl
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden