PlusExclusief

Frankrijk gaat leger voorbereiden op grote oorlog

De Franse president Emmanuel Macron op het dek van aanvalsschip Dixmude, in de haven van Toulon. De Franse strijdkrachten moeten zich voorbereiden op een conflict in Europa. Beeld AFP
De Franse president Emmanuel Macron op het dek van aanvalsschip Dixmude, in de haven van Toulon. De Franse strijdkrachten moeten zich voorbereiden op een conflict in Europa.Beeld AFP

Na decennia van vredesoperaties en antiguerillamissies moet het Franse leger zich nu voorbereiden op ‘een conflict van hoge intensiteit’ in Europa. Dat betekent: meer geld naar defensie, meer zwaar materieel, meer reservisten.

Arjen van der Ziel

Het was ongetwijfeld een bewuste keuze van de Franse president Emmanuel Macron om de nieuwe strategie van de Franse strijdkrachten aan te kondigen op het amfibisch aanvalsschip Dixmude, in de grote marinehaven van het Zuid-Franse Toulon. Frankrijk verkocht eerder twee van deze schepen voor ruim een miljard euro aan Rusland. Maar na de illegale Russische annexatie van het Oekraïense schiereiland de Krim in 2014, cancelde Parijs die deal. Het aanvalsschip is daarmee symbolisch voor de nieuwe wind die bij de Franse defensie waait.

Staand op het dek van het oorlogsschip, met achter zich een gevechtsheli, schetste Macron eerder deze maand een somber wereldbeeld. Volgens de president is de Russische invasie van Oekraïne tekenend voor de groeiende geopolitieke rivaliteit en het toenemende risico van wapengekletter. “Deze oorlog heeft duidelijk gemaakt wat de staat is van de wereld waarin wij leven,” aldus de president.

De Franse regering trekt voor volgend jaar bijna 44 miljard euro uit voor de strijdkrachten, 7 procent meer dan dit jaar, en ook de jaren daarna is zij van plan de defensie-uitgaven op te voeren. Maar belangrijker is dat Macron duidelijk maakte dat de Franse strijdkrachten hun aandacht ingrijpend verleggen. Na drie decennia van vooral vredesoperaties en antiguerillamissies, zoals in Afghanistan en de Sahel, moeten de Franse militairen zich nu voorbereiden op een ‘een conflict van hoge intensiteit’. Daarbij ligt de focus op Europa.

Abseilende Macron

De anti-jihadistische operatie Barkhane in Mali was drie maanden geleden al beëindigd en operatie Sentinelle, op grond waarvan duizenden militairen helpen bij het beveiligen van plekken in Frankrijk tegen terrorisme, wordt ook teruggeschroefd. In plaats daarvan moeten de troepen zich klaarmaken voor een serieuze oorlog op het eigen continent, met grote aantallen manschappen en zwaar materieel. Het leger moet ook meer raketsystemen en drones krijgen en gaat meer gebruikmaken van reservisten.

Na zijn speech vloog Macron in een heli naar de Suffren, Frankrijks nieuwste kernonderzeeër, waar hij abseilend op landde. Ook had hij een ontmoeting met marinecommando’s. Volgens de president moet Frankrijk sterker worden op het gebied van inlichtingen en cyberoperaties. Ook wil hij de strijdvaardigheid van de bevolking vergroten. “Het gaat niet om het militariseren van de samenleving,” verzekerde hij, “maar om het versterken van de weerbaarheid.”

In hoeverre de met veel tamtam aangekondigde strategie wordt waargemaakt, moet blijken.

Overschakelen op oorlogseconomie

Deskundigen wijzen erop dat na het einde van de Koude Oorlog, Parijs jarenlang veel heeft bezuinigd op defensie. “Frankrijk staat er wel iets beter voor dan sommige andere Europese landen,” zegt defensie-analyticus Yohann Michel van het Internationaal Instituut voor Strategische Studies. “De Franse strijdkrachten hebben nog wat tanks, pantserwagens en kanonnen. Maar heel weinig. Ze moeten snel meer massa opbouwen. Tegen een vijand als Rusland heb je dat nodig.”

Daags na Macrons speech in de marinehaven van Toulon zaten vertegenwoordigers van de wapenindustrie op het ministerie van Defensie in Parijs om te overleggen over hun bijdrage aan de nieuwe strategie. De Franse regering wil dat wapenfabrikanten sneller en betaalbaarder gaan produceren, zodat naar Oekraïne gestuurd materieel vlotter kan worden vervangen.

Bovendien moet het land, als het verzeild raakt in een gewapend conflict, kunnen overschakelen op een oorlogseconomie, waarin vlug veel wapens en munitie worden geproduceerd. Ook dienen bestaande tanks te worden gemoderniseerd en moet allerlei nieuw materieel zoals drones worden geproduceerd.

Grote militaire oefening

Dat het de Franse militaire planners ernst is, blijkt wel uit de aankondiging afgelopen week; dat ze komend voorjaar de grootste oefening sinds het einde van de Koude Oorlog gaan houden. Als de oorlog in Oekraïne geen roet in het eten gooit, zullen 20.000 militairen meedoen, waaronder ook troepen van Navo-bondgenoten als Amerika en het Verenigd Koninkrijk. De militairen gaan eerst in Zuid-Frankrijk met landingsvaartuigen en luchtlandingen trainen in het veroveren van een bruggenhoofd. Vervolgens zal in de Champangestreek worden getraind in het terugslaan van een invasiemacht. “We moeten ons voorbereiden op het ergste om te voorkomen dat het gebeurt,” aldus generaal Yves Métayer in de krant Le Monde.

Volgens defensie-expert Michel kan de strategische koerswijziging rekenen op ruime instemming van de Franse politiek. “Extreemrechts en -links zijn op dit moment sterk in Frankrijk,” zegt hij. “Hoewel beide tegen de Navo zijn, steunen ze ons leger. Er is brede politieke steun voor deze plannen.”

Oost-Europese onzekerheid over Franse kernmacht

Frankrijk is naast het Verenigd Koninkrijk en Rusland de enige Europese kernmacht. De Franse president Macron oogstte vorige maand fikse kritiek van Navo-bondgenoten toen hij op tv zei dat een Russische kernaanval in Oekraïne of in de regio geen ‘vitaal belang’ van Frankrijk zou treffen, suggererend dat Parijs er niet met atoomwapens op zou reageren.

Dat was een breuk met de gebruikelijke westerse doctrine van ‘strategische ambiguïteit’, waarbij de rode lijnen voor de inzet van kernwapens vaag worden gehouden. Oost-Europese bondgenoten reageerden dan ook bezorgd. Bij het ontvouwen van de nieuwe strategie probeerde Macron iets van die zorgen weg te nemen door te zeggen dat de Franse vitale belangen ook een ‘Europese dimensie’ hebben. Volgens de president moeten zijn critici zijn eerdere uitlatingen op dit punt ‘niet dramatiseren’.

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden