Plus Achtergrond

Griekse brouwer is op oorlogspad. Het doelwit: Heineken

Is het een terechte claim of probeert de Griekse brouwer MTB, vlo op de schouder van Heineken, de biermultinational koste wat kost 100 miljoen euro af te troggelen? Komende week dient het hoger beroep.

Demetri Chriss van brouwer MTB: ‘We zijn geen stel schaapherders op een eiland.’ Beeld Ivo van der Bent

Met een bescheiden feestje In het Amsterdamse Tobaccotheater introduceerde het Griekse Vergina zich vorige maand in Nederland. Fris bier, verschillende varianten, vooralsnog verkrijgbaar in één Utrechtse supermarkt, maar dat moet binnenkort veranderen.

Eigenlijk had de introductie op een rondvaartboot moeten plaatsvinden, in het water van de Stadhouderskade, plagerig pal tegenover het hoofdkantoor van Heineken. Want de Griekse nieuwkomer is niet zomaar het zoveelste gildebiertje dat het probeert op de Nederlandse markt. Verginabrouwer MTB is op oorlogspad, al jaren. Het doelwit: Heineken.

Vakantiegangers weten het: Griekenland is het land van Amstel Bier, misschien nog wel meer dan bakermat Amsterdam Amstelstad is. Door er in 1963 vroeg bij te zijn, is de Heinekendochter al decennia marktleider in het land, met een aandeel dat op zijn hoogtepunt richting 90 procent piekte.

Onder druk gezet

Maar eind 2015, na twaalf jaar onderzoek, oordeelde de Griekse kartelwaakhond dat Amstelbrouwer Athenian Breweries daarbij niet met open vizier heeft gespeeld. Distributeurs, bars en winkels zouden onder druk zijn gezet alleen voor biertjes uit de Heinekenstal te kiezen ten koste van de concurrentie. Athenian moest uiteindelijk knarsetandend een boete van 26,7 miljoen euro betalen.

Waar kartelzaken daar vaak eindigen, eindigt de Griekse uitspraak niet. Bij de Macedonische en Thracische Brouwerij (MTB), opgericht in 1996 door drie in de VS opgegroeide Grieken, klinkt na al die jaren ploeteren het eureka. “Toen we de zevenhonderd pagina’s tellende uitspraak en de vierduizend bladzijden onderbouwing doorvlooiden,” zegt MTB-bestuurder Demetri Chriss, “vonden we uit wat ze ons al die jaren hebben aangedaan.”

Op het terras van het Amsterdamse Hilton Hotel vertelt hij, gedecideerd zoals Grieken kunnen ogen, zijn verhaal. “Voor het kartelbesluit tastten wij in het duister. Alles gebeurde ondergronds, in de schaduw. We vermoedden dingen, maar alles ging van mond tot mond. Het was onmogelijk om iets aan te tonen. Wij zijn bierbrouwers, geen detectives.”

“Maar toen we die uitspraak zagen, bleken de formules en procedures die Heineken gebruikte om onze klanten te isoleren en exclusiviteit op te leggen zó ingenieus en doorwrocht.”

Ontwikkeling gesmoord

MTB had twintig, wel hónderd keer groter kunnen zijn, daarvan is Chriss overtuigd. “Het is prima dat de Griekse staat ze heeft beboet, maar daar hebben wij niks aan. Ze hebben de afgelopen twintig jaar onze ontwikkeling gesmoord. We willen compensatie voor de schade die ze hebben aangericht. Daar staat een prijs op.”

Want de Griekse vlo – duizend keer zo klein als Heineken – wil geld zien: 100 miljoen euro. Het is een opvallend rond bedrag dat gemakkelijk kan suggereren dat de Grieken premiejagers zijn die proberen met veel juridisch wapengekletter de tweede bierbrouwer ter wereld op de knieën te krijgen. Een gevoel dat nog wordt versterkt doordat MTB niet op de plaats delict in Griekenland op geldjacht gaat, maar in het hol van de leeuw: Amsterdam. In Nederland zijn rechters immers in kartelzaken van oudsher toeschietelijker dan elders.

De stap naar Amsterdam is gewaagd. En dat blijkt. Zowel de Amsterdamse rechter als – tussentijds – het gerechtshof hebben het afgelopen jaar de eisen afgeschoten. Om Athenian Breweries aan te pakken moet MTB toch echt in Griekenland zijn en Heineken is volgens Europees recht niet verantwoordelijk voor het gedrag van zelfstandige dochters.

Onzin, vindt Chriss. “Ze houden vol dat dit een geïsoleerde zaak is, van een dochterbedrijf. Maar ze kunnen zeggen wat ze willen. Athenian is voor meer dan 98 procent eigendom van Heineken. Ze proberen zich zo ver mogelijk te verwijderen van hun dochters, zodat ze immuun worden voor wangedrag.”

Juridische chantage

En volgens de Nederlandse juristen van MTB is er iets heel erg veranderd sinds die uitspraken. Het Europees Hof heeft begin dit jaar in een Finse kartelzaak geoordeeld dat moeders wel degelijk aangesproken kunnen worden op het gedrag van hun dochters. En volgens datzelfde Europese recht kunnen die dochters vervolgens bij zo’n zaak worden betrokken. Hoger beroep dus, waarin de voorbereidende zetten op 18 juni plaatsvinden en de inhoudelijke behandeling eind dit jaar volgt.

Heineken onthoudt zich van inhoudelijk commentaar. Maar volgens eerder juridisch verweer van de brouwer is de Griekse miljoeneneis een ‘kunstmatige constructie’, een ‘niet-bestaande vordering tegen Heineken’ en ‘misbruik van procesbevoegdheid’ die ‘enkel is ingesteld om een forum te creëren’. Vrij vertaald: MTB probeert met juridische chantage van de multinational haar gelijk te krijgen.

Volgens Chriss zet de brouwer, die inmiddels 3,5 miljoen euro heeft uitgegeven aan juridische kosten, door tot het einde. Ook omdat er volgens hem niets is veranderd. “Vorige week nog hadden we een probleem op Mykonos, bij een grote beachclub. De eigenaar wilde ook Vergina schenken. Maar het lukte gewoon niet, zijn distributeur weigerde ronduit.” Desondanks: sinds de karteluitspraak is Athenians Griekse marktaandeel teruggelopen tot 72 procent.

“We zijn een vlo voor Heineken,” zegt Chriss, een fictief insect van zijn schouder vegend. “Maar we zijn geen stel schaapherders op een ­eiland. Dit is voor ons een enorm risico, we kunnen vermorzeld worden. Wij willen gerechtigheid. Wij willen dat multinationals niet altijd hun zin krijgen omdat ze groot zijn en het geld hebben om iedereen te intimideren, met het eindresultaat dat alle concurrenten failliet gaan.”

Nu ook in Nederland

De introductie van Verginapils in Nederland heeft ‘niks te maken met de rechtszaak’. “Veel Nederlanders komen op vakantie naar Griekenland, drinken ons bier. Dat gevoel brengen we naar Nederland,” zegt Chriss. Nederland is volgens hem het 34ste land waar Vergina op de markt komt. “Ik kom vaak in Nederland en zie de biermarkt veranderen. Mensen willen hier meer keuze dan alleen dat ene merk en Bavaria. Bovendien geeft het me een reden hier steeds terug te komen en niet alleen maar met juridische zaken bezig te zijn.”

Hij is niet bang dat ‘dat ene merk’ hem hier de voet dwars zet. “Tot nu hebben we geen problemen ons bier hier te ­introduceren. Zodra dat gebeurt, bel ik je. Maar ik denk niet dat dat zal gebeuren.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden