PlusAchtergrond

Eerste Nasa-testvlucht naar de maan komt dichtbij: ‘Maar het echte doel is en blijft Mars’

De raket SLS (Space Launch System) staat al meer dan een week klaar voor een testvlucht. Op de achtergrond het (uiteindelijke) doel van de missie: de maan. Beeld REUTERS
De raket SLS (Space Launch System) staat al meer dan een week klaar voor een testvlucht. Op de achtergrond het (uiteindelijke) doel van de missie: de maan.Beeld REUTERS

Een wandeling op de maan: het blijft iets waar de mens naar blijft hunkeren. Vanaf maandag wordt die droom weer stap voor stap werkelijkheid met het prestigieuze Amerikaanse project Artemis. ‘We are going,’ zegt Nasa-baas Bill Nelson.

Hans van Zon

Ruimtevaartorganisaties, wetenschappers en ook politici dromen al zo’n vijftig jaar van een terugkeer naar de maan: de laatste keer dat een astronaut van de beroemde Apollovluchten er rondliep was 14 december 1972. In 2019 gaf de toenmalige president Donald Trump de Amerikaanse ruimtevaartorganisatie Nasa de specifieke opdracht zich vooral te richten op bemande maanmissies.

Binnen vijf jaar moest het allemaal gaan gebeuren, aldus vicepresident Mike Pence, en dat alles ter meerdere eer en glorie van de Verenigde Staten. “Laten we duidelijk zijn,” zei Pence. “De eerste vrouw en de volgende man op de maan moeten Amerikanen zijn, daarheen gebracht met Amerikaanse raketten die van Amerikaans grondgebied worden gelanceerd.”

De droom moet maandag werkelijkheid worden, met de eerste testvlucht van het project Artemis. Nasa werkt vooral samen met zijn Europese evenknie, ESA. Het project is vernoemd naar de godin van de maan Artemis, tevens tweelingzus van Apollo, de naamgever van de eerste bemande maanmissies. Over enkele jaren moet het project ertoe leiden dat astronauten weer voet zetten op de maan. Om daarna meteen aan de verwezenlijking van een nieuwe droom te werken: de bouw van een basis van waaruit bemande vluchten naar Mars worden gemaakt.

Geen hotelkamer te krijgen

“Het echte doel van Artemis is en blijft Mars,” zegt Nasa-astronaut Steven Swanson, die bij drie missies meer dan 195 dagen heeft doorgebracht in het internationale ruimtestation ISS. “We kunnen de maan gebruiken als oefenplek, want een bemande vlucht naar Mars is een uiterst complexe affaire die veel tijd en onderzoek vergt. Misschien kunnen we van grondstoffen op de maan brandstof maken,” aldus de astronaut.

Het spandoek met de tekst ‘We are going’ aan de omheining van het terrein met het lanceerplatform op het Kennedy Space Centre in Florida, is een van de vele vreugdekreten van het Nasa-team rond de Artemismissie. Ook toeristen kijken ernaar uit: verwacht wordt dat honderdduizend mensen zich zullen vergapen aan de lancering van de eerste testvlucht. In een ruime omtrek rond de basis is geen hotelkamer meer te krijgen.

Op het lanceerplatform laat de gigantische raket SLS (Space Launch System) zien dat het menens is. De bronskleurige, 98 meter hoge draagraket met aan weerszijden twee witte boosters die bij vertrek extra lift geven, heeft 15 procent meer stuwkracht dan de Saturnus V-raketten van de Apollovluchten. Daardoor kan de nieuwe ruimtecapsule Orion die door de SLS in de ruimte wordt gebracht, meer vracht naar de maan vervoeren en meer astronauten: vier.

De SLS staat al meer dan een week op lanceerplatform 39B. Tot de lancering, als de raket met donderend geraas en vlammend vuur zich van de aarde verheft, blijft het nog wel billenknijpen. Bij een lancering is er altijd een kans op een technisch mankement of een plotse verslechtering van het weer. Sinds de politieke goedkeuring werd de testvlucht al zestien keer uitgesteld, waardoor de deadline van Mike Pence niet zal worden gehaald. Nasa gaat er nu van uit dat de maan op zijn vroegst in 2025 weer bezoek van de mens zal krijgen. De organisatie hoopt het volgende decennium te kunnen beginnen met bemande vluchten naar Mars.

Vijf onderdelen

Het Artemisproject bestaat uit een reeks onderdelen waarvan de eerste vijf al zijn uitgewerkt. Bij Artemis 1 wordt nu met een vlucht de veiligheid van de draagraket getest en moet de capsule Orion bewijzen dat zij de maan kan bereiken en eromheen kan vliegen om data te verzamelen. Na 42 dagen moet zij veilig terugkeren op aarde, met een landing in zee.

De SLS brengt behalve Orion, uitgerust met zonnepanelen van Nederlandse makelij, ook dertien satellieten in de ruimte waarmee missies kunnen worden begeleid. De module waarmee de Orion wordt aangestuurd, is aangeleverd door Esa. “Van essentieel belang, want zonder de module landt Orion niet op de maan,” aldus Siân Cleaver van Airbus, een van de bouwers.

Artemis 2, gepland voor 2024, draait om de eerste bemande vlucht met de Orion naar de maan. Die zal vier astronauten verder dan ooit van de aarde brengen. Deze testvlucht duurt ongeveer tien dagen en brengt ook de eerste module van de Lunar Gateway in een baan om de maan. Dit ruimteschip moet voor bemanningen als tussenstation tussen aarde en maan gaan dienen.

Het hoogtepunt van Artemis 3 – wellicht al in 2025 – is de landing van de eerste vrouw en de volgende man op de maan. Zij landen op de zuidpool, volgens wetenschappers het interessantste gebied met naar verwachting de grootste hoeveelheid ijswater. Zij blijven daar een week. Artemis 3 brengt dan mogelijk al in 2026 een tweede module naar de Lunar Gateway. Met Artemis 4 krijgt dit ruimtestation een door Esa ontwikkelde woonmodule en haar eerste bewoners.

Permanente basis op de maan

Over alle volgende Artemismissies, waaronder de bouw van een permanente basis op de maan, moeten nog definitieve besluiten worden genomen. Niet alleen wat betreft planning, maar zeker ook de kosten. De plannen zijn zo ambitieus dat zij het budget van Nasa ver overschrijden.

Aan het Apolloproject werd tot 1973 23,6 miljard dollar uitgegeven, het equivalent van 136 miljard nu. De kosten van Artemis (tot 2025) worden geraamd op 93 miljard dollar. Elke lancering van een SLS/Orion kost 4,1 miljard en dat gaat Nasa te boven. Verwacht wordt dat een beroep zal worden gedaan op het bedrijfsleven om deel te nemen aan het Artemisproject. Daarbij wordt vooral gekeken naar Space-X, het ruimtevaartbedrijf van Elon Musk dat werkt aan een nog zwaardere draagraket dan de SLS, de Starship, die kan worden hergebruikt. Dat zou de kosten van de missies aanzienlijk kunnen verminderen.

Hoe dan ook, de brandende ambitie blijft. “We gaan terug naar de maan, we gaan naar Mars, om er te werken, te leven en te overleven,” aldus Nasa-chef Bill Nelson.

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden