Farmaceut Leadiant krijgt miljoenenboete om machtsmisbruik

De Autoriteit Consument & Markt (ACM) heeft farmaceutisch bedrijf Leadiant een boete opgelegd van ruim 19 miljoen euro. Volgens de toezichthouder heeft de Italiaanse geneesmiddelenfabrikant een veel te hoge prijs gerekend voor het medicijn CDCA, dat wordt gebruikt door patiënten met een zeldzame stofwisselingsziekte. “Leadiant maakte daarmee misbruik van haar economische machtspositie,” aldus de ACM.

'Leadiant heeft na een beperkte investering en met weinig risico een enorme prijsverhoging doorgevoerd voor een al lang bestaand geneesmiddel,' aldus de ACM. Beeld Getty Images
'Leadiant heeft na een beperkte investering en met weinig risico een enorme prijsverhoging doorgevoerd voor een al lang bestaand geneesmiddel,' aldus de ACM.Beeld Getty Images

De concurrentiewaakhond wijst erop dat geneesmiddelenfabrikanten die betaalbare innovatieve geneesmiddelen op de markt brengen, een belangrijke maatschappelijke bijdrage leveren, waar ze ook aan mogen verdienen. “Maar hier zien we iets heel anders. Leadiant heeft na een beperkte investering en met weinig risico een enorme prijsverhoging doorgevoerd voor een al lang bestaand geneesmiddel. Er is hier helemaal geen sprake van innovatie. Wij beschouwen dit als een zeer ernstige overtreding. De prijsverhoging bezorgt Leadiant een zeer hoog rendement, maar levert patiënten heel weinig extra’s op en jaagt de maatschappij op kosten,” stelt de ACM.

Het middel CDCA wordt gebruikt bij de behandeling van patiënten met een zeldzame erfelijke stofwisselingsziekte, genaamd cerebrotendineuze xanthomatose (CTX). In Nederland gaat het om een groep van ongeveer zestig patiënten, die het middel hun hele leven moeten gebruiken.

Het middel werd onder andere namen en tegen veel lagere prijzen al jaren gebruikt bij de behandeling van CTX-patiënten. In 2008 nam Leadiant een op CDCA gebaseerd middel over van een andere fabrikant. De maximale prijs in Nederland was in die tijd 46 euro per verpakking van 100 capsules. Eind 2009 veranderde Leadiant de naam van het middel naar Xenbilox en werd de verkoopprijs verhoogd tot 885 euro.

Besluit aanvechten

In 2014 kreeg Leadiant het voor elkaar om de verkoopprijs opnieuw te verhogen naar 3103 euro. Drie jaar later verviervoudigde de prijs nog eens tot 14.000 euro. Hierdoor kostte het middel ongeveer 153.000 euro per patiënt per jaar. Daarop besloten verzekeraars de vergoeding voor het medicijn te beëindigen. De buitensporig hoge prijs leidde bovendien tot grote maatschappelijke verontwaardiging.

Leadiant laat in een reactie weten het besluit van de ACM ‘zorgvuldig te zullen bestuderen en aanvechten’. Ook zegt de farmaceut het ‘fundamenteel oneens’ te zijn met ‘de aantijgingen’. Antonio Gama da Silva, directeur bij Leadiant: “We zijn ervan overtuigd dat we altijd correct en in overeenstemming met alle geldende regelgeving hebben gehandeld.” Eerder betwistte het bedrijf dat de prijsstijging excessief was. De farmaceut stelde dat het huidige CDCA een nieuw medicijn is.

De Stichting Farma ter Verantwoording, die de zaak in 2018 had aangekaart bij de ACM, is blij met het besluit. ‘Farmapiraat Leadiant is terecht beboet door de ACM voor de excessief hoge prijs van CDCA. Door deze uitspraak loont het kapen van oude betaalbare geneesmiddelen niet langer. Wij vinden dat farmaceuten de zorgplicht hebben om geneesmiddelen betaalbaar en beschikbaar te maken voor patiënten,’ aldus de organisatie.

De stichting wijst er ook op dat Leadiant geen uitzondering is in de farmaceutische industrie. ‘Het misbruik van de Europese weesgeneesmiddelenregeling door de industrie heeft de laatste jaren epidemische vormen aangenomen. Wij zien in deze uitspraak een eerste belangrijke stap om farmapiraterij een halt toe te roepen.’

Amsterdam UMC

In april 2018 opende het Amsterdam UMC de aanval op de exorbitante prijs van het geneesmiddel. Het ziekenhuis wilde het medicijn namaken en beschikbaar stellen voor een lagere prijs. Daarin zag het ziekenhuis zich gesteund door een destijds aangenomen motie van Volksgezondheidsminister Bruno Bruins. Het was niet alleen een ‘go’ voor Amsterdam UMC, maar ook meteen een leidraad voor alle apothekers in het land die magistraal, per patiënt, medicijnen maken.

Leadiant verzette zich echter tegen het initiatief van Amsterdam UMC en schakelde de Inspectie voor Gezondheidszorg en Jeugd in, voor een kwaliteitscontrole op het middel. De Inspectie constateerde dat er geen zuivere grondstof was gebruikt, waarop Amsterdam UMC de uitgifte van het nagemaakte geneesmiddel moest staken. Begin 2020 is de productie hervat. Inmiddels worden de capsules bereid door het UMC tegen een kostprijs van ongeveer 30.000 euro per patiënt per jaar.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden