PlusAchtergrond

‘Happy little clouds’ en donkere wolken: de strijd rond televisieschilder Bob Ross

Met zijn rustgevende, zalvende stem maakte schildergoeroe Bob Ross in de jaren tachtig zijn tv-workshops tot therapeutische sessies. Buiten beeld verliep zijn leven minder eenvoudig. Een Netflixdocumentaire toont hoe de strijd om zijn nalatenschap zoon Steve heeft getekend.

Bob Ross. Beeld Netflix
Bob Ross.Beeld Netflix

Bob Ross (1942-1995) was in de jaren tachtig een wereldster. Door zijn honderden tele­visieprogramma’s onder de titel The Joy of Painting was de landschapsschilder met het permanente afrokapsel en die zalvende stem voor veel kijkers een inspiratiebron en levensgoeroe. In 28 minuten toverde hij voor de camera uit de losse pols de mooiste natuurtaferelen op het canvas, ondertussen gezellig keuvelend over zijn penseelstreken en hoe schilderen het leven zin kon geven. Iedereen kon het volgens hem ­leren. Ging er iets mis, dan sprak hij over ‘gelukkige ongelukjes’. Zijn rustgevende stem deed de rest. “Ik gebruik mijn stem alsof ik met een vrouw in bed lig,” was zijn credo.

Het leven van Bob Ross en de strijd om zijn ­erfenis staan centraal in de documentaire Happy Accidents, Betrayal and Greed, die deze week op Netflix is verschenen. Vooral de gesprekken met zijn zoon Steve zijn verhelderend. Hij vertelt onder meer over de kwalijke praktijken na de dood van zijn vader, die aanvankelijk werkte bij de Amerikaanse luchtmacht in Alaska – waarvan de natuur in veel van zijn werk terugkeert – voordat hij zijn roeping als schilder vond. De strijd om zijn artistieke erfenis verdient bepaald geen schoonheidsprijs.

Merchandising

Het echtpaar Walt en Annette Kowalski, ooit zijn zakelijke partners en ontdekkers, probeerde zelfs op het sterfbed van Ross, die in 1995 op 52-jarige leeftijd aan lymfeklierkanker overleed, hem te bewegen om zijn rechten aan hen af te staan. Dit koppel, van wie de man ooit bij de CIA werkte en de echt­genote een affaire met Ross zou hebben gehad, wilde de dood van het televisiefenomeen min of meer in de doofpot stoppen, waardoor zijn begrafenis slechts door dertig mensen werd bezocht.

Rond Ross was namelijk een lucratieve merchandisingindustrie opgebouwd, met zijn beeltenis op pyjama’s, mokken, T-shirts (‘Make Art, Not War’), verftubes en cursussen die over de hele wereld onder zijn naam werden gegeven. Door slimme trucs, intimidatie en exploitatie wisten de Kowalski’s alle rechten te bemachtigen. Ross zelf verafschuwde deze commerciële uitbuiting van zijn imago.

Omdat het echtpaar dol is op juridische procedures, durfden veel betrokkenen niet in de ­documentaire te verschijnen. Het zijn vooral zoon Steve en enkele bevriende gedupeerden die openheid van zaken geven. Zoals over het huwelijk dat Ross enkele weken voor zijn dood sloot met zijn verpleegster, in de hoop dat zij een deel van zijn vermogen zou erven.

Ross was tegen het einde van zijn leven ­gebrouilleerd met de Kowalski’s. Toen hij kanker kreeg, volgens een vriend omdat hij nogal nonchalant met verfverdunners omsprong, mocht hij niet meer op televisie verschijnen van de Kowalski’s, omdat hij er zo slecht uitzag. Uiteindelijk verscheen hij in zijn laatste uitzendingen met een afropruik op in beeld.

Kwalijke affaires

Ross komt naar voren als een naïeve idealist, die in de valkuilen van de roem trapte. Zijn missie, zo blijkt uit de getuigenissen, was vooral om zijn liefde voor het schilderen over te brengen. Echt diep gaan de ­makers van de film overigens niet. Ze vonden kennelijk geen interviews waarin Ross zijn ziel op tafel legt. Dat maakt Happy ­Accidents, Betrayal and Greed enigszins oppervlakkig. Ook het feit dat velen niet over de kwalijke affaires wilden praten, helpt niet mee.

Vaststaat dat Ross veel mensen heeft geholpen. Dat blijkt aan het slot van de documentaire. Een cursist, die drie zelfmoordpogingen achter de rug heeft, zegt dat de presentator hem met zijn programma’s opnieuw levenslust gaf. Hetzelfde verklaart een vrouw die haar kind bij een operatie verloor. Zij putten moed uit zijn positieve programma’s. Zoon Steve: “Mijn vader had geen idee hoe groot zijn impact op mensen was.”

null Beeld BOB ROSS INC
Beeld BOB ROSS INC
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden