PlusAchtergrond

Goedkoop, schoon, populair: in deze steden is de kabelbaan al een serieus vervoersmiddel

De gemeente Amsterdam steunt een initiatief voor een kabelbaan over het IJ, zo werd maandag bekend. De een vindt het gekkigheid, de ander een serieuze oplossing. Vooral in Latijns-Amerika hebben veel steden al een dergelijk transportsysteem. Hoe werkt het daar?

In de Colombiaanse stad Medellín is de kabelbaan een populair vervoersmiddel. Beeld Hollandse Hoogte / AFP
In de Colombiaanse stad Medellín is de kabelbaan een populair vervoersmiddel.Beeld Hollandse Hoogte / AFP

Zes lijnen, twintig stations en een totale lengte van bijna 15 kilometer. De Metrocable staat symbool voor de transformatie van Medellín. Toen de Colombiaanse miljoenenstad in 2004 als eerste stad ter wereld een kabelbaan integreerde in het openbaar vervoer, stond het bekend als een van de gevaarlijkste steden ter wereld. De stad van Pablo Escobar, van drugshandel. Geen plek waar je in een cabine boven wilt bungelen.

Terecht was die reputatie allang niet meer: de hoge moordcijfers waren iets van de jaren negentig. Toch maakte Medellín ook sinds 2004 een bijzondere transformatie door: het groeide uit tot een relatief welvarende stad. Het werd een technologische hub, inclusief de digital nomads en vegan barretjes.

Die welvaartsgroei was mede te danken aan de kabelbaan. Het bleek een ideaal vervoersmiddel in het bergachtige en drukke Medellín. Het werd geïntegreerd in het openbaar vervoer, met stations aansluitend op de metro. Voor bewoners van arme buitenwijken bleek de kabelbaan een uitkomst: zij waren opeens een stuk sneller in het centrum. In 2019 werd het systeem gebruikt door 15,9 miljoen passagiers.

Meer dan een attractie

Ook toeristen weten de kabelbanen te vinden. Op TripAdvisor gelden ze als de belangrijkste ‘attractie’ van de stad. Het is een van de belangrijkste kritiekpunten die tegenstanders van de Amsterdamse kabelbaan inbrengen: is het plan niet vooral een toeristische attractie?

Dat hoeft het niet te zijn, blijkt in Medellín – in ieder geval niet uitsluitend. Ook in andere Latijns-Amerikaanse plaatsen wordt de kabelbaan gebruikt als serieus transportmiddel. Het Venezolaanse Caracas, het Colombiaanse Manizales, Mexico-Stad en in Santo Domingo in de Dominicaanse Republiek hebben bijvoorbeeld allemaal een kabelbaan als onderdeel van het openbaar vervoer.

Het meest uitgebreide systeem is te vinden in het Boliviaanse La Paz, met tien lijnen, 36 stations en een lengte van ongeveer 30 kilometer. In La Paz is de kabelbaan zo mogelijk een nog logischer transportmiddel dan in de andere Latijns-Amerikaanse steden: het ligt in een kloof, 420 meter onder het nabijgelegen El Alto. Dagelijks stappen zo’n 440.000 mensen in voor een ritje tussen beide steden.

Goedkoop en schoon

Het is niet toevallig dat de kabelbaan juist in Latijns-Amerika zo populair is. Twee factoren spelen een doorslaggevende rol: geografie en (financiële) haalbaarheid. Kabelbanen zijn relatief goedkoop en snel aan te leggen. En ze zijn bijzonder handig om geografische barrières te overbruggen, of het nou gaat om een heuvel, een berg of een rivier.

Dat zagen ze ook in het Franse Brest, waar in 2016 een kabelbaan werd geopend over – inderdaad – een rivier. Inmiddels maken jaarlijks 650.000 mensen gebruik van de verbinding. De lijn is een stuk overzichtelijker dan die in Medellín en La Paz: de kabelbaan voert van de ene naar de andere oever.

Ook voor de Fransen speelde de relatief lage prijs een belangrijke rol. De kabelbaan kostte 19 miljoen euro, veel minder dan een brug. Maar minstens zo belangrijk was de duurzaamheid: kabelbanen zijn relatief ‘groen’. Niet voor niets was de toenmalige minister van milieu Ségolène Royal aanwezig bij de opening. Zij omschreef de kabelbaan niet zonder gevoel voor drama als het transportmiddel van de toekomst. “Zeker in steden met veel verkeer.” Inmiddels liggen ook in andere Franse steden plannen voor kabelbanen, waaronder in Toulouse en Parijs.

Minpunten

Goedkoop, duurzaam, stil, weinig wachttijd, veilig – er gebeuren relatief weinig ongelukken op en met kabelbanen – en gebouwd op tal van geografische uitdagingen; het klinkt allemaal fantastisch, maar er zijn ook minpunten. Zo ligt de maximumsnelheid van kabelbanen relatief laag. Over grotere afstanden zijn ze daardoor eerder een aanvulling op dan een vervanging van bijvoorbeeld een metrolijn. Ook zijn kabelbanen gevoelig voor harde wind. En gaat er iets mis, dan is evacueren niet eenvoudig.

Bovendien bestaan er zorgen over de privacy. Niet iedereen zit te wachten op een kabelbaan boven zijn of haar tuin. In Brest hebben ze daar een oplossing voor gevonden: slim glas. Op vastgestelde delen van de route wordt het glas ondoorzichtig.

Ook in Latijns-Amerika is de kabelbaan niet een onverdeeld succes. Een verbinding bij een favela in Rio de Janeiro – kosten: zo’n 64 miljoen euro – werd in 2016 stilgelegd. De overheid had de geldkraan dichtgedraaid. Bewoners van de favela waren altijd al sceptisch – ze hadden liever een werkend riool dan een kabelbaan. Maar de timing, een maand na de afloop van de Olympische Spelen, maakte het voor hen nog duidelijker: dit was een prestigeproject. Niet gericht op de bewoners, maar op de buitenwereld.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden