PlusInterview

Franse politicoloog kijkt met verwondering naar straatgeweld Nederland

Geweld op straat, botsingen met politie: in Frankrijk hebben ze er volop ervaring mee. ‘Mijn advies is: zorg dat mensen niet radicaliseren,’ zegt Sebastian Roché, deskundige op het gebied van sociale onrust.

Ruim twee jaar geleden kwam het tot extreem geweld bij maandenlange demonstraties van de Gele Hesjes. Beeld Getty Images
Ruim twee jaar geleden kwam het tot extreem geweld bij maandenlange demonstraties van de Gele Hesjes.Beeld Getty Images

Eind vorig jaar sloegen antikapitalistische demonstranten nog winkels kort en klein in Parijs. Ruim twee jaar geleden kwam het tot extreem geweld bij maandenlange demonstraties van de Gele Hesjes. En in 2005 waren er de banlieue-rellen: wekenlang raakten jongeren en agenten slaags in probleemwijken verspreid over het land. En nu is het in Frankrijk relatief rustig en slaat in Nederland de vlam in de pan.

Dat het in coronatijd tot rellen komt, verbaast me niet,” zegt de Franse politicoloog en politiespecialist Sebastian Roché. “Sinds juli zien we al in verschillende Europese landen oprispingen, protesten en demonstraties tegen het coronabeleid. Een uitbarsting, zoals nu in Nederland, zat er aan te komen. We hebben ook al serieuze protesten en geweld in Spanje en Duitsland gezien.”

Roché, verbonden aan de Universiteit van Grenoble, geldt in Frankrijk als dé specialist op het gebied van sociale onrust en politieoptreden. Op dit moment doet hij onderzoek naar de maatschappelijke aanpak van corona in Europa, samen met onder meer de Universiteit van Groningen en de Radboud Universiteit. “We hebben net een wetenschappelijk artikel gepubliceerd over de Franse en Nederlandse aanpak.”

Dat het juist in Nederland tot een geweldsexplosie komt, verbaast u dat?

Ja, daar ben ik wel verbaasd over. Landen als Frankrijk en Groot-Brittannië hebben ervaring met straatgeweld en onlusten, maar jullie niet. Bovendien: premier Rutte streeft juist naar consensus. Hij zegt steeds: ‘We moeten het sámen doen’. In Frankrijk treedt president Macron op als ‘chef de guerre’: hij zegt hoe het móet, hij geeft instructies. En nergens in Europa zijn zoveel boetes uitgedeeld wegens overtreding van coronamaatregelen als in Frankrijk. In Nederland echt veel minder. Nederland heeft een consensusmodel, wij een confrontatiemodel. Daarom is het geweld in Nederland echt een verrassing, ja. Zelfs voor ons, specialisten.”

In Nederland zeggen veel mensen: dit zijn relschoppers of criminelen. Dit heeft niets met coronaprotest te maken. Klopt dat?

“Je kunt die twee niet los van elkaar zien. Verzet en geweld zijn dynamische processen. Kijk naar de Rodney King-rellen in Los Angeles, kijk naar de Gele Hesjes in Frankrijk en kijk naar het geweld nu in Nederland. Het begint elke keer met een gevoel van onrechtvaardigheid. Dat leidt tot een bepaalde dynamiek: mensen gaan demonstreren, daarbij komt het tot incidenten en tot confrontaties met de politie. Dat leidt weer tot nieuwe demonstraties en die trekken ook weer nieuwe mensen aan. En sommigen kiezen dan voor geweld. De minderheid die met de politie op de vuist gaat en winkels plundert, dat zijn soms delinquenten. Een hele grote groep mensen is gewoon boos en ontevreden, vanwege het coronabeleid. Maar die twee groepen hebben dus wel met elkaar te maken.”

Lijkt wat er nu in Nederland gebeurt op wat eerder in Frankrijk gebeurde?

“We weten nog niet precies wie de mensen zijn die nu al een paar avonden de straat opgaan. Op het eerste gezicht lijkt het een beetje op de Gele Hesjes. Er ligt brede onvrede aan ten grondslag. Het geweld is verspreid over het hele land en in verschillende wijken. En er wordt veel georganiseerd via sociale media. De Franse banlieue-rellen waren echt iets van bepaalde bevolkingsgroepen in bepaalde wijken.”

Wat is, als specialist, uw advies aan Nederland?

“In Frankrijk heeft de regering een fout gemaakt door keihard op te treden tegen de Gele Hesjes. Er werden door agenten rubber kogels en granaten gebruikt. Er vielen veel gewonden. Daardoor escaleerde de zaak juist. Mijn advies is: doe dat niet. Ga de dialoog aan met de grote meerderheid van ontevreden mensen die wél willen praten. En zorg dat díe niet radicaliseren. Ik denk ook dat lokale politici een grote rol moeten spelen. Die hebben vaak meer contact met bewoners, en meer vertrouwen van bewoners. Lokaal moeten politici de boel kalmeren en die dialoog aangaan.”

Wat kunnen we nog verwachten?

“We staan allemaal onder druk. Door corona en politieke beslissingen wordt ons leven aan banden gelegd. Overheden voeren druk uit op de bevolking met regels. En als je lang ergens druk op uitoefent, krijg je tegendruk. Ik denk dat er een dialoog moet blijven, dat we niet moeten polariseren. Er is een minderheid die nu voor geweld kiest, maar dat is een andere groep dan de massa die ontevreden is.”

Sebastian Roché, politicoloog en politiespecialist. Beeld Pacte
Sebastian Roché, politicoloog en politiespecialist.Beeld Pacte
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden