PlusAnalyse

Europa beleeft door de brexit een ingrijpende economische scheuring

De jubelstemming over het akkoord tussen de EU en het VK verhult hoe hard de scheuring tussen de blokken zal zijn. De gevolgen voor reizigers en ondernemers blijven groot, te meer omdat het akkoord veel onbesproken laat.

EU-hoofdonderhandelaar Michel Barnier voorafgaand aan het sluiten van het historische handelsakkoord. Beeld AFP
EU-hoofdonderhandelaar Michel Barnier voorafgaand aan het sluiten van het historische handelsakkoord.Beeld AFP

Dit zijn verraderlijke brexitdagen. Weliswaar was de opluchting groot dat de Europese Unie en het Verenigd Koninkrijk luttele uren voor Kerstmis een historisch handelsakkoord sloten, 1246 pagina’s dik. Vooral in Londen is dit weekeinde de suggestie gewekt dat die overeenkomst de springplank is voor een glorieuze toekomst, met vrijhandel, zonder EU-bureaucraten.

Maar wat sommigen misschien vergeten, is dat Europa komende vrijdag een ingrijpende economische scheuring gaat beleven die haar gelijke in de geschiedenis niet kent.

De 27 EU-ambassadeurs komen maandag bijeen in Brussel om (hoogstwaarschijnlijk) hun formele zegen te geven aan voorlopige invoering van de afspraken per 1 januari. Andere plichtplegingen, zoals ratificatie door het Europees Parlement, komen daarna.

De Britse regering krijgt de knoertharde brexit die ze al die tijd wilde. Om met het goede nieuws te beginnen: de belangrijkste economische winst, vooral voor het VK, is dat er geen tarie­ven en invoerquota komen. Dat is uniek voor een EU-handelsakkoord. In een no-dealscenario, dat een week geleden nog onvermijdelijk leek, waren die belemmeringen er op 1 januari pardoes geweest.

Maar het vertrek van het VK uit de interne EU-markt en de douane-unie leidt wel tot administratieve rompslomp en grenscontroles voor het goederenvervoer, procedures die voor elk exporterend niet-EU-lid gelden. Die kosten geld.

Ook het vrije personenverkeer houdt op te bestaan, een wezenlijk onderdeel van de hele brexitcampagne. Wie langere tijd in het VK wil wonen en werken, heeft een Brits visum nodig. Andersom geldt die verplichting uiteraard ook.

Weinig over dienstensector

Ander relatief klein, maar tastbaar gevolg: het VK valt straks buiten de Europese roamingafspraken voor mobiel internetten, waarbij je niets extra’s hoeft te betalen als je in een ander EU-land bent. Net als in Zwitserland moet je bij bezoekjes aan het VK dus de instellingen van je smartphone in de gaten gaan houden.

EU-hoofdonderhandelaar Michel Barnier peperde het de Britten nog maar even in bij de bekend­making van de deal. “Het VK heeft ervoor gekozen de Europese Unie en de interne markt te verlaten en af te zien van de rechten en voordelen van een lidstaat. Onze overeenkomst is geen kopie van deze rechten en voordelen. Het is de basis voor een nieuw partnerschap.”

Volgens het onafhankelijke instituut Office for Budget Responsibility in Londen zal de Britse economie op langere termijn 4 procent kleiner zijn dan zonder de brexit het geval zou zijn geweest. Ook de 27 EU-landen zullen schade ondervinden – Ierland en Nederland het meest.

Ook op veel niet-economische gebieden worden banden doorgeknipt. Zo vertrekt het VK uit de politie- en justitiesamenwerkings­verbanden Europol en Eurojust, al gaat de gegevensuitwisseling op een andere manier door. Opzien­barender is dat Londen deelname aan Erasmus+ laat vallen, het populaire EU-­uitwisselingsprogramma voor studenten.

Op 15 januari had premier Boris Johnson dat nog ontkend in het Lagerhuis. Tegen een Schotse parlementariër die deze suggestie had gewekt, zei Johnson dat die ‘uit zijn nek kletste’.

Het brexitakkoord mag dan een dikke stapel papier zijn, er staat ook veel níet in. Er zijn nauwelijks afspraken over de dienstensector, 80 procent van de Britse economie. De cruciale financiële sector verliest de vrije toegang die het nu heeft tot de EU-markt. Ook over samenwerking op het gebied van buitenlands beleid zwijgt het akkoord.

Hoofdpunten uit het brexitakkoord

- Geen tarieven en quota, wel douane- en grens­controles

- Eerlijke concurrentie: onafhankelijke arbitrage, zowel EU als VK kan eenzijdige maatregelen nemen bij constatering van oneerlijke concurrentie.

- Visserij: overgangsperiode van 5,5 jaar, waarin de EU een kwart van haar huidige quota in Britse wateren overdraagt aan het VK. Daarna per jaar nieuwe ­afspraken.

- Toezicht op afspraken: Londen is erin geslaagd de rol van het Europees Hof van Justitie tot een minimum te beperken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden