PlusReportage

Een unicum in Europa: de Zweed kan zich gewoon bezatten in het café

Een bar in Stockholm nodigt gasten vooral aan te komen drinken.Beeld Reuters

Zo’n beetje heel Europa zit op slot, maar de Zweden kunnen zich nog altijd bezatten in de kroeg. Waarom is het regeringsbeleid relatief zo lichtzinnig? Het wederzijdse vertrouwen tussen overheid en burgers speelt een rol.

De pubquiz gaat donderdagavond gewoon door. In Brygghuset, een biercafé op het centrale plein van het Zweedse Gothenburg, zitten de deelnemers zij aan zij aan lange tafels. Een stuk of veertig man zit klaar — een stuk minder dan normaal, vertelt barman Eby Wilson (34), in wiens kroeg makkelijk honderd, honderdvijftig gasten passen. Maar het zijn net genoeg bierdrinkers om voor open te blijven.

Parallel aan de bar, op een meter afstand, markeert tape de gewenste ruimte tussen gast en barman. “Barhangen mag niet meer,” zegt Wilson, terwijl even verderop een stamgast zich aan de bar overeind houdt.

Op een doorsnee donderdagavond is het hier in deze uitgaansbuurt een gebral van jewelste. Nu voelt het meer als zondagmorgen. Op de stoep voor de café’s worden terrassen opgebouwd. Dat mag dit jaar eerder, een maatregel waarmee de regering hoopt horecabezoek te bevorderen. Sommige bars zijn dicht. De café’s waar nog wel licht brandt, ogen ongezellig leeg.

Maar gezellig of niet: ze mogen wel openblijven, en dat is in het Europa van vandaag een unicum. Terwijl bijna het hele continent op slot zit, kan de Zweed zich nog gewoon bezatten in het café.

Vertrouwen

En dat niet alleen: de kinderen kunnen nog naar school, de rustelozen naar de fitness, de bourgondiërs naar het restaurant. Natuurlijk: de overheid hamert op handen wassen, op anderhalve meter sociale afstand en ze draagt 70-plussers op vooral thuis te blijven. Maar in vergelijking met, zeg, de potdichte buurlanden Noorwegen en Denemarken zijn die aanbevelingen een lachertje.

Dat terwijl het aantal Zweedse coronazieken en -doden dat van beide buren overstijgt. Gisteren had Zweden 5500 bevestigde besmettingen en 308 overledenen, tegenover 54 Noorse en 123 Deense doden.

Waarom is het Zweedse regeringsbeleid dan zo lichtzinnig? Een eenduidig antwoord is moeilijk te geven. Politicoloog Li Bennich-Björkman van de Uppsula Universiteit wijst op het wederzijdse vertrouwen: het uitzonderlijke vertrouwen van de bevolking in de autoriteiten, die vast beter weten wat goed voor ze is, maar ook dat van de overheid in haar burgers. De nadruk ligt hier op het gezonde verstand van het individu.

“Iedere Zweed,” sprak premier Stefan Löfven vorige week, “heeft de verantwoordelijkheid zichzelf te beschermen en daarmee ook zijn omgeving.” Staatsepidemioloog Anders Tegnell riep de bevolking op de ‘curve af te vlakken’, maar benadrukte dat ‘dit zou moeten lukken met de huidige aanbevelingen’, in plaats van ‘de draconische maatregelen van de rest van Europa’.

Vakantie

Tomas Tejland (61), die in de Irish Embassy met een collega een biertje drinkt, meent dat Zweedse politici niet zo’n grote behoefte aan ‘machtsvertoon’ hebben als politieke leiders elders. De regering geeft veel van haar macht uit handen, in dit geval aan de volksgezondheidsautoriteit Folkhälsomyndigheten. Die heeft afgeraden scholen en andere publieke voorzieningen te sluiten. De Deense instantie voor volksgezondheid had wel zo’n lockdown afgeraden, maar daar legde de premier die aanbeveling naast zich neer. “De toekomst,” zegt Tejland, “moet uitwijzen of Zweden gelijk heeft gehad.”

“Zweden zijn arrogant,” verklaart bargast Lukas Johnsson (31) het beperkte overheidsingrijpen. “Het kan ons niet zoveel schelen wat er in de rest van de wereld gebeurt. De regering wacht rustig af. Die wil eerst zien of het allemaal echt zo serieus is voordat ze de hele boel op slot doet.”

Johnsson zit momenteel werkloos thuis. Hij beschouwt het maar als vakantie. “Ik ben werknemer bij Volvo. Het heeft de productie gestaakt, maar ik krijg gewoon doorbetaald.”

Nemen de heren dan helemaal geen coronamaatregelen? “Jawel,” zegt Johnsson luchtig. “Ik was mijn handen als ik naar de wc ben geweest. En ik doe dit als ik een deur opendoe:” Hij trekt zijn mouw over zijn hand.

Vooral onder de in Zweden wonende buitenlanders doet de grap de ronde dat de bevolking zich altijd al heeft voorbereid op de coronacrisis: sociale afstand is voor Zweden een tweede natuur. De afgelopen weken is er ook een vrijwillige eenheid van de moraalpolitie opgestaan, die niet te beroerd is zijn medemens op diens verwerpelijke gedrag te wijzen. Dat is de burgerverantwoordelijkheid waar premier Stefan Löfven keer op keer aan refereert.

Maar dat verantwoordelijkheidsgevoel lijkt op donderdagavond toch te sneuvelen bij een biertje.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden