PlusAchtergrond

Gaat stembusstrijd verder in de rechtszaal? ‘Middelvinger naar democratie’

President Donald Trump noemt de verkiezingen ‘frauduleus’ en dreigt met een stap naar het Hooggerechtshof. Zo beloven de presidentsverkiezingen een taaie juridische finale. ‘Het advocatenleger stond al klaar.’

null Beeld REUTERS
Beeld REUTERS

“Dit is geen Belarus, dit zijn de Verenigde Staten van Amerika: we moeten alle stemmen tellen!,” zegt een verontwaardigde CNN-commentator na Trumps speech woensdagochtend. In die toespraak doet de Amerikaanse president wat sommigen voorspelden en anderen vreesden: hij claimt een vroegtijdige overwinning, bestempelt de verkiezingen als frauduleus en kondigt een gang naar de rechter aan, waarschijnlijk om de stemmen per post - in totaal tientallen miljoenen, naar verwachting van veel meer Democraten dan Republikeinen - te schrappen. Trump zei: “Dit is een grote fraude. We gaan naar het Hooggerechtshof, het stemmen moet stoppen. We willen niet om vier uur ‘s nachts een stembiljet vinden en die op de lijst zetten.”

“De strijd begint nu pas,” concludeert Mark Verheijen, auteur van het boek Wij kennen Amerika helemaal niet en voormalig VVD-Kamerlid. “De juristen stonden al klaar om te speuren naar twijfel, mogelijke fouten of onvolkomenheden. Trump zal proberen de post-stemmen uit de telling te schrappen. En als die zaak uiteindelijk in de rechtszaal voorkomt, zal hij vertrouwen op een meerderheid aan conservatieve rechters.”

Route

Al lijkt er geen rechtstreekse route naar het Hooggerechtshof: problemen over stemmen (tellen) moeten eerst per staat juridisch uitgevochten worden, zeggen experts tegen persbureau AP. Eerder oordeelde het Hooggerechtshof nog dat late poststemmen gewoon meegeteld kunnen worden. Trump riep in zijn toespraak ook op om het ‘stemmen te stoppen’, maar momenteel moet er alleen nog getéld worden. Dat tellen kan ook niet worden stopgezet, zeggen kenners.

De poststemmen kunnen het verschil gaan maken in de presidentsrace die Amerikaanse media nu een ‘nagelbijter’ met ‘cliffhanger’ noemen, met Trump en Biden die beiden nog kans maken op de winst.

Neem bijvoorbeeld Pennsylvania, een staat met 20 kiesmannen. Met nu dik vijf miljoen getelde stemmen ligt Trump ruim op kop (bijna 56 procent, Biden staat op 43 procent). Maar volgens lokale autoriteiten moeten nu nog zo’n anderhalf miljoen stemmen per post verwerkt worden. Volgens polls maken Biden-kiezers meer gebruik van de schriftelijke stemoptie dan Trump-stemmers. Dus als het Trump lukt om die stemmen van tafel te vegen, groeien zijn kansen op winst.

‘Middelvinger’

Voormalig topdiplomaat Tom de Bruijn noemt de opstelling van Trump ‘zorgwekkend’: “Ook Republikeinen zeggen dat het gevaarlijk is om zo vroeg de winst te claimen en de boel juridisch op scherp te zetten,” zegt De Bruijn, die jarenlang de Nederlandse vertegenwoordiger bij de EU in Brussel was. “Al past het bij de Amerikaanse cultuur van rechtszaken en claims. Of het ook op straat tot onrust leidt, zoals voorspeld wordt: ik weet het niet, het is te hopen dat mensen de rust bewaren, zich inhouden.”

Verheijen: “De claims uit zijn toespraak zijn een middelvinger naar de democratie. Dit is geen democratisch proces meer maar een juridisch spel, waarbij je per definitie - wie uiteindelijk ook wint - een uitslag krijgt die in twijfel getrokken wordt. Op deze manier wordt het voor de VS heel lastig om in andere landen te vertellen wat democratie inhoudt.” Een voormalige Republikeinse verkiezingsadvocaat noemt Trumps opstelling ook ‘verontrustend’: “Wat de president zegt is niet eerder vertoond en kent geen basis in de wet, het is ook een slechte dienst voor iedereen die op het Republikeinse stembiljet staat,” zei advocaat Ben Ginsberg tegen CNN.

Fraude gebeurt zelden

Trump suggereert al langer dat er ‘problemen en onjuistheden’ dreigen door het grote aantal stemmen dat schriftelijk wordt uitgebracht. Maar uit onderzoek van het Brennan Center for Justice (2017) blijkt dat het percentage verkiezingsfraude in Amerika lager is dan 0,0009 procent.

Trump voerde de druk vooraf toch op: “We moeten een definitieve uitslag hebben op 3 november.”

Maar die komt er dus niet. Zijn tegenstander Joe Biden vraagt juist om ‘geduld’: “Het is niet aan mij of aan Donald Trump om de winnaar van de verkiezingen uit te roepen, dat is een besluit van het Amerikaanse volk.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden