Plus

Eindelijk krijgen de nabestaanden van de MH17-ramp de aandacht die ze verdienen

Nabestaanden van slachtoffers van de ramp met vlucht MH17 hebben de rechtbank toegesproken. Hun verhalen over de impact van de ramp op hun leven waren hart­verscheurend en maakten diepe indruk.

De uit wrak­stukken samengestelde reconstructie van het toestel van vlucht MH17 die voor de rechtszaak werd getoond op vliegbasis Gilze-Rijen. Beeld ANP
De uit wrak­stukken samengestelde reconstructie van het toestel van vlucht MH17 die voor de rechtszaak werd getoond op vliegbasis Gilze-Rijen.Beeld ANP

Indrukwekkend. Dat woord laat rechtbankvoorzitter Hendrik Steenhuis geregeld vallen. Een ander woord is er ook niet voor de verklaringen van nabestaanden van de MH17-ramp, blijkt ook vandaag, op de tiende en (voorlopig) laatste dag waarop zij de rechters toespreken.

Drie weken lang hebben 91 nabestaanden in de strafzaak tegen vier verdachten, die betrokken zouden zijn geweest bij het neerschieten van MH17, gebruik gemaaktvan hun spreekrecht in de rechtbank van Schiphol.

Niet eerder maakten in Nederland in één strafzaak zo veel slachtoffers gebruik van hun spreekrecht. De hoeveelheid getuigenissen, slechts een fractie van de vele nabestaanden, laat de omvang van de ramp zien en de pijn die er nog steeds is.

Na een anderhalf jaar durende opeenstapeling van technische en juridische procedures heeft het verdriet van de nabestaanden van de slachtoffers van de ramp met de MH17 een stem en een gezicht gekregen. Het strafproces keerde terug naar de kern: het leed dat doodgewone mensen is aangedaan.

“In de hele strafzaak hebben nabestaanden aan de zijlijn gestaan,” zegt Piet Ploeg, voorzitter van stichting Vliegramp MH17, na afloop van de laatste getuigenis. “Dit was een proces van de officieren, de rechtbank en de advocaten. Nu hebben ze eindelijk de gelegenheid zelf aan te geven wat de impact is van deze criminele daad.”

Zodra de nabestaanden binnenkwamen voor hun verklaring, vulde de kleine zittingszaal zich met een kille energie. Sommigen waren alleen gekomen, anderen met de hele familie. Sommige nabestaanden keken tijdens het voorlezen naar de foto’s op het scherm, alsof ze even steun zochten. Bij elke spreker was het muisstil.

De nabestaanden deelden mooie herinneringen, uitten hun boosheid, verdriet en frustraties. Ze vertelden hoe hun dierbaren letterlijk een oorlog in vlogen waar ze part noch deel aan hadden en opeens publiek bezit en een nieuwsfeit werden.

Ze vertelden over het afscheid, de laatste knuffels, app’jes en foto’s. Over het nieuws van de ramp en het slopende proces van de repatriëring van lichamen, de pijnlijke identificatie van onherkenbare lichaamsdelen en botrestjes, gesloten kisten, het knuffelen van bodybags en de geur van formaldehyde, waarmee de lichamen geconserveerd werden. “De alles doordringende geur die van de kisten af kwam, zal ik nooit vergeten,” zei de dochter van Henk en Ina Kroon.

Verkeerde afspraak

De zoon van Joop de Roo (72) laat een modelvliegtuig van Malaysia Airlines zien, voor vertrek gekregen van zijn vader. “Het was het laatste wat hij mij heeft kunnen geven.”

De Roo zou eigenlijk op 11 juli terugkeren naar Bali. Maar door een verkeerd geplande ziekenhuisafspraak vloog hij op 17 juli. Zijn laatste bericht was: ‘Mij kan niks gebeuren. We vliegen hoog in de lucht en ik vlieg met Malaysia Airlines.’

Zijn zoon twijfelde of hij moest spreken. Hij is het geloof in rechtvaardigheid kwijt. Toch sprak hij. “Zo probeer ik de boodschap levend te houden dat dit nooit meer mag gebeuren.”

De meeste nabestaanden richtten zich rechtstreeks tot de verantwoordelijken: de daders, Vladimir Poetin. Boos zijn ze om de tactiek van vertraging, het verspreiden van leugens en desinformatie en de ontkenning van Rusland.

Velen hebben nachtmerries, een posttraumatische stressstoornis (PTSS), gevoelens van angst en onveiligheid en slikken medicijnen. Ze werken minder, zijn afgekeurd of zelfs ontslagen. Ze hebben opleidingen moeten afbreken, eigen bedrijven moeten opgeven, stuiten op onbegrip en een ‘MH17-moeheid’.

Maar tijdens de verklaringen van de afgelopen weken wordt op pijnlijke wijze duidelijk hoe lang een rouwproces duurt. Voor de nabestaanden zal de ramp met MH17 nooit afgesloten worden. “De kans dat ik dit ooit kan verwerken en afsluiten is nihil” zei de dochter van Geert en Hanny Timmers.

De broer van Hanny Huntjens legde postuum een verklaring af, voorgelezen door zijn vrouw. “Ik hoop dat de rechtszaak niet lang zal duren en er snel antwoord komt over de schuldigen,” schreef hij, voor hij afgelopen januari bezweek aan de gevolgen van kanker.

Rechtbankvoorzitter Steenhuis reageerde met veel empathie en oog voor détail op elk verhaal. Hij prees de moed van de nabestaanden die ‘op een prachtige en persoonlijke manier’ hebben gesproken. “Ze hebben een diepe en blijvende indruk gemaakt op de rechters.”

Dat is ook wat Bart en Jeanne Hornikx hopen. Zij spraken over hun enige dochter Astrid en haar vriend Bart Lambregts, die gisteren 48 zou zijn geworden. Jeanne lieat haar armbandje zien met daarin de as van Astrid, aarde uit Oekraïne en een haarlok. En de tatoeage op haar arm met de vingerafdruk waarmee Astrid werd geïdentificeerd.

“Het gemis snijdt ons door de ziel,” zei Bart. En Jeanne: “Ze zijn ons zinloos en beestachtig afgenomen. Ze zijn vermoord.”

Ze hopen dat de waarheid boven tafel komt. “Met de waarheid krijgen we ze niet terug, maar daarmee krijgen ze wel de waardigheid die ze verdienen.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden