PlusAchtergrond

Geen enkel coronageval in Afrika: toeval, of topje van de ijsberg?

Terwijl het coronavirus in steeds meer landen opduikt, is in heel Afrika nog altijd geen enkele besmetting gemeld. Ondanks de meer dan warme contacten tussen China en veel Afrikaanse landen. De Wereldgezondheidsorganisatie houdt er rekening mee dat slechts het topje van de ijsberg in beeld is.

Passagiers op Kenyatta International Airport in Nairobi, Kenia.Beeld EPA

Turf je het aantal patiënten met het coronavirus op de wereldkaart, dan vallen twee grote witte vlekken op: Zuid-Amerika en Afrika. Voor zover bekend zijn beide continenten nog volledig gevrijwaard van het virus, dat zich via reizigers inmiddels heeft verspreid naar 27 landen. 

Vooral in het geval van Afrika is dat opvallend. China heeft veel invloed op het continent, waar het miljarden pompt in de aanleg van wegen, havens, mijnen en andere infrastructuur. In Afrika wonen naar schatting meer dan een miljoen Chinezen. En omgekeerd studeren meer dan 80.000 Afrikaanse studenten in China. Alleen al Ethiopian Airlines heeft wekelijks meer dan dertig directe vluchten naar China.

Onderzoekers in een laboratorium in Dakar, Senegal.Beeld AFP

Topje van de ijsberg

Hebben al die contacten over en weer écht nog geen enkele coronavirusbesmetting naar Afrika gebracht? Of zijn er op het continent met de slechtste gezondheidszorg enkel nog geen gevallen gedetecteerd? De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) houdt rekening met het laatste. Terwijl China afgelopen dagen de boodschap uitdroeg dat de virusuitbraak bijna gestabiliseerd is, waarschuwde de baas van de WHO dat we misschien slechts ‘het topje van de ijsberg zien’. 

Buiten China - waar de teller maandag op ruim 40.000 besmettingen en iets meer dan 900 doden stond - zijn ‘verontrustende voorbeelden’ van mensen die het virus hebben opgelopen zonder zelf in China te zijn geweest, stelt Tedros Adhanom Ghebreyesus van de WHO. “Dat wijst mogelijk op een wijder verbreide overdracht in andere landen.” Mensen kunnen het virus immers op elkaar overdragen door bijvoorbeeld te hoesten. De incubatietijd kan oplopen tot veertien dagen. Niet iedereen die besmet is, heeft meteen symptomen als koorts. 

Twee labs

Van de 54 landen in Afrika, met in totaal 1,2 miljard inwoners, waren er tot een week geleden slechts twee met laboratoria die op het coronavirus konden testen: Zuid-Afrika en Senegal. De gevolgen van een uitbraak in Afrika kunnen ernstig zijn, vrezen deskundigen. Artsen kampen er al met andere dodelijke uitbraken, zoals malaria, de mazelen en ebola. 

Buiten de grote steden zijn weinig ziekenhuizen toegerust op de verpleging en isolatie van ernstig zieke patiënten met het nieuwe coronavirus. En in een Afrikaanse sloppenwijk verspreidt een virus zich mogelijk nog sneller dan in een Chinese miljoenenstad. “Zelfs als het om een milde uitbraak gaat, kan het de hele gemeenschap platleggen,” zei Michel Yao, manager noodoperaties Afrika bij de WHO, tegen persbureau AP.

Het uitroepen van de internationale noodtoestand was een van de maatregelen van de Wereldgezondheidsorganisatie om het risico te verkleinen dat het gevreesde virus zich naar Afrika verspreidt. Sinds afgelopen vrijdag zijn laboratoria in 28 Afrikaanse landen door de WHO uitgerust met testkits. De Bill & Melinda Gates Foundation heeft 20 miljoen dollar uitgetrokken voor de bestrijding van het ‘Wuhanvirus’ in Afrika en Zuid-Azië. Landen als Zuid-Afrika, Ethiopië en Ghana hebben hun screening- en quarantainecapaciteit afgelopen weken zelf opgevoerd.

Screening van passagiers uit China op Jomo Kenyatta International Airport in Nairobi, Kenia.Beeld EPA

Weinig contact met Wuhan

Volgens de officiële cijfers zijn buiten China tot nu toe 330 mensen in 27 landen met het nieuwe coronavirus besmet, van wie er twee zijn overleden. “Het zou kunnen dat het virus nog niet naar Afrika is verspreid, maar zeker weten doen we dat niet,” zegt viroloog Marion Koopman van het Erasmus MC, lid van het expertcomité dat de WHO adviseert over de aanpak van het coronavirus. 

Ze wijst erop dat er weliswaar veel reizigersverkeer is tussen China en Afrika, maar niet vanuit Wuhan, het epicentrum van de uitbraak. Dat blijkt uit een wetenschappelijke analyse van luchtvaartdata en locatiegegevens van Baidu, het Chinese alternatief voor Google Maps. “Het risico op verspreiding naar Afrika wordt groter naarmate het virus zich verder verspreidt in grote steden als Peking en Taiwan. Tot nu toe is dat gelukkig nog niet het geval.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden