Plus Achtergrond

Egypte loopt niet meer zo warm voor de Syriërs

Syrische vluchtelingen die in de Arabische buurlanden opvang krijgen, zijn steeds minder welkom. ‘Een andere winkeleigenaar probeert mijn klanten bij mij weg te houden.’

Anas Mohamed (l) is een van de Syriërs met een winkel in Caïro. Beeld Asmaa Waguih

In een winkelcentrum vol glinsterende bruidsschoenen en luxueuze avondjurken in de gegoede buurt Heliopolis in Caïro kun je sinds een paar jaar ook allerlei Syrische producten kopen. De Syrische vrienden Anas Mohamed, Mohamed Said en Amr Monif hebben hier alle drie een winkel en brengen samen hun pauzes rokend en theedrinkend door. Na het uitbreken van de Syrische oorlog kwamen ze met slechts een paar tientjes op zak naar Egypte, maar nu verdienen ze relatief goed met de verkoop van Syrische parfums, haarproducten en extravagante lingerie. Syrische producten staan bekend om hun kwaliteit en Egyptenaren kopen ze graag.

Maar niet iedereen is blij met hun succes. “Sommigen zijn jaloers,” vertelt de 27-jarige Amr Monif, te midden van doosjes zeep, kruiden en goud- en koperkleurige flesjes parfum. “Een winkeleigenaar hier in de hal probeert mijn klanten bij mij weg te houden. Hij zegt dat mijn producten duur zijn en van slechte kwaliteit.”

De Egyptische economie heeft het al jaren moeilijk; volgens cijfers van de overheid leeft nu een derde van de inwoners onder de armoedegrens. Desondanks zegt president Abdel Fattah al-Sisi dat het land goed voor vluchtelingen kan zorgen. Dat narratief gebruikt hij om internationale steun voor zijn regime te winnen. Als hij faalt, verzekert hij de EU, komen vluchtelingen naar Europa.

Ruzie met de buurvrouw

Bij vluchtelingenorganisatie UNHCR in Egypte staan ruim 130.000 vluchtelingen geregistreerd. In werkelijkheid zijn dat er volgens de organisatie veel meer, omdat een groot aantal vluchtelingen zich niet aanmeldt. In de informele economie van Egypte kunnen veel Syriërs zich zonder hulp staande houden. Aan het begin van de oorlog in Syrië zetten gevluchte zakenmannen fabrieken en winkels op in Egypte, waar andere vluchtelingen werken.

Sinds kort is er discussie over de aanwezigheid van Syriërs in het land. In Alexandrië moest een Syrisch restaurant sluiten, nadat een video on­line was gezet van een ruzie met Egyptische buren. De buurvrouw was boos omdat een oven onder haar raam stond. Ze klaagde tot president Sisi dat Syriërs overlast veroorzaken. Het filmpje werd in Egypte veel gedeeld en lokte discussie uit op sociale media. Sommige Egyptenaren riepen op om Syriërs het land uit te zetten.

Volgens de 25-jarige Syrische parfumverkoper Anas Mohamed is de kwestie ook veel besproken in de Syrische gemeenschap. “Vrienden hebben mij verteld dat de Syrische eigenaar een airconditioner voor de buurvrouw had gekocht en haar elektriciteitsrekeningen betaalde. Maar ze eiste steeds meer,” zegt hij. “De eigenaar is een goede man. Zij was egoïstisch en toch wordt zij gesteund.”

Tweede thuis

Hij denkt dat de sluiting van het restaurant een gevoelige snaar raakte bij Syrische vluchtelingen door de manier waarop ze in de hele regio worden behandeld. “Wij hebben overal familie zitten. In Turkije worden we het land uitgezet, in Libanon krijgen we flyers dat we niet meer welkom zijn,” vertelt hij. “Als ik buiten mijn winkel parfumtesters uitdeel, krijg ik ook weleens een boze blik. Dan komt automatisch de gedachte op: komt het omdat ik Syrisch ben?”

Toch heeft Mohamed ook veel positieve ervaringen. “Sommige klanten zeggen: dit is je tweede thuis. Als je ooit iets nodig hebt, vraag het mij.” Soortgelijke steun verscheen ook online na de sluiting van het restaurant. Van oudsher is er een goede band tussen Egyptenaren en Syriërs, die in 1958 kort in een staat verenigd waren. Voormalig president Mohamed Morsi beloofde Syrische vluchtelingen te verwelkomen en te beschermen.

President Sisi maakte een einde aan het visumvrij reizen voor Syriërs. Anas Mohamed, die vluchtte voor zijn dienstplicht in het leger van Assad, had in 2013 geluk. Hij arriveerde de dag voordat president Morsi werd afgezet. Hij kwam met z’n negentien jaar moederziel alleen terecht in de chaos in Egypte. “Maar chaos was ik gewend,” vertelt hij.

Al snel belandde hij in de Syrische gemeenschap, waar hij geld verdiende door goederen te dragen voor winkels. Daarna stond hij achter de kassa tot hij genoeg geld had om zijn eigen parfumzaak op te zetten in het winkelcentrum. Daar ontmoette hij zijn vrienden Amr en Mohamed, die net als hij de dienstplicht waren ontvlucht. Tussen de eindeloze stroom grappen door in hun pauzes, vragen ze zich soms hardop af hoe hun leven zal verlopen.

Getrouwd met een Egyptische

Als enige van de drie vrienden heeft Mohamed Said kinderen. Hij maakt zich zorgen over de economische situatie. Na zijn aankomst in Egypte opende hij al snel een winkel met religieuze gewaden, abaya’s. Nu specialiseert hij zich in satijnen nachtjaponnen en sexy lingerie: dat verkoopt beter. Hij heeft zich bij de UNHCR aangemeld voor hervestiging in de VS. “Daar zijn meer kansen dan in Egypte,” zegt hij. “Ik wil dat mijn kinderen een goed leven krijgen.”

Amr Monif, een breedlachende, brutale jongen, heeft definitief voor Egypte gekozen. Na zijn aankomst werkte hij twaalf uur per dag, zes dagen per week. Nu heeft hij een eigen zaak en is hij met een Egyptische vrouw getrouwd.

Hij haalt een rijk versierde shampoofles van een plank en laat die zien. In Arabisch schrift staat op de achterkant dat het product gemaakt is in een Egyptisch-Syrische fabriek in Egypte. “Dat is toch mooi, dat twee volken samen kunnen werken,” zegt hij. Door de jaloezie en het ellebogenwerk heen zegt hij vooral gezien te hebben dat Egyptenaren een groot hart hebben. “Ik heb hier een kans gekregen die zelfs mijn kleinkinderen niet zullen vergeten.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden