PlusAnalyse

Het conflict tussen de VS en Iran gaat een nieuwe fase in

Een man in Japan loopt langs een billboard met daarop het laatste nieuws over de spanningen tussen de VS en Iran. De hoogste leider van Iran, Ali Khamenei, en de Amerikaanse president Donald Trump staan lijnrecht tegenover elkaar. Beeld AP

Zowel de VS als Iran claimen de winnaar te zijn van de laatste confrontatie. Beide landen nemen grote risico’s.

Is het Midden-Oosten ontsnapt aan een oorlog tussen de VS en Iran of is de botsing van vorige week slechts het begin? De VS hebben Iran een ‘bloedneus’ geslagen met de liquidatie van generaal Qassem Soleimani en Iran heeft de VS zijn tanden getoond met raketaanvallen op hun militairen in Irak. Beide partijen claimen de overwinning en vinden een nieuwe ronde niet nodig. Maar het Midden-Oosten zal na deze week niet meer hetzelfde zijn voor zowel de VS als Iran. 

De Amerikanen hebben met de liquidatie van Soleimani vooral hun vijanden verenigd. De samenwerking tussen Iran, de sjiitische milities in Irak en de Hezbollah-beweging in Libanon is alleen maar hechter geworden. De partijen werkten al samen in de strijd tegen IS, maar zij zullen zich voortaan vooral richten op het verdrijven van de VS uit de regio. Wat hun plannen precies zijn is onduidelijk, maar zij beschikken over tienduizenden strijders en zijn aanwezig in dezelfde gebieden als de Amerikaanse militairen. 

Afgenomen bewegingsvrijheid voor de Amerikanen

De Amerikanen moeten rekening houden met nieuwe aanvallen. Daardoor is hun bewegingsvrijheid in de regio, en met name in Irak, sterk afgenomen. Amerikaanse militairen kunnen niet meer zomaar hun basis uitkomen, want daarmee riskeren zij aangevallen te worden door sjiitische milities. Het Pentagon heeft daarom besloten om prioriteit te geven aan de bescherming van zijn militairen, met als gevolg dat de strijd tegen IS op een laag pitje komt te staan. 

IS heeft sinds vorige week ook minder te duchten van zijn sjiitische vijanden, zoals Iran en de sjiitische milities in Irak, omdat die zich nu op de Amerikanen richten. Een perfecte situatie voor IS dus om zich te hergroeperen. IS heeft de Amerikaanse liquidatie van Soleimani dan ook omschreven als ‘Gods wraak’. 

Speelbal

De Amerikanen hebben met de escalatie ook hun aanwezigheid in Irak op het spel gezet. Irak wil niet langer de speelbal zijn van buitenlandse machten. In het parlement werd vlak na de dood van Soleimani gepleit voor het vertrek van de Amerikaanse troepen. De invloedrijkste sjiitische geestelijke in Irak, groot-ayatollah Ali al-Sistani, zei gisteren dat Irak zich moet verzetten tegen buitenlandse inmenging. “Irak moet zichzelf regeren en buitenstaanders mogen geen rol hebben bij de besluitvorming.” 

Als Irak werkelijk afdwingt dat alle buitenlandse troepen het land moeten verlaten, dan verliest de VS daarbij meer dan Iran, want Iran heeft officieel geen militairen in Irak gestationeerd. Iran blijft, wat er ook gebeurt, altijd Iraks buurland en kan als grote buur zijn invloed blijven uitoefenen. 

Nucleair programma

Door de laatste confrontatie met de VS lijkt Iran ook zijn toevlucht te zoeken tot zijn nucleaire programma. Maandag besloot Teheran om zijn nucleaire programma verder op te voeren en zich niet langer te houden aan de opgelegde beperkingen als het gaat om de verrijking van uranium. Door die maatregel heeft Iran minder tijd nodig om genoeg nucleair materiaal te verkrijgen voor het vervaardigen van een kernwapen. Wel heeft Teheran toegezegd dat het zal blijven meewerken aan inspecties van het internationaal atoomagentschap IAEA. 

Iran neemt met deze houding ook grote risico’s. Er komen meer Amerikaanse sancties aan en daarnaast heeft het land veel binnenlandse problemen, zoals een ingestorte economie, protesten en sinds woensdag ook de vliegramp in Teheran. Het blijkt dat Iran het toestel zelf per ongeluk heeft neergehaald. Om die reden heeft Iran er mogelijk een groot binnenlands probleem bij, want bij de ramp kwamen 82 Iraniërs om het leven. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden