PlusAchtergrond

Het beeld van Columbus mag wél in Catalonië blijven

Columbus meerde in 1493 in Barcelona aan. De ontdekkingsreiziger is ook hier omstreden, maar de meeste Spanjaarden eisen niet dat hij van zijn sokkel gaat.

Columbus wijst naar de horizon, waar hij op het Amerikaanse continent stuitte. Beeld AFP

Aan het einde van de Rambla torent de ontdekkingsreiziger vanaf een enorme zuil soeverein boven het verkeersgeraas uit. Het bronzen beeld van Christoffel Columbus staat midden op een druk verkeersplein bij Barcelona’s haven, waar toeristenbussen, riksja’s en elektrische steps voorbijscheuren.

Columbus wijst naar de horizon, waar hij ongepland op het Amerikaanse continent stuitte. Toen hij hier een jaar na zijn ontdekking uit 1492 aanmeerde om de katholieke koningen hoogstpersoonlijk te vertellen over zijn belevenissen, had hij zich waarschijnlijk geen idee kunnen vormen van de smeltkroes van culturen die Barcelona heden ten dage is.

Al zijn de panoramabussen nog halfleeg en wachten veel riksjarijders verveeld op klanten, want veel toeristen blijven weg nu een nieuwe golf corona-uitbraken de Catalaanse hoofdstad treft. De spaarzame bezoekers zien wel op het rode uitlegbord dat daar met zwarte stift ‘Black Lives Matter’ staat geschreven.

‘Aanzet tot genocide’

Dat is nog maar het minste wat Columbus de afgelopen weken om zijn oren kreeg. De koopman uit Genua die voor de Spaanse kroon op zoek ging naar lucratieve handelsroutes, kon de afgelopen tijd rekenen op felle demonstraties aan de voet van zijn zuil. Er werd zelfs geprobeerd zijn beeld in brand te steken, maar het brons en steen vatten geen vlam.

En dat terwijl Columbus nou niet bekendstaat als een groot slavenhandelaar, waar het wereldwijd veel activisten om te doen is. Maar volgens de demonstranten hier gaf Columbus met zijn ontdekking van Amerika de aanzet tot genocide van miljoenen oorspronkelijke bewoners die door ziekte en geweld omkwamen. De actie leidde al snel tot een pro-Columbusdemonstratie van extreemrechts, waar met de witte vlag met rood kartelkruis van het Spaanse imperium werd gezwaaid.

Het is overigens niet de eerste keer dat er gesteggel is over Columbus: extreemlinkse Catalaanse separatisten breken al langer een lans voor het verwijderen van het 57 meter hoge beeld.

Maar hoewel sommige catalanisten liever vandaag dan morgen af willen van de Italiaan die in dienst was van de Spaanse kroon, hoort hij volgens anderen juist onlosmakelijk bij Catalonië. Colón (Columbus in het Spaans) zou namelijk eigenlijk Colom heten en geen Italiaan, maar een Catalaan zijn, beweren enkele lokale historici. Al wordt dit door bijna niemand serieus genomen.

Geen fel racismedebat

Barcelona’s linkse burgemeester Ada Colau wil niet per se van Columbus af. Zij ziet liever dat het beeld van meer historische context wordt voorzien, waarbij ook ruimte is voor de donkere kant van de ontdekkingsreiziger. Veel Spanjaarden zullen ermee kunnen leven. Want hoewel men ook in Spanje aan de politieke flanken diep is ingegraven, heeft de Black Lives Matter-beweging hier niet voor een breed maatschappelijk debat gezorgd, zoals in andere landen.

Dat komt onder meer doordat migratie naar Spanje vooral iets van de laatste decennia is. Integratie en maatschappelijk positionering van nieuwkomers staat voor velen nog in de kinderschoenen, waardoor Spanjaarden van kleur weinig publieke figuren kennen die de discussie aanjagen. Dat gaat ook op voor de aanzienlijke groep Latijns-Amerikanen die rond de eeuwwisseling naar Spanje kwam en alweer een of twee generaties verder is. Columbus zou raar staan te kijken van deze omgekeerde trek van de ‘Nieuwe’ naar de ‘Oude Wereld’.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden