PlusAchtergrond

Energietekort? Dit innoverende Duitse dorpje heeft juist te véél energie

Een eigenwijs plaatsje in het Zuid-Duitse Beieren besloot het zeventien jaar geleden helemaal anders te doen. Grossbardorf draait sinds 2005 volledig op hernieuwbare energie. Nu heeft het zelfs een overschot.

Guy Hoeks
Großbardorf is een Duitse gemeente, die met zon en wind een overschot voortbrengt en biogas zo efficiënt inzet dat de bevolking en zelfs de lokale industrie erdoor kan functioneren. Beeld Guy Hoeks
Großbardorf is een Duitse gemeente, die met zon en wind een overschot voortbrengt en biogas zo efficiënt inzet dat de bevolking en zelfs de lokale industrie erdoor kan functioneren.Beeld Guy Hoeks

Het heuvelachtige landschap van Unterfranken, een noordelijke bestuursregio van deelstaat Beieren, ligt bezaaid met windmolens, zonneparken en zonnedaken. Tussen de dorre, zandkleurige velden fonkelen ze in de felle zomerzon. Hier is de Energiewende, de overgang van fossiele naar groene energie in Duitsland, alledaagse werkelijkheid en zelfs voor een groot deel al geslaagd.

“Er zijn meerdere gemeentes in deze regio, die een energieoverschot genereren,” vertelt Melanie Hofmann, communicatiemedewerker van Rhön-Grabfeld, de regionale bestuurseenheid waar Grossbardorf onder valt. “Grossbardorf is echter de enige gemeente, die met zon en wind een overschot voortbrengt en biogas zo efficiënt inzet dat de bevolking en zelfs de lokale industrie erdoor kan functioneren”

Vorige maand was het kleine dorp (zo’n duizend inwoners) opeens groot nieuws dankzij de aandacht van verschillende media. Sindsdien staat de telefoon van de burgemeester Joseph Demar roodgloeiend. “Van Beieren tot Thüringen krijg ik de vraag: hoe hebben jullie dat gedaan?” zegt hij tegen het regionale radiostation BR24. Want elke plaats in Beieren, van kleine gemeentes tot hoofdstad München, heeft noodplannen moeten opstellen om een dreigend tekort aan aardgas op te vangen.

Hernieuwbare

Om het wegvallen van Russisch gas (35 procent van Duitslands energiebehoefte) op te vangen, wordt er onder andere gekeken naar hernieuwbare energie. Maar er zijn te weinig windmolens en zonnepanelen actief, waardoor bruinkoolmijnen weer heropend worden en de druk op de Duitse regering groeit om kernenergie te blijven gebruiken.

In Grossbardorf kijken ze gelaten naar de gasproblemen elders in het land. “Die problemen kennen we hier niet,” aldus burgemeester Demar. Zeventien jaar geleden nam het plaatsje al afscheid van de fossiele brandstoffen. “Bijna iedereen had een eigen olietank, daar wilden we van af,” vertelt Reinhold Behr van de lokale burgerbeweging tegen actualiteitenprogramma Tagesschau. “Het geld moest in de regio blijven en niet naar Saoedi-Arabië, of zoals nu naar Poetin.”

Lang niet iedereen in Großbardorf rijdt elektrisch. Beeld Guy Hoeks
Lang niet iedereen in Großbardorf rijdt elektrisch.Beeld Guy Hoeks

Aan de dorpse hoofdweg Oberes Tor wijst Jahrs Durfer richting de glooiende heuvels. Daar staan de wieken van vier windmolens voor Grossbardorf te zwiepen. De automonteur, grijze baard en bril met zwart montuur, legt zijn gereedschap neer en wenkt de verslaggever mee te komen naar zijn marineblauwe Nissan minivan. Na een korte autorit laat hij de grote trots van het dorp zien: de plaatselijke voetbalclub, naast de manege. “We hebben maar liefst 140 jeugdspelers.” zegt hij opgewekt. “En zie daar de zonnepanelen op de tribunes: dáár halen we onze stroom vandaan.”

Het groene succesverhaal van Grossbardorf ging niet over één nacht ijs. In eerste instantie was er de wens om de tribunes te overdekken. Daarna ontstond het idee een zonnedak te ontwerpen en dat te laten financieren door de leden. Het gaf het startschot voor meerdere zonneparken rondom het dorp, vier windturbines en een biogasinstallatie.

Biogasinstallatie

Die biogasinstallatie speelt een sleutelrol in de energievoorziening van het dorp. Drie groenkleurige silo’s net buiten het dorp genereren vijftien keer meer energie dan er nodig is. Ongeveer honderdvijftig huizen en andere gebouwen, waaronder de kerk, de kinderopvang en het gemeentehuis, zijn aangesloten op het lokale warmtenet dat grotendeels afhankelijk is van de installatie. Boeren voeden de installatie met eigen gewassen zoals maïs.

null Beeld Guy Hoeks
Beeld Guy Hoeks

Omliggende dorpen, zoals Unsleben, Bad Königshofen en Mellrichstadt, hebben net als Grossbardorf biogasinstallaties. “Omdat het gebied daar veel verder strekt, is de capaciteit voor slechts een deel van het vestigingsgebied toereikend,” verklaart Hofmann. Ondertussen wordt ook zonne- en windenergie daar volop gepromoot door de lokale autoriteiten.

Toch lopen voorvechters van hernieuwbare energie tegen grenzen aan. Ze zien dat de bouw van het aantal windmolens in Beieren stokt en wijzen met de vinger naar de omstreden 10H-regel, die voorschrijft dat de afstand tot woonhuizen minimaal factor tien moet zijn van de hoogte van de windmolen. Een molen is gemiddeld 200 meter hoog, dus dat betekent een afstand van minimaal 2 kilometer. Zelfs in het uitgestrekte Zuid-Duitsland is het zo puzzelen.

null Beeld Guy Hoeks
Beeld Guy Hoeks

Energieneutraal

Het bestuur van minister-president Söder (CSU) wil tot 2030 de CO2-uitstoot met 65 procent verminderen vergeleken met de jaren 90, en in 2040 helemaal energieneutraal zijn. Daarmee loopt de deelstaat vijf jaar voor op de landelijke ambities. Door de 10H-regel dreigt Beieren de klimaatdoelen echter niet te halen. Na aanhoudende kritiek en een gerechtelijke uitspraak is de regel onlangs versoepeld, waardoor de afstand tussen huis en molen met minimaal een kilometer wordt verkleind.

Niet alleen netbeheerders en de industrie moeten een bijdrage leveren aan de energietransitie van Grossbardorf en omstreken. De bestuurseenheid Rhön-Grabfeld moedigt ook burgers aan om actief mee te doen. Maar ondertussen rijdt vrijwel iedereen in deze regio in auto’s met verbrandingsmotor. “Wij gebruiken nog stookolie voor de motoren in de garage,” erkent Durfer. Dat terwijl Beieren ook grootse plannen heeft met zogeheten e-mobiliteit. Tegenover de voetbalclub zijn twee laadpalen voor elektrische voertuigen beschikbaar. Maar niemand op straat heeft een idee hoe vaak die gebruikt worden. “Een schatting? Misschien rijdt 20 procent van de mensen hier elektrisch. Daar moeten we nog stappen zetten.”

null Beeld Guy Hoeks
Beeld Guy Hoeks

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden