PlusAchtergrond

EU-akkoord? Wellicht, maar niet van harte

Na drie dagen zware onderhandelingen in Brussel is er een beetje hoop op een ­akkoord over het coronaherstelfonds. Mark Rutte weet toezeggingen af te dwingen, maar de populariteitsprijs zal hij er niet mee winnen.

Rutte houdt bij Merkel, Von der Leyen en Macron vast aan het zuinige verhaal.Beeld REUTERS

Een akkoord over het coronaherstelfonds is er nog altijd niet, na drie dagen onderhandelingen tussen de 27 EU-leiders in Brussel. Of het er nog van gaat komen voor de regeringsleiders weer huiswaarts gaan, is verre van onzeker – naast het herstelfonds staat ook de 1 biljoen euro omvattende meerjarenbegroting op het programma. Maar na een loodzware nacht, waarbij de Franse president Emmanuel Macron naar verluidt in woede ontstak, met zijn vuist op tafel sloeg en dreigde op te stappen uit de onderhandelingen, was er vanochtend een sprankje hoop.

“We zijn er nog niet, dingen kunnen nog steeds uit elkaar vallen. De top was vannacht heel dicht bij een mislukking, maar het ziet er wat hoopvoller uit,” zei premier Mark Rutte vanochtend voordat hij naar bed ging.

De top, die vrijdag begon en volgens planning eigenlijk zaterdag afgelopen had moeten zijn, gaat vandaag om 16.00 uur verder. Dan zal voorzitter van de Europese Raad Charles Michel een compromisvoorstel voor het coronaherstelfonds ter tafel brengen, in de hoop daarmee een doorbraak te kunnen behalen. 

De druk is hoog om tot een vergelijk te komen. Niet omdat lidstaten nu direct op het geld zouden rekenen; het coronaherstelpakket zou pas vanaf 2021 verdeeld worden. Maar symbolisch zou het een blamage zijn als de EU niet tot een gezamenlijk antwoord kan komen op de coronacrisis.

Vrekkige vier

Het coronaherstelfonds splijt Europa in twee kampen. Dát er geld moet komen om de landen te helpen die het zwaarst door de coronacrisis zijn getroffen, daarover zijn de EU-leiders het eens. Maar de omvang ervan, en de vraag of dat geld als leningen of giften verstrekt moet worden, is al maanden punt van discussie.

Frankrijk en Duitsland worden gesteund door Zuid-Europa in hun coronaherstelplan om een 750 miljard euro omvattend pakket op te tuigen. Daarvan wordt 500 miljard euro in giften uitgekeerd en de overige 250 miljard in leningen. 

Daartegenover staan de ‘vrekkige vier’ (Nederland, Oostenrijk, Denemarken en Zweden), waarbij Finland zich heeft aangesloten. Die zuinigaards wilden aanvankelijk dat in het geheel geen giften zouden worden uitgekeerd.

Gisteren kwamen ze daarop terug en zeiden ze bereid te zijn akkoord te gaan met een plan met 350 miljard aan subsidies en 350 miljard aan leningen. Voorwaarde daarvoor is dat landen die het geld ontvangen, gedwongen kunnen worden om hun economie te hervormen. Rutte zei dat in het voorstel van Michel een dergelijke garantie is toegevoegd.

In dat voorstel van Michel zou ook het deel dat in giften wordt uitgekeerd teruggeschroefd worden naar 390 miljard euro. Dat terwijl Frankrijk en Duitsland te kennen hadden gegeven dat 400 miljard aan giften hun absolute ondergrens is.

‘Die Nederlandse man’

De vrekkige vier lijken met hun halsstarrige houding zo behoorlijke toezeggingen af te dwingen. Maar de populariteitsprijs krijgen de leiders, en met name Rutte, niet. In de maanden in aanloop naar deze eerste fysieke EU-top sinds het uitbreken van de coronacrisis wekten Rutte en zijn kabinet meermaals de woede van zijn collega’s op vanwege de hun toegeschreven gierigheid. Het afgelopen weekend vlogen de verwijten hem ook weer om de oren.

Zo beet de Italiaanse premier Giuseppe Conte Rutte toe dat hij ten koste van de Europese solidariteit een strijd voor zijn thuisfront aan het uitvechten is.

De zwaarste uitbrander kreeg hij van de Hongaarse premier Viktor Orbán, die zei dat Rutte een hekel aan hem heeft. “Als de deal kapot gaat, is het de schuld van die Nederlandse man,” zei hij, verwijzend naar Rutte.

Rutte lijkt zich weinig van de verwijten aan te trekken en reageerde vanochtend vroeg koeltjes op de spanningen die zijn houding zouden creëren.

“We zijn hier niet om de rest van ons leven op elkaars verjaardag te komen, iedereen doet zaken voor zijn eigen land, we zijn allemaal professionals, iedereen respecteert elkaar en als het eens een keer knalt, dan weet je in ieder geval dat je het ergens voor doet.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden