Plus

EU-landen spreken zich uit tegen Hongarije, maar kunnen ze ook iets doen?

In Luxemburg hebben 13 EU-landen dinsdag de Hongaarse anti-lhbtq-wetten schep veroordeeld. Ook de schending van de rechtsstaatregels kwam ter sprake. Maar of de Europese Unie er ook iets tegen kan doen, is nog lang niet zeker.

Viktor Orban en de voorzitter van de Europese Commissie Ursula von der Leyen op het hoofdkantoor van de Europese Commissie in Brussel. Beeld REUTERS
Viktor Orban en de voorzitter van de Europese Commissie Ursula von der Leyen op het hoofdkantoor van de Europese Commissie in Brussel.Beeld REUTERS

Dertien van de 27 EU-landen hebben zich geschaard achter een scherpe veroordeling van de recent aangenomen Hongaarse wetswijzigingen ‘die lhbtq-personen discrimineren en het recht op vrijheid van meningsuiting onderdrukken, onder het mom van kinderbescherming’.

De verklaring was een initiatief van de drie Benelux-landen, tijdens een EU-ministersvergadering gisteren in Luxemburg. ’s Middags sloten ook Denemarken, Duitsland, Estland, Finland, Frankrijk, Ierland, Letland, Litouwen, Spanje en Zweden zich erbij aan. Veertien andere landen dus niet, waaronder Italië en roulerend EU-voorzitter Portugal.

Ministers reageerden in Luxemburg fel op de Hongaarse wetten, waarin homoseksualiteit min of meer wordt gelijkgeschakeld aan pedofilie. De nieuwe regels verbieden voorlichting (‘promotie’) over onder meer homoseksualiteit of geslachtsverandering bij kinderen onder de 18 jaar en bepalen dat alleen ouders hun kinderen seksuele voorlichting mogen geven. Dat kunnen geen homostellen zijn, want die hebben in Hongarije geen recht op adoptie.

Billy Elliot

De voorlichtingsrol van maatschappelijke organisaties op scholen wordt dus aan banden gelegd. Verder zal het illegaal worden om, bijvoorbeeld, een populaire film als Billy Elliot (over een Brits jongetje dat op balletles wil) aan kinderen te vertonen. “Onacceptabel, en de Europese waardengemeenschap onwaardig,” aldus demissionair minister Sigrid Kaag van buitenlandse zaken. “We leven toch niet in de middeleeuwen?” zei haar Luxemburgse ambtgenoot Jean Asselborn. “Grotesk,” was de kwalificatie van de Zweedse minister Hans Dahlgren.

De dertien landen achter de Benelux-verklaring roepen de Europese Commissie op ‘alle beschikbare instrumenten te gebruiken om volledig respect voor EU-wetgeving te verzekeren’, inclusief een mogelijke gang naar het Europees Hof van Justitie. De Hongaarse wetten ‘vertegenwoordigen een flagrante vorm van discriminatie op basis van seksuele geaardheid, gender-identiteit en -uitdrukking, en verdienen het daarom om te worden veroordeeld’, staat in de verklaring.

Een demonstratie in Polen voor de rechten van de lhbtq-gemeenschap. Beeld REUTERS
Een demonstratie in Polen voor de rechten van de lhbtq-gemeenschap.Beeld REUTERS

Schendingen rechtsstaatregels

Min of meer toevallig voelden de EU-ministers in Luxemburg voor het eerst in lange tijd hun Poolse en Hongaarse ambtgenoten aan de tand over de al jarenlang aanslepende artikel-7-procedures, wegens schendingen van de rechtsstaatregels. Die tegen Polen werd al in 2017 in gang gezet, tegen Hongarije een jaar later. De laatste keer dat de ministers hierover spraken, was in december 2018 (over Polen) en december 2019 (Hongarije). “Sindsdien is er veel gebeurd, en helaas zijn onze zorgen alleen maar toegenomen,” aldus Eurocommissaris Vera Jourová (Waarden en Transparantie).

Vooralsnog blijven die ‘hoorzittingen’ zonder gevolgen. Om de procedure een stap verder te krijgen, is een vier vijfde meerderheid onder de lidstaten nodig. Die is er nog niet. Voor de ultieme sanctie (tijdelijke schorsing als EU-lidstaat) is zelfs unanimiteit nodig – waarbij het land in de beklaagdenbank uiteraard niet mag meestemmen. Dat is al helemaal ondenkbaar, omdat Polen en Hongarije hebben gezworen elkaar te dekken.

Kaag liet weten dat vooral de Hongaarse minister Péter Szijjártó fel van zich afbeet. “We leven in verschillende universums,” aldus Kaag. “Zij zien de kritiek als een aanklacht tegen het recht om conservatief te zijn. Er zat een sterk gevoel van slachtofferschap in.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden