PlusExclusief

Gevaar voor coup in Brazilië nog niet geweken, maar Lula heeft zijn positie versterkt

De rust lijkt weergekeerd in Brazilië, na de bestorming van het regeringscentrum. De dreiging voor de democratie is echter nog niet verdwenen.

Wies Ubags
null Beeld Fabio Teixeira/Getty Images
Beeld Fabio Teixeira/Getty Images

De bestorming door Bolsonaro-aanhangers van overheidsgebouwen in Brasilia hebben laten zien dat het gedachtegoed van de ex-president ook in de strijdkrachten is geworteld. De op 1 januari aangetreden Luiz Inácio Lula da Silva zal met deze erfenis moeten afrekenen, schrijven Braziliaanse kranten.

De grootste uitdaging van de regering-Lula is het Bolsonaro-gedachtegoed uit de strijdkrachten halen. ‘In de afgelopen jaren hebben diverse militairen, actief en buiten dienst, zich het bolsonaristische coupmodel eigengemaakt,’ schrijft de Braziliaanse politiek wetenschapper Fernando Luiz Abrucio in een column in de krant O Globo dinsdag.

Het leger is volgens Abrucio medeplichtig aan de bestorming van het Congres, het Hooggerechtshof en het presidentiële paleis in Brasília afgelopen zondag. Alleen omdat de Braziliaanse samenleving zich heftig tegen die bestorming verzette en de internationale gemeenschap een sterke steun aan de regering Lula gaf, kan het tij nu worden gekeerd, volgens Abrucio. De Braziliaanse strijdkrachten lopen het risico hun geloofwaardigheid te verliezen als ze in dit soort gedrag volharden.

Helpen ontsnappen

De legereenheid die verantwoordelijk is voor de veiligheid binnen het presidentiële paleis heeft tijdens de bestorming niets gedaan om de Bolsonaro-aanhangers tegen te houden. Volgens de krant Metrópoles hebben militairen deze indringers zelfs helpen ontsnappen toen de politiemacht eindelijk was verschenen om de gebouwen te heroveren. De krant baseert zich op een anonieme bron binnen deze legereenheid zelf.

Metrópoles schrijft dinsdag dat het gevaar voor een coup nog niet is geweken. Rechters van het Hooggerechtshof hebben die vrees tegen de krant geuit. Er kunnen volgens deze rechters vraagtekens worden geplaatst bij de bereidwilligheid van de landmacht om de regering Lula te gehoorzamen. De commandant van de landmacht, benoemd in de laatste dagen van Bolsonaro’s ambtstermijn, is volgens de krant doorgedrukt door de legertop. Om wrijvingen te vermijden accepteerde Lula de benoeming, hoewel hij een gematigder commandant prefereerde.

Kritiek is er op de minister van Defensie, José Múcio, die te veel naar de pijpen van de militairen zou dansen en die het gevaar van een gewelddadige actie van Bolsonaro-aanhangers heeft onderschat.

De minister staat naar aanleiding van de bestorming onder druk om zich fermer tegenover het leger op te stellen. Hij was ertegen om na de inauguratie van Lula de kampementen van Bolsonaro-aanhangers bij kazernes te ontmantelen. Deze werden na Lula’s verkiezing op 30 oktober opgericht om het leger op te roepen de macht te grijpen om te voorkomen dat Lula beëdigd zou worden.

Noch de regering-Bolsonaro, noch het leger grepen in, hoewel de wensen van de bezetters van de kampementen tegen de democratische rechtsstaat ingingen. Minister van Justitie en Veiligheid Flávio Dino wilde ze na Lula’s beëdiging ontruimen, Múcio hield dat tegen.

Leger moet stelling nemen

Maar de bestorming van zondag heeft Múcio en de legertop de wind uit de zeilen genomen. Lula heeft in een vergadering met de minister en de legertop maandag geëist dat het leger stelling neemt tegen antidemocratische acties in het land.

‘s Avonds belegde hij een vergadering met alle 27 gouverneurs van de deelstaten, de rechters van het Hooggerechtshof en de voorzitters van Senaat en Huis van Afgevaardigden om de verdediging van de democratie tegen gewelddadige Bolsonaro-aanhangers in een document vast te leggen. Ter bekrachtiging ervan maakte het hele gezelschap een wandeling tussen de vernielde gebouwen, die in de media en op het internet veel aandacht kreeg en werd toegejuicht.

Politiek analisten hebben Lula’s reactie op de gebeurtenissen geprezen. Hij heeft volgens hen snel en daadkrachtig gereageerd en daarmee zijn positie zelfs versterkt.

Senaat Brazilië stemt in met federaal ingrijpen in hoofdstad

De Braziliaanse senaat heeft ingestemd met een federale veiligheidsinterventie in Brasília, waarmee de politie in de hoofdstad onder beheer van de landelijke overheid wordt geplaatst. De veiligheidsinterventie werd uitgevaardigd door de Braziliaanse president Luiz Inácio Lula da Silva na de rellen van zondagavond, maar hij moest nog wachten op groen licht van het congres. Het lagerhuis stemde maandag al in met de maatregel.

De Braziliaanse politie heeft dinsdag zo’n duizend demonstranten vastgehouden en ondervraagd in een gymzaal. De meesten werden maandag gearresteerd toen de politie een tentenkamp van Bolsonaro-aanhangers ontruimde.

De rechter van het Hooggerechtshof Alexandre de Moraes, die onderzoek doet naar de protesten, spreekt over ‘anti-democratische’ protesten en ‘terroristen’. “De democratie zal overwinnen en de Braziliaanse instituten zullen niet buigen,” zei Moraes dinsdag.

Oud-president Jair Bolsonaro verblijft momenteel in Florida, waar hij maandag werd opgenomen in het ziekenhuis. Tegen CNN Brasil vertelde Bolsonaro dat hij vanwege zijn medische problemen zijn verblijf in de VS mogelijk inkort en nog voor het einde van de maand terugkeert naar Brazilië. (ANP)

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden