PlusExclusief

Graf en mummie van mysterieuze koningin Nefertiti zouden zijn gevonden

De bekende egyptoloog Zahi Hawass meldt het lang gezochte graf en de mummie van koningin Nefertiti te hebben gevonden. Als dat klopt, is het een regelrechte sensatie.

Erik van Zwam
De buste van koningin Nefertiti die in 1912 werd gevonden in Amarna en sindsdien is te bezichtigen in het Egyptisch Museum in Berlijn. Beeld Michael SOHN /AFP
De buste van koningin Nefertiti die in 1912 werd gevonden in Amarna en sindsdien is te bezichtigen in het Egyptisch Museum in Berlijn.Beeld Michael SOHN /AFP

Haar schoonheid was vermaard en haar graf geldt als de heilige graal van het archeologisch onderzoek naar het ruim 3500 jaar durende tijdperk van de farao’s in Egypte. Haar naam: koningin Nefertiti. Ze leefde zo’n 3300 jaar geleden en behoorde tot de achttiende dynastie van het Egyptische koninkrijk.

De beroemde egyptoloog Zahi Hawass, ook voormalig minister van Antiquiteiten in ­Egypte, zegt in het Amerikaanse weekblad Newsweek dat hij in oktober met een aan zekerheid grenzende waarschijnlijkheid zal onthullen dat hij het graf en de mummie van Nefertiti heeft gevonden.

Hawass treedt in legio documentaires over opgravingen op als verteller. Met zijn brede lach en onafscheidelijk cowboyhoed is de ‘Egyptische Indiana Jones’ misschien wel de bekendste archeoloog van zijn land.

Sinds de geruchtmakende vondst in 1922 van de tombe van farao Toetanchamon door de Britse archeoloog Howard Carter wordt er al gezocht naar zijn beroemde stiefmoeder Neferneferuaten Nefertiti, koningin-gemaal van de rebelse farao Amenhotep IV. Die noemde zich later Achnaton en verving het Egyptische meergodendom door een monotheïstische variant.

Vindplek is vooralsnog geheim

In de Vallei der Koningen, bij Luxor, onderzoekt Hawass op dit moment de mummies KV21a en KV21b, die hij toeschrijft aan Anchesenamon, de vrouw van Toetanchamon, en haar moeder Nefertiti. Het definitieve resultaat komt nog deze maand. Of Hawass hen ook in een praalgraf vond, is onduidelijk. Ook in welk deel van de necropolis ze zijn gevonden, is tot nu toe geheim.

Hawass maakte al wel bekend dat hij een tombe genummerd KV35 heeft onderzocht. Daarin bevond zich het lichaam van een tien jaar oude jongen, waarschijnlijk een zoon van Achnaton en de broer van Toetanchamon. Bekend is dat Nefertiti zes dochters had met Achnaton, maar waarschijnlijk geen zonen; die zijn van andere echtgenotes van deze farao. Dna-onderzoek zal moeten uitwijzen hoe de familielijn precies liep.

Nefertiti’s naam betekent vrij vertaald ‘de mooie vrouw is gekomen’. Ze was net als haar man Achnaton bijna uit de geschiedenis gewist door hun opvolgers; cartouches met hun namen en verwijzingen naar hun bestaan zijn rigoureus uit gebouwen, tempels en paleizen verwijderd. Maar niet allemaal.

Haar man stamde uit een lange lijn van farao’s, maar van Nefertiti’s voorouders is weinig bekend. Ze verwierf faam door vooral naast haar man te staan en niet in zijn schaduw. Het vermoeden is dat ze aanzienlijke politieke en religieuze macht bezat. Haar titels verwijzen ernaar: ‘Vrouw van alle vrouwen’ en ‘Meesteres van Boven- en Beneden-Egypte’.

Verering van alleen de zonnegod

Amenhotep IV en Nefertiti zorgden voor een revolutie door het polytheïsme met het pantheon aan goden af te zweren en over te gaan tot het monotheïsme met alleen de verering van de zonnegod Aton. Alle verwijzingen naar de tot dan toe belangrijkste god Amon werden verwijderd. Amenhotep, wat ‘Amon is tevreden’ betekent, veranderde zijn naam naar Achnaton en verhuisde van de hoofdstad Thebe, nu Luxor, naar de nieuwgebouwde hoofdstad Amarna. Hij keerde zich daarmee tegen de gevestigde religieuze en politieke orde.

Na een regeerperiode van tien jaar overleed Achnaton. Zijn graf is gevonden in Amarna, maar zijn mummie bleek verdwenen. Het vermoeden is dat zijn lichaam is herbegraven in de Vallei der Koningen, in het graf dat het nummer KV55 kreeg. De locatie van de mummie en het graf van Nefertiti bleven een raadsel.

Ze komt na de dood van haar man nog drie jaar in de annalen voor. Er wordt gesuggereerd dat ze die jaren als farao Smenchkare regeerde, maar dat kan ook een zoon van Achnaton zijn geweest. Na die periode is elk spoor van haar gewist en werd tiener Toetanchamon de nieuwe heerser.

De grafkamer van farao Toetanchamon in de Vallei der Koningen in Egypte.  Beeld EPA
De grafkamer van farao Toetanchamon in de Vallei der Koningen in Egypte.Beeld EPA

Andere mogelijke locaties

Niet alleen Hawass zegt te weten waar haar mummie en graf zijn. Er lopen veel onderzoeken naar de tombe van de mysterieuze Nefertiti, die hopelijk meer informatie geeft over het leven van deze machtige koningin van uitzonderlijke schoonheid. Zo wordt al enige jaren met tal van technieken onderzoek gedaan naar eventuele ruimtes achter de grafkamer van Toetanchamon in de Vallei der Koningen.

Volgens de prominente Britse egyptoloog Nicholas Reeves ligt de grafkelder van Nefertiti achter de achterwand van de tombe. Hij stelt dat er twee verzegelde deuren in de noord- en westmuur van het graf van Toetanchamon zijn. Onderzoek met een speciale radar zou uitwijzen dat er ruimtes zijn rondom het graf van Toetanchamon, maar overduidelijk bewijs is er nu ook weer niet.

Met andere technieken worden nu nieuwe onderzoeken gedaan. Pas als er zekerheid bestaat over de aanwezigheid van een onbekende (graf)ruimte kan er een gaatje worden geboord in de wand, om vervolgens met een minicamera naar binnen te kijken. De Egyptische autoriteiten zijn extreem voorzichtig als het gaat om het aantasten van de rijk beschilderde muren van de tombe van Toetanchamon.

Nu zegt Hawass echter dat mummie en graf zich elders bevinden. Honderd jaar na de ontdekking van het graf van Toetanchamon zou de vondst van de laatste rustplaats van koningin Nefertiti in elk geval een ware sensatie zijn.

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden