Wilde zwijnen scharrelen bij vuilcontainers in een buitenwijk van Rome.

PlusWereldstad

Everzwijnen scharrelen door het vuilnis in Rome; kan Amsterdam ook wilde dieren bij de kliko verwachten?

Wilde zwijnen scharrelen bij vuilcontainers in een buitenwijk van Rome.Beeld Antonio Masiello/Getty Images

Romeinen zien ze steeds vaker: everzwijnen. Hele families scharrelen tussen de overvolle vuilcontainers van de stad. Ook in Amsterdam komen wilde dieren in toenemende mate op het makkelijk vindbare voedsel af.

Sam de Graaff

Davide Di Stadio (45) weet het precies: vijf keer. Vijf keer zag hij vanuit zijn auto een groep everzwijnen door de straten van zijn woonplaats trippelen. Dat was zo erg nog niet. “In de auto zijn ze niet zo beangstigend. Nou ja, je wilt ze natuurlijk niet voor je bumper krijgen.” Hij lacht. “In Rome staat het verkeer vaak vast, dus meestal reed ik langzaam.”

Nee, dan die keren dat hij níét in de auto zat. Di Stadio woont vlak bij Parco dell’Insugherata, een 740 hectare groot natuurgebied. Daar gebeurde het dat hij nietsvermoedend zijn huis uit kwam en oog in oog kwam te staan met een knorrende zwijnenfamilie. Hoe vaak dat is gebeurd weet hij ook nog precies: drie keer.

Eén confrontatie sprong eruit. “Ik was bij mijn moeder en liep de garage uit,” zegt Di Stadio. “Ik had een rolstoel bij me – leeg, gelukkig – toen ik vier of vijf kleine zwijnen zag. Ze aten van voedsel langs de weg. Daarna zag ik de moeder. Ik wilde ze niet storen en draaide me om, maar ze sprintte op me af. Met de rolstoel als schild voor me liep ik toen maar op haar af. Daardoor stopte ze, gelukkig.”

Vrouw naar het ziekenhuis

Di Stadio is niet de enige Romein met dit soort ervaring. Op sociale media wemelt het van de filmpjes van zwijnen die rondscharrelen bij overvolle vuilcontainers. Boerenorganisatie Coldiretti schat hun aantal op 23.000. In de buitenwijken van Rome worden de zwijnen doorlopend gespot.

Meestal lopen de confrontaties met een sisser af. Maar niet altijd. Deze maand werd een vrouw door zwijnen aangevallen toen ze ’s avonds met haar hond het vuilnis buiten ging zetten. Ze moest naar het ziekenhuis met lichte verwondingen.

De zwijnen zijn fors: een volwassen mannetje kan makkelijk honderd kilo wegen. Tot overmaat van ramp werd onlangs in de omgeving van Rome Afrikaanse varkenspest vastgesteld. De ziekte is niet gevaarlijk voor mensen, wel voor varkens en dus ook voor de wilde zwijnen. Boeren rond Rome vrezen dat besmette zwijnen de ziekte verder zullen verspreiden en dat ook hun veestapel getroffen zal worden.

Inmiddels heeft het lokale bestuur ingegrepen. Er is een picknickverbod ingesteld rond het Parco dell’Insugherata, waar de varkenspest werd ontdekt. Wie er heeft gewandeld, moet zijn of haar schoenen desinfecteren. Besmette dieren worden gedood en rond het park worden hekken geplaatst of verstevigd.

De tekst loopt door onder de tweet

Vuilnisprobleem speelt al jaren

Maar helpt het op de lange termijn? De hekken zijn een goed idee, zegt Massimo Vitturi, afdelingsleider wilde dieren bij de Italiaanse dierenrechtenorganisatie LAV. De bestaande omheining rond het park is lang verwaarloosd. Hij benadrukt dat de zwijnen alleen agressief worden als ze zich bedreigd voelen. Liever dan afschieten, pleit hij voor sterilisatie. Al wordt er al wel op de dieren gejaagd. “Jagers houden de populatie expres te groot,” zegt hij. “Daar hebben ze baat bij: het vlees verkopen ze aan restaurants.” Het zwijnenvlees is ideaal voor een traditionele ragù.

Uiteindelijk is het een overzichtelijk verhaal, stelt Vitturi. “Dieren, ook zwijnen, komen af op de grote hoeveelheden voedsel in de stad. Op het eten dat sommige Romeinen achterlaten voor zwerfkatten, maar meer nog op het vuilnis.”

Rome en haar vuilnis, het is een lang verhaal. Decennia lag ten westen van Rome de grootste vuilstort van Europa. Toen die in 2013 werd gesloten – hij voldeed niet aan de Europese richtlijnen – zouden er kleinere verwerkingslocaties komen. Het plan werd nooit volledig uitgevoerd.

Een deel van het afval werd naar Noord-Italië gebracht en zelfs naar het buitenland, geëxporteerd, maar een definitieve oplossing kwam er niet. De in oktober verkozen burgemeester Roberto Gualtieri – afval is in Rome een door en door politiek thema – beloofde vorige maand dat er een nieuwe verwerkingscentrale zal komen. Het is nog de vraag of die er daadwerkelijk komt. En zo ja, wanneer.

Amsterdamse dieren

“Voedsel, voedsel, voedsel, voedsel,” zegt ook Geert Timmermans, stadsecoloog van Amsterdam. Hij ziet het als dé reden waarom dieren de stad in trekken.

Moeten Amsterdammers, waar het Vondelpark op een gemiddelde zomerdag bezaaid ligt met vuil en voedselresten, ook rekening houden met zwijnen? Nee, zegt Timmermans. “In Nederland zijn ze alleen op bepaalde plekken toegestaan. Op de Veluwe bijvoorbeeld. Soms ontsnappen ze, maar dan worden ze afgeschoten.”

Andere dieren weten de stad wel steeds beter te vinden. De vos, bijvoorbeeld. “Veertig tot zestig paren zijn er nu,” zegt Timmermans. “Soms in het Vondelpark, maar de meeste wat meer aan de rand van de stad. In het Flevopark bijvoorbeeld.”

Overdag blijven de dieren op de Joodse begraafplaats, weg van de honden. ’s Nachts gaan ze op zoek naar voedsel. Nog nieuwer in de stad is de otter. “Die was verdwenen uit Nederland, maar werd in 2006 in de Weerribben in Noordwest-Overijssel geherintroduceerd. Bij IJburg is er nu ook één gespot.”

Voor Timmermans en zijn collega’s is het interessant hoe de wilde nieuwkomers zich gaan gedragen. “Een meerkoet kun je in een stadspark bijvoorbeeld bijna uit je hand laten eten. Als je ze dezelfde meerkoet in Waterland ziet, blijft hij op afstand.”

Dieren passen zich aan aan hun omgeving, kortom. Ook de Romeinse zwijnen.

Everzwijnen in een buitenwijk van Rome. De dieren trekken de wijken in vanwege de ruime hoeveelheid makkelijk te vinden voedsel, met name bij de vuilcontainers.  Beeld Antonio Masiello/Getty Images
Everzwijnen in een buitenwijk van Rome. De dieren trekken de wijken in vanwege de ruime hoeveelheid makkelijk te vinden voedsel, met name bij de vuilcontainers.Beeld Antonio Masiello/Getty Images

Bij de stadsgrenzen begint de natuur

Prachtige villa’s en door Gaudí ontworpen tuinen, gelegen aan de rand van de stad: Pedralbes is een van de mooiste wijken van Barcelona. Goedkoop is het er niet, maar voetballers van FC Barcelona malen daar niet om. Zeker niet als ze getrouwd zijn met een internationale popster, zoals verdediger Gerard Piqué. Hij woont er samen met Shakira en hun twee zoons.

Diezelfde Shakira beleefde er vorig jaar echter angstige momenten, toen zij en een van haar zoons stuitten op een stel zwijnen. Volgens Shakira vernielden ze haar handtas. Haar verhaal, dat ze deelde op Instagram, werd wereldnieuws.

Toch is het niet uitzonderlijk, in elk geval niet voor Barcelona waar in 2016 meer dan duizend meldingen werden gemaakt van confrontaties met zwijnen, en evenmin voor andere steden in de wereld. Want ook in bijvoorbeeld de Duitse hoofdstad Berlijn, het Israëlische Haifa en Hongkong stuit de voortschrijdende urbanisatie op het leefgebied van wilde zwijnen.

De Berlijners zijn wel wat gewend. Twee jaar geleden ging een zwijn aan de haal met de tas van een badgast. De foto’s gingen het internet over: de man, een nudist, spurtte poedelnaakt achter z’n tas aan. Hilariteit alom natuurlijk, maar de stad neemt de zwijnen wel degelijk serieus. Zo moet een team van Stadtjäger (stadsjagers) de zwijnenpopulatie onder controle houden.

Ook de inwoners van Haifa krijgen bezoek van zwijnen. Lang vooral ’s nachts, maar tijdens de lockdown ook steeds vaker overdag. Om te voorkomen dat ze op grote schaal zouden worden afgeschoten, kwamen dierenactivisten met een oplossing: ze organiseerden ‘zwijnenpatrouilles’. Vrijwilligers stelden zich op oproepbasis beschikbaar om de dieren te verjagen.

Serie Wereldstad

Er is geen stad als Amsterdam, maar veel zaken waar wij ons druk om maken spelen ook elders in de wereld. In de serie Wereldstad onderzoeken we hoe andere steden daarmee omgaan.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden