PlusAchtergrond

Eenheid, zoals Biden die predikt, is ver te zoeken in de Verenigde Staten

Zowel onder Trumpaanhangers als Bidensupporters zegt 80 procent geen vrienden te hebben die de andere kandidaat steunen.Beeld AFP

De Verenigde Staten zijn dieper verdeeld dan ooit. ‘We hebben niet minder discussie nodig, we hebben minder dómme discussie nodig.’

Meteen na het sluiten van de Amerikaanse stembureaus werd één ding duidelijk: de politieke kloof die het land in tweeën splijt wordt ­alleen maar dieper. Er zijn geen rode staten en blauwe staten, zei Joe Biden in de campagne – het zijn de Verénigde Staten. Maar dat blijkt ­onzin. Republikeinse regio’s, vooral op het platteland, werden nóg Republikeinser. Democratische gebieden werden vooral Democratischer. Het platteland houdt van Trump, in steden wordt hij gehaat. Biden haalt een recordaantal stemmen, maar Trump kreeg óók meer stemmen dan vier jaar geleden.

Eenheid, zoals Biden die predikt? De appjes van New Yorkse vrienden die op hem gestemd hebben, zijn vooral verbitterd, als blijkt dat Trump nog altijd populair is. Een bloemlezing uit de telefoon van uw correspondent: ‘Fuck hem en zijn fascistische helpers’; ‘Eerlijk, je moet je karakter eens goed onderzoeken als je iemand als Trump steunt om ons land te leiden’ en ‘Hij is walgelijk en manipulatief. Hij is een ­oplichter en een bedrieger en mensen zijn voor hem gevallen om vrij bekrompen en verknipte redenen.’

Fundamenteel meningsverschil

Bevriende Trumpaanhangers klagen intussen op sociale media over valsspelende Democraten en de ‘fuckers’ bij Twitter die waarschuwingslabels aan de leugenachtige tweets van de president hangen.

Er is één positieve keerzijde: de strijd tussen twee kandidaten met een compleet tegengesteld wereldbeeld zorgde ervoor dat een recordaantal Amerikanen zijn of haar stem heeft uitgebracht. Met 67 procent was de opkomst de grootste sinds 1900. Maar al die kiezers bleken het nog steeds fundamenteel met elkaar oneens over de koers van het land. Moet de VS proberen het corona­virus met harde hand onder de duim te krijgen of is de economie belangrijker? Uit exitpolls blijkt dat de kiezers die zich vooral zorgen maken om het virus voor Biden kozen en mensen die meer om banen en economische groei geven voor Trump.

De VS wacht alleen maar meer politieke strijd, ook als Biden, met zijn pleidooi voor eenheid, aan de macht komt. De verkiezingsuitslag is dankzij een woeste Trump al omgeven door geschillen, rechtszaken, leugens en samenzweringstheorieën. Als Republikeinen de meerderheid in de Senaat kunnen vasthouden, is dat ook een potentieel recept voor politieke oorlog. Ze zouden plannen van een president Biden simpel kunnen blokkeren.

Vijanden

Biden probeert de boel bij elkaar te houden. “Het wordt tijd dat we doen wat we als Amerikanen altijd hebben gedaan, de harde retoriek van de campagne achter ons laten, de temperatuur verlagen, elkaar weer zien, naar elkaar luisteren, elkaar weer horen, om elkaar te respecteren en voor elkaar te zorgen, te verenigen, te genezen, samen te komen als een natie,” zei Biden op de dag na de verkiezingen vanuit zijn geboorteplaats Wilmington in de staat Delaware.

Dat wordt een hels karwei. Zowel onder Trumpaanhangers als Bidensupporters zegt 80 procent geen vrienden te hebben die de andere kandidaat steunen, volgens een peiling van ­onderzoeksbureau Pew. “Ik weet dat dit niet ­gemakkelijk zal zijn,” zei Biden. “Ik weet hoe diep en hard de tegengestelde opvattingen in ons land over veel dingen zijn. Maar ik weet ook dit: om vooruitgang te boeken, moeten we stoppen onze tegenstanders als vijanden te ­behandelen. We zijn geen vijanden. Wat ons als Amerikanen samenbrengt, is zo veel sterker dan alles wat ons uit elkaar kan scheuren.”

Het goede nieuws: veel Amerikanen verlangen naar een einde aan het politieke gehakketak. Families zijn erdoor uit elkaar getrokken, vriendschappen verbroken en relaties op de klippen gelopen. “Maar een simpele verkiezing geneest ons niet,” waarschuwt Caroline Hopper, directeur van een programma over burgerschap en identiteit aan het Aspen Institute. Ze werkt aan een project om Amerikanen weer bij elkaar te brengen: het Better Arguments Project, dat burgers helpt productiever te discussiëren. “Ik ben hoopvol, want het is duidelijk dat mensen dit willen.”

Beter luisteren

Onenigheid is prima, zegt Hopper; nodig zelfs. “Ons idee is: we hebben niet minder discussie nodig, we hebben minder dómme discussie nodig.” Het Better Arguments Project leert klassen en collega’s bijvoorbeeld op historische context te letten en te focussen op het begrijpen van elkaars gevoelens. Deelnemers leren te luisteren – luisteren om te leren, heet het, niet om te winnen. Winnen moet je juist vergeten, zegt Hopper. Om een goede discussie te voeren hoeft niemand van gedachten te veranderen.

Juist nu, in deze gespannen periode in de VS, is het belangrijk te blijven debatteren, zegt zij. “Als we onze verschillen beleefd negeren helpen we elkaar niet. Dan offeren we ons politieke debat op aan mensen die nog gepolariseerder zijn en horen we alleen van de meest extreme stemmen.” Het zou helpen, denkt Hopper, als een president en zijn mensen het goede voorbeeld geven en hun best doen tegenargumenten niet zonder meer af te wijzen, maar proberen te begrijpen waar ze vandaan komen.

Inhoudelijk zullen Democraten beter moeten leren luisteren naar Amerikanen uit de arbeidersklasse, oordeelde voormalig presidentskandidaat Andrew Yang in een veel gedeeld commentaar op CNN. “In hun ogen is de Democratische de partij van stedelijke elites uit de kuststaten die zich meer druk maken om toezicht op allerlei culturele kwesties dan om het verbeteren van hun manier van leven, die al jaren in verval is,” zei Yang. “Als we dat niet aanpakken, zul je een voortdurende versnelling zien van het institutioneel wantrouwen dat ten grondslag ligt aan de Trumpstem.”

De Amerikaanse identiteit heeft bovendien onderhoud nodig. “Onze identiteit is zo betwist,” zegt burgerschapsexpert Hopper. “Je ziet het in debatten over immigratie, rassenon­gelijkheid en het dragen van mondkapjes. Fundamenteel gaat het om de vraag wat we gemeen hebben en hoe we elkaar behandelen.”

De inwoners van de VS hebben een beter idee nodig van wat het betekent Amerikaan te zijn, vindt Hopper. “Er zijn concurrerende verhalen. Kijk naar hoe we over onze geschiedenis praten. Aan de ene kant is er een beweging van mensen die zeggen: we moeten afrekenen met fouten uit het verleden en systematisch racisme hoort daarbij. Aan de andere kant staat een groep die het verhaal vertelt van een voorbeeldnatie rond principes als vrijheid en gelijkheid. Het zou niet het een of het ander moeten zijn, de realiteit is dat ze allebei waar zijn.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden