EU-leiders na marathonzitting eindelijk akkoord over begroting en herstelfonds

Na dagen moeizaam onderhandelen zijn de 27 EU-leiders het eens geworden over het coronaherstelfonds én de meerjarenbegroting. Opluchting overheerst. Ook bij premier Mark Rutte, de grote dwarsligger tijdens de marathontop. 

Premier Mark Rutte en EU-president Charles Michel feliciteren elkaar met het akkoord.Beeld EPA

‘Deal!’ Om half zes dinsdagochtend was daar het verlossende woord op Twitter van EU-president Charles Michel. Na vier dagen en nachten onderhandelen zijn de 27 EU-leiders het in Brussel eens geworden over het coronaherstelfonds en de meerjarenbegroting.

Het gaat om recordbedragen: de begroting voor de komende zeven jaar is vastgesteld op 1074 miljard euro. Met het coronaherstelfonds, dat landen moet helpen om hun economie weer op de been te krijgen, is 750 miljard euro gemoeid. Het geld daarvoor leent de Europese Commissie op de kapitaalmarkt.

Een zucht van verlichting klonk dinsdagochtend door Brussel. In een persconferentie met bondskanselier Angela Merkel sprak de Franse president Emmanuel Macron van een ‘historische verandering voor Europa’. Michel benadrukte de eenheid in de EU: “We hebben het voor elkaar. Europa is sterk, Europa is verenigd.”

Noodrem

De opluchting bij de EU-leiders is begrijpelijk: het was allerminst zeker of zij met een overeenkomst over die ongeëvenaarde bedragen uit Brussel zouden vertrekken. De sfeer was tijdens de vergaderingen bij tijd en wijle ronduit slecht. Dé bron van veler frustratie: premier Mark Rutte. Samen met zijn Oostenrijkse, Deense en Zweedse collega’s kwam hij tegenover de rest van de EU te staan. Zij wekten veel ongenoegen met hun verzet tegen de verstrekking van subsidies uit het herstelfonds.

Die subsidies – geld dat niet hoeft te worden terugbetaald – zijn niet geschrapt. Maar de ‘zuinige vier’ hebben daar wel veel voor teruggekregen. Zo hebben Rutte en co fikse kortingen los weten te peuteren op de jaarlijkse afdracht, en is vastgelegd dat strenge voorwaarden aan de subsidies zijn verbonden. Inclusief een noodstop, waarmee betalingen geblokkeerd kunnen worden als een lidstaat niet voldoet aan de beloofde hervormingsplannen – een mechanisme dat ­tegen de zin is van de zwaar door het corona­virus getroffen landen Italië en Spanje.

Opgeheven hoofd

Ook is het aandeel van het coronaherstelfonds dat in subsidies komt, flink kleiner uitgevallen dan Frankrijk en Duitsland hadden voorgesteld. Die zagen hun voorstel van 500 miljard in subsidies uiteindelijk gekort worden tot 390 miljard euro. De overige 360 miljard wordt verstrekt als leningen. Daaruit blijkt dat de wil van de twee grootste economieën van de EU niet per se altijd wet is in Brussel.

Ook Rutte heeft water bij de wijn moeten doen. De passage over rechtsstaattoets, die de Europese Commissie de bevoegdheid gaf EU-lidstaten te korten die de rechtsstaat ondermijnen, is onder druk van de Hongaarse premier Viktor Orbán flink gekortwiekt. Die toets was een belangrijke eis van Rutte, maar kritiek dat hij hier bakzeil heeft gehaald, wees hij dinsdagochtend resoluut van de hand: “De kern is overeind gebleven.”

Al met al lijkt Rutte met opgeheven hoofd terug naar Den Haag te keren, maar geliefd in Europa heeft hij zich niet gemaakt. In de persconferentie roemde ook hij de Europese solidariteit. Maar dat is niet de indruk die hij achterliet bij zijn collega’s. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden