PlusAchtergrond

Een ‘rijkentaks’, lagere btw of een extraatje voor gas en licht: zo gaan Europese landen om met de hoge inflatie

Overal in Europa lopen de prijzen snel op. Wat merken burgers en bedrijven ervan in ons omringende landen? En wat doen overheden om de pijn enigszins te verlichten? Een overzicht.

Buitenlandcorrespondenten
De centrale markt van Valencia. Net als veel andere Europese landen kampt Spanje met hoge inflatie. Beeld Europa Press via Getty Images
De centrale markt van Valencia. Net als veel andere Europese landen kampt Spanje met hoge inflatie.Beeld Europa Press via Getty Images

Spanje: collectieve afspraken over koopkracht

De Spaanse vakbonden eisten 1 mei, toen zij op de Dag van de Arbeid massaal de straat opgingen, van werkgeversorganisaties dat zij weer aan de onderhandelingstafel gaan zitten. Inzet: een collectieve afspraak met clausules waardoor alle werknemers hun koopkracht behouden in een jaar dat ook in Spanje de inflatie recordhoogtes bereikt. In maart was die 9,8 procent, het hoogst sinds 1987.

April liet een lichte daling zien (8,4 procent), waardoor er hoop is dat de inflatie zijn hoogste punt is gepasseerd. Die daling komt vooral door de overheidsmaatregel om sinds 1 april een korting van 20 cent per liter benzine of diesel in te voeren. Ook is de gasprijs fors gedaald. Bovendien profiteerde Spanje in april van meer wind en zonuren voor duurzame energie.

Dat was ook het argument van Spanje en Portugal om in Brussel te bedingen dat beide landen vanaf deze maand een jaar korting op de gasprijzen voor de elektriciteitscentrales krijgen, waardoor de prijs voor consumenten lager blijft. Ondanks die lichte daling van april doet de stijging van grondstofprijzen zich steeds meer gelden in, bijvoorbeeld, supermarkten. Daar stegen de prijzen in het laatste jaar tussen de 7,7 procent en 12,1 procent.
Edwin Winkels

Ook op de markt in Berlijn stijgen de prijzen. De overheid denkt erover om de btw op fruit, groente en peulvruchten te verlagen. Beeld Getty Images
Ook op de markt in Berlijn stijgen de prijzen. De overheid denkt erover om de btw op fruit, groente en peulvruchten te verlagen.Beeld Getty Images

Duitse regering komt winkelier en burger tegemoet

Duitse winkeliers hebben flink te lijden onder de stijgende inflatie en het dalende consumentenvertrouwen als reactie op de oorlog in Oekraïne. Vooral kleine ondernemers zien hun toch al dunne marges rap slinken. Economen waarschuwen voor een loodzwaar jaar voor de Duitse economie.

Met 7,4 procent bereikte de inflatie in april de hoogste stand sinds 1981. De energierekening blijft stijgen. Daarnaast hebben bedrijven te kampen met een materiaaltekort. Bovendien blijft het vinden van personeel een opgave vanwege de lage werkloosheid en vergrijzende beroepsbevolking.

Lederwarenzaken en schoenen- en kledingwinkels zagen klanten niet terugkeren, terwijl er in supermarkten een run was op producten als meel en plantaardige olie, die veelal in Oekraïne worden geproduceerd.. De Duitse regering verlaagde in maart de accijns op benzine en beloofde gezinnen in de bijstand een eenmalige tegemoetkoming tot 400 euro bruto.

Daarnaast broedt Berlijn op belastingvoordelen. Zo wil het fruit, groente en peulvruchten goedkoper maken door de btw te verlagen. Bijstandsorganisaties verwelkomen dit, maar andere belangenclubs vinden dat de regering noodlijdende huishoudens beter direct geld kan toestoppen, anders profiteren ook gezinnen die de stijgende kosten makkelijk kunnen dragen. Dat is doelgerichter en helpt daar waar nodig, stellen zij.
Guy Hoeks

Verse groenten op een markt in het Italiaanse Bari. Vooral stijgende energieprijzen drijven de prijzen op in Italië. Beeld Getty Images
Verse groenten op een markt in het Italiaanse Bari. Vooral stijgende energieprijzen drijven de prijzen op in Italië.Beeld Getty Images

Italië kent de ‘bonus bollette

In Italië zijn de prijzen met 6,7 procent gestegen in vergelijking met een jaar eerder. Volgens het Italiaanse statistiekbureau is de inflatie vooral het gevolg van stijgende energieprijzen. Alleen al in de maand maart stegen die met bijna 53 procent. Om de gevolgen te temperen, heeft de regering de verlaging van de accijns op benzine en gas van 25 cent per liter verlengd tot 8 juli, net als de zogeheten ‘bonus bollette’, een tegemoetkoming in kosten van gas en licht.

De regering heeft 14 miljard euro uitgetrokken om het koopkrachtverlies te compenseren. Ieder gezin met een inkomen van minder dan 35.000 euro per jaar krijgt een tegemoetkoming van 200 euro en er zal 200 miljoen worden besteed aan getroffen bedrijven.

Ook wil premier Mario Draghi haast maken met het onafhankelijk worden van Russisch gas, de bureaucratie rondom groene-energieprojecten wordt verminderd en de regering gaat nog harder op zoek naar alternatieve gasleveranciers. De kosten voor de compensatie worden betaald door elektriciteitsbedrijf Enel en oliemaatschappij ENI. Zij gaan 25 procent meer belasting betalen op winsten verkregen uit energieverkoop.
Angelo van Schaik

Een marktkraam in Gent. België gaat de inflatie bestrijden met een 'rijkentaks'. Beeld Getty Images/EyeEm
Een marktkraam in Gent. België gaat de inflatie bestrijden met een 'rijkentaks'.Beeld Getty Images/EyeEm

België gaat voor rijkentaks

Rijke Belgen – én Nederbelgen – mogen hun borst nat maken. Zij riskeren op te draaien voor het aftoppen van de superinflatie van 8,3 procent, de hoogste sinds 1983, in België.

Vlak voor 1 mei – in België een feestdag – bleken vijf van de zeven partijen die samen de federale regering vormen, voorstander van een ‘rijkentaks’. Met een heffing van 1 procent op vermogens boven 1 miljoen kan de fiscus genoeg geld ophalen om iedereen onder de mediaan – de helft verdient meer, de helft minder – er netto 100 euro per maand op vooruit te laten gaan.

Alleen de liberale partijen zitten (nog) niet op die lijn. Voorlopig is het probleem geparkeerd bij een groep van experts, die de regering moet adviseren hoe ze zowel de koopkracht van burgers als de concurrentiekracht van bedrijven kan garanderen. België kent al een automatische loonindexering. Maar volgens Parti Socialiste-voorzitter Paul Magnette beschermt die niet iedereen. De hoge prijzen voor energie, boodschappen en brandstof raken natuurlijk iedereen, maar laagstbetaalden, lagere middenklasse en kleine zelfstandigen – vaak nog niet hersteld van corona – het hardst.

De Vlaamse socialisten hebben nog een ander idee: een crisisbelasting van 35 procent (in plaats van 25) op overwinsten van meer dan 8 procent.
Frans Boogaard

Inwoners van Saint-Denis, een voorstad van Parijs, kopen fruit op de markt. Frankrijk kent een lagere inflatie dan andere Europese landen.  Beeld Getty Images
Inwoners van Saint-Denis, een voorstad van Parijs, kopen fruit op de markt. Frankrijk kent een lagere inflatie dan andere Europese landen.Beeld Getty Images

Frankrijk rekent op zwaar weer

Frankrijk kent een lagere inflatie dan het Europese gemiddelde. Vorige maand lag die op jaarbasis op slechts 4,8 procent volgens de Franse normen, en op 5,4 procent volgens de Europese rekenmethode. Maar er wordt rekening gehouden met zwaarder weer. Door de stijgende prijzen moeten Franse huishoudens dit jaar samen 30 miljard méér uitgeven, berekende onderzoeksinstituut Rexecode: “Dat is de laatste veertig jaar nog nooit vertoond.”

President Emmanuel Macron trok vorig jaar september al de portemonnee: de gasprijs werd bevroren en de belasting op stroom ging omlaag. Daarna volgde nog een rits maatregelen. De benzineprijzen werden met 18 cent per liter verlaagd, de Fransen kregen een ‘energie-extraatje’, en er kwam steun voor de bouw, de boeren en de transportsector.

Het ging opgeteld om een kostenpost van zo’n 30 miljard euro voor de schatkist. Vorige maand kondigde de regering een nieuw steunplan aan met maatregelen ter waarde van 4 tot 7 miljard euro.

Voor Macron zijn de koopkrachtmaatregelen politiek van groot belang. Hij won weliswaar de presidentsverkiezingen, maar 45 procent van de kiezers stemde op Marine Le Pen of de links-radicale kandidaat Jean-Luc Mélenchon. Beiden hamerden op verbetering van koopkracht.

Frank Renout

Een fruitkraam op een markt in Londen. De Britse inflatie hangt deels samen met de brexit. Beeld ANP/EPA
Een fruitkraam op een markt in Londen. De Britse inflatie hangt deels samen met de brexit.Beeld ANP/EPA

Brexit geeft Britse inflatie scherpere randen

De Bank of England heeft de rente met 0,25 procent verhoogd, in een poging de inflatie af te vlakken. De stijging naar 1 procent, het hoogste niveau sinds 2009, moet de economie ‘bewust’ inkrimpen. Alleen een recessie kan volgens experts de ongecontroleerde prijsstijgingen in het Verenigd Koninkrijk ietwat beteugelen. Negatieve bijwerkingen van de brexit maken de situatie nijpend.

Waar de inflatie in landen binnen de EU hoofdzakelijk komt door de oorlog in Oekraïne, betalen de Britten ook de tol voor de breuk met Brussel. Bedrijven kunnen door strikte immigratieregels moeilijk vacatures opvullen met gastarbeiders. De schaarste op de arbeidsmarkt leidt tot stijgende salariskosten die worden doorberekend aan consumenten. Vertragingen bij leveringen van materialen vanuit de EU voeren de druk op.

De regering onderneemt weinig om de gestegen energiekosten te dempen. In april steeg het bedrag dat gas- en elektriciteitsconcerns jaarlijks in rekening mogen brengen met 54 procent tot 2340 euro. In de herfst gaat deze ‘price cap’ nog eens met 32 procent omhoog. Huishoudens kunnen dan tot een maximum van 3088 euro gaan betalen. De inflatie raakt de Britten zodoende harder dan de inwoners op het Europese vasteland.
Geert Langendorff

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden