Plus

Helft van de stemmers op Macron stemde strategisch tegen Le Pen: ‘Frankrijk is in een democratische impasse terecht gekomen’

Emmanuel Macron won de Franse presidentsverkiezingen, maar het echte werk moet nog beginnen. De onvrede is en blijft groot.

Frank Renout
Emmanuel Macron en zijn  vrouw Brigitte Macron nadat hij hoorde dat hij herkozen is voor een tweede termijn van vijf jaar. Beeld Jeff J Mitchell/Getty Images
Emmanuel Macron en zijn vrouw Brigitte Macron nadat hij hoorde dat hij herkozen is voor een tweede termijn van vijf jaar.Beeld Jeff J Mitchell/Getty Images

Twee mannen eten een croissant in het café. Een schoonmaker veegt de straat. Een mevrouw op heel hoge hakken rent zo goed en kwaad als dat gaat een trap af, om nog op tijd haar metro te halen. Op de Champs-Élysées in Parijs komt het normale leven langzaam weer op gang, de dag na de presidentsverkiezingen. President Emmanuel Macron (44) werd zondag herkozen.

“Pff, ja het zal wel,” zucht een man die een café in loopt voor z’n eerste kop koffie. Zijn vertrouwen in de politiek is niet groot: z’n naar beneden hangende mondhoeken verraden het. “Ze beloven van alles. Macron ook. Hij zegt dat-ie nu alles anders wil doen. Maar wie gelooft dat nog?”

De liberale Emmanuel Macron beloofde gisteren inderdaad, tijdens zijn overwinningsspeech aan de voet van de Eiffeltoren, dat hij de bakens wil verzetten. Hij realiseert zich dat de onvrede groot is, ondanks zijn overwinning.

Twee miljoen stemmen minder

Macron kreeg 58,5 procent van de stemmen. Zijn rivaal, de extreemrechtse Marine Le Pen, kreeg 41,5 procent. Dat is een ruime overwinning voor de zittende president, maar met een kanttekening: bij de vorige verkiezingen, in 2017, kreeg Macron nog 66 procent en Le Pen 33 procent.

Afgelopen zondag stemden 2 miljoen Fransen minder op Macron dan in 2017. Le Pen kreeg er juist 2,5 miljoen kiezers bij. Zij boekte haar hoogste score ooit.

Van degenen die op Macron stemden, deed bijna de helft dat ook nog om een speciale reden: om te zorgen dat Le Pen niet zou winnen. Hun stem was geen stem voor Macron, maar vooral een stem tegen Le Pen, blijkt uit kiezersonderzoek.

Jongeren bleven thuis

Tot slot was er de opkomst. Sinds 1969 zijn er in Frankrijk nog nooit zo weinig mensen gaan stemmen bij de tweede ronde van presidentsverkiezingen: 72 procent. Dat betekent dat 13,6 miljoen Fransen níét zijn gaan stemmen. Vooral de jongeren bleven thuis. Van de Fransen van 18 tot 25 jaar stemde zondag maar 59 procent.

Ook stemden 2,2 miljoen mensen blanco: een soort protestdaad omdat ze geen van beide kandidaten steunden. Die stem is ongeldig. Als al die getallen – niet-stemmers en blanco-stemmers – worden meegewogen, heeft in totaal maar 38,5 procent van alle stemgerechtigde Fransen voor Macron gekozen. Een minderheid dus. De enige die het nog slechter deed was Georges Pompidou in 1969.

“Frankrijk is in een democratische impasse terechtgekomen,” constateerde de linkse politicus François Rebsamen, die zich heeft aangesloten bij Macron. “Daar moet naar geluisterd worden, er moeten veranderingen komen.”

‘Samen doen’

De president beloofde dat ook, gisteravond in zijn toespraak. Hij zei een president ‘voor alle Fransen’ te zullen zijn. “Dit wordt niet de voortzetting van mijn vorige ambtstermijn. We gaan het nu samen doen, en op een andere manier.” Maar wat hij wil gaan doen, en hoe, is nog onduidelijk. Macron zei te willen luisteren naar de kiezers van Marine Le Pen, maar ook naar degenen die op hem stemden om Le Pen juist tegen te houden.

De afgelopen weken kondigde Macron ook al nieuwe maatregelen voor het klimaat aan, wat duidelijk bedoeld was als signaal naar de linkse kiezers. Hij zei ook dat hij de pensioenleeftijd misschien kan verhogen van 62 naar 64 jaar, in plaats van naar de 65 jaar die in zijn verkiezingsprogramma staat.

Maar vriend en vijand zijn het er over eens dat hij niet iedereen tegelijk tevreden kan stellen. Daarvoor zijn de tegenstellingen in Frankrijk te groot. Linkse kiezers hopen op een ander migratiebeleid dan de aanhang van Le Pen. En rechtse kiezers staan minder te springen om klimaatmaatregelen dan de aanhang van De Groenen.

De belangrijkste horde die er nu op korte termijn aankomt voor Macron zijn de parlementsverkiezingen, op 12 en 19 juni. Vooral de oppositie hoopt daar op een ‘revanche’. Als de partij van de president zijn meerderheid in het parlement zou verliezen, is Macron ook echt aangewezen op de oppositie om zijn plannen te verwezenlijken.

Onvrede is groot

Dat scenario is niet onmogelijk. De onvrede is groot en kiezers zouden bij de parlementsverkiezingen op grote schaal op de oppositie kunnen stemmen, in de hoop het beleid van Macron bij te sturen.

Demonstranten lopen na de uitslag van de presidentsverkiezingen op 24 april door Nantes. Op het spandoek de tekst ‘Er is een revolutie nodig’. Beeld Loic VENANCE / AFP
Demonstranten lopen na de uitslag van de presidentsverkiezingen op 24 april door Nantes. Op het spandoek de tekst ‘Er is een revolutie nodig’.Beeld Loic VENANCE / AFP

Emmanuel Macron heeft nog twee maanden de tijd tot die parlementsverkiezingen om te laten zien dat hij het serieus meent: dat hij ondanks zijn overwinning ook wil luisteren naar de ontevreden kiezer. De president heeft al aangekondigd dat hij nu snel met maatregelen wil komen om de koopkracht van de Fransen te verbeteren. Dat is een onderwerp dat Marine Le Pen de afgelopen weken prominent op de agenda zette.

Maar de gematigd rechtse oppositie bekritiseerde die ‘portemonnee-politiek’ al meteen. Daar wordt gevreesd voor een oplopend begrotingstekort. ‘De Fransen hebben eurotekens in hun ogen: ik wens Macron er veel succes mee,’ zei een rechtse politicus tegen dagblad Le Parisien.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden