PlusAchtergrond

Frankrijk staat met lege handen in Azië na nieuw verbond tussen VK, VS en Australië

De ruzie tussen Frankrijk en de VS, het Verenigd Koninkrijk en Australië draait om meer dan duikboten. Parijs staat buitenspel in Oost-Azië.

De Britse premier Boris Johnson (links), de Australische premier Scott Morrison (midden) en de Amerikaanse president Joe Biden (rechts) presenteerden vorige week de samenwerking tussen de drie landen. Beeld EPA
De Britse premier Boris Johnson (links), de Australische premier Scott Morrison (midden) en de Amerikaanse president Joe Biden (rechts) presenteerden vorige week de samenwerking tussen de drie landen.Beeld EPA

Een dolkstoot in de rug, verraad, leugens, dubbelspel, vertrouwensbreuk, een bijzonder ernstige crisis - het zijn termen die zelden zijn gebruikt in het diplomatieke verkeer tussen Washington en Parijs. Toch werkte de Franse minister van Buitenlandse Zaken, Jean-Yves Le Drian, zaterdagavond precies dit lijstje af in een interview met tv-zender France 2. Voor de Amerikaanse president Joe Biden had hij een speciale uitsmijter: Biden is ‘precies zijn voorganger’ (Donald Trump, red.), maar dan zonder de tweets.

Frankrijk is boos, dat is duidelijk. Australië annuleerde eind vorige week een bestelling van twaalf Franse conventionele onderzeeërs, een order van meer dan 30 miljard euro die vaak ‘het contract van de eeuw’ is genoemd.

Canberra geeft nu de voorkeur aan acht nucleaire Amerikaanse exemplaren. Dat is een enorme tegenvaller voor de Naval Group, een bedrijf met 16.000 werknemers. Het is ook een klap voor de Franse defensie, want export van wapens is voor de Fransen de enige manier om de eigen legereenheden tegen een betaalbare prijs uit te rusten.

Maar het ergst van alles voor Parijs is de diplomatieke nederlaag. De VS werkten achter de rug van de Fransen met de Australiërs en de Britten aan een nieuw bondgenootschap, dat Aukus heet. De leden zullen de laatste technologische snufjes delen op het gebied van oorlogsvoering onder water en kunstmatige intelligentie.

Uitgelachen

Australië wordt het zevende land in de wereld met atoomonderzeeërs, aangedreven door kleine kernreactoren. Het gaat dus om nucleaire brandstof, niet om kernwapens. Maar de stap leidt tot verdere verspreiding van materiaal dat nodig is om ‘de bom’ te produceren.

Aukus is een succes voor de Britse premier Boris Johnson. Johnson werd uitgelachen om zijn post-Brexit-concept ‘Global Britain’, maar de Britten maken nu deel uit van een as die er echt toe doet.

Voor Frankrijk is de komst van Aukus een bittere pil. Het ziet voor zichzelf nadrukkelijk een rol weggelegd in Oost-Azië, waar het met de overzeese gebiedsdelen Nieuw-Caledonië en Polynesië fysiek is vertegenwoordigd. Anders dan Duitsland deelt Frankrijk de zorg van Washington over de ambities van China, en heeft het de Amerikanen steeds gesteund. Nu wordt Parijs op de pijnlijkste manier herinnerd aan het adagium van oud-president Charles de Gaulle (1890-1970) dat staten geen vrienden maar alleen belangen hebben.

‘Schone schijn’

“Al hun woorden over multilateralisme en solidariteit horen bij de afdeling schone schijn”, verwoordt de centrum-rechtse defensiespecialist in de Franse Tweede Kamer Jean-Louis Thiériot het Franse sentiment in de krant Le Figaro. “Amerika beslist alleen, het was en is America First.’

Europa raakt in Washington, waar veel tegenwoordig draait om het indammen van China, steeds verder uit beeld, onderstrepen Thiériot en andere Franse analisten. Vandaar dat de Franse president Emmanuel Macron al langer pleit voor de noodzaak van een ‘Europese strategische autonomie’, of in gewone taal: de ontwikkeling van een Europees leger.

Macron had de hoop dat Biden zou erkennen dat Europa een sterkere speler op het wereldtoneel moet worden, en dat er met hem te praten viel over een taakverdeling. In februari kaartte hij dit vergeefs aan tijdens een videoconferentie over veiligheidsvraagstukken waar beiden aan deelnamen.

Maar ook in Europa zelf is er weinig enthousiasme voor een Europese defensie als aanvulling op de Navo, waar niemand uit wil. De Duitse minister van Defensie noemde Macrons idee een ‘illusie’. Vandaar dat in Frankrijk stemmen opgaan om diep in de buidel te tasten om permanent en met veel beter materiaal aanwezig te zijn in Oost-Azië.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden