Plus Achtergrond

Eén jaar Gele Hesjes in Frankrijk: ‘De boosheid smeult nog’

Na een jaar protest van de Gele Hesjes is het vertrouwen in de politiek nog altijd laag. Wel is uit de onvrede een groot hulpnetwerk voortgekomen voor sappelende Fransen.

Bij hun vijftigste protest beklommen de Gele Hesjes op 26 oktober op de Place de la Nation in Parijs de beeldengroep Le Triomph de la République. Beeld Joris Van Gennip

Een jaar lang organiseerde ze betogingen. Ze stond bijna elk weekend oog in oog met de oproerpolitie. Ze moest wegrennen voor traangasgranaten en dekking zoeken bij rellen. Nu plukt ze peterselie.

Nissrine Ennahal bukt bij de plantjes in een minuscule groentetuin, aangelegd met kinderen uit hoge woontorens ten noordoosten van Parijs. “Om ze iets te leren over tuinieren, maar ook om ze bezig te houden, zodat ze geen andere, foute dingen gaan doen.”

Ennahal woont in de Parijse voorstad Bobigny, een ‘beruchte’ banlieue. “Veel van die kinderen worden door hun ouders aan hun lot overgelaten. Die hangen anders dus maar op straat rond.” Ze organiseert als vrijwilliger sportactiviteiten en legde met andere vrijwilligers de buurttuin aan, met sla, kruiden en aardbeien.

Fatsoenlijk salaris

“Het toverwoord is solidariteit. Daar ging het om bij de Gele Hesjes. En daar gaat het om in deze buurt,” zegt Ennahal. “De Gele Hesjes gingen de straat op voor een gemeenschappelijk doel. Maar in de stad waar je woont, kun je elkaar helpen. Wat ik hier voor de kinderen doe, is een voortzetting van wat ik bij de Gele Hesjes deed.”

Half november 2018 gingen de Fransen voor het eerst met honderdduizenden de straat op. The New York Times omschreef de Gele Hesjes destijds als ‘de schreeuw van de Franse arbeidersklasse tegen de rijke glitter en glamour van Parijs’. Heel Frankrijk voerde actie, elke zaterdag waren er protestmarsen voor verbetering van de koopkracht. “We vonden gewoon dat iedereen recht had op een fatsoenlijk salaris waarvan je waardig kan leven,” zegt Ennahal.

Nadat president Macron de portemonnee had getrokken voor maatregelen, nam de animo af. De laatste maanden gingen nog maar enkele duizenden Gele Hesjes de straat op. Er trad vermoeidheid op. Elke zaterdag demonstreren kost veel tijd. De steun van de Fransen nam af. Nieuwe maatregelen van de regering bleven uit.

Uit peilingen blijkt dat een jaar na aanvang ongeveer de helft van de Franse bevolking achter de Gele Hesjes staat. Dat is nog steeds veel, maar aanzienlijk minder dan in het begin.

“De Fransen hebben het gevoel dat ze er door de maatregelen van Macron maar een klein beetje op vooruit zijn gegaan,” zegt adjunct-­directeur Frédéric Dabi van onderzoeksbureau Ifop. “De onvrede is er nog steeds. Mensen zijn nog steeds boos over hun geringe koopkracht. Ze zijn bang voor de toekomst van hun kinderen. Dus het protest is misschien minder geworden, maar de boosheid smeult nog.”

Veel actievoerders ruilden de demonstraties in voor nieuwe initiatieven, zoals de politiek. Bij de Europese verkiezingen, in mei van dit jaar, haalden de drie Hesjeskieslijsten echter elk slechts 0,5 procent van de stemmen. Andere betogers stortten zich op referenda of sloten zich aan bij burgerinitiatieven voor de democratie, het klimaat of onderlinge hulp.

“Wij hebben een landelijk netwerk opgezet voor mensen die hulp nodig hebben,” zegt Jérémy Clément, een oudgediende van de Gele Hesjes uit Montargis, zo’n 100 kilometer ten zuiden van Parijs. Op de rotondes waar hij het afgelopen jaar actie voerde, hoorde hij hoe stadgenoten de eindjes niet aan elkaar kunnen knopen. “Ik wilde ze helpen, en dat doe ik nu samen met andere Gele Hesjes. Soms heeft iemand in het noorden van Frankrijk een koelkast nodig en in het zuiden weet iemand niet hoe hij een formulier moet invullen. Die boodschap verspreiden we dan via sociale media en zo mobiliseren we mensen om anderen te helpen.”

Eten inzamelen

Het netwerk telt tientallen (ex-)Gele Hesjes uit het land. Op hun website en Facebookpagina is te lezen hoe vrijwilligers zich melden om een oudere man onderdak te bieden. Een vrouw in de buurt van Calais heeft geen geld meer om eten te kopen, wordt eind oktober gemeld. ‘Probleem is opgelost, we hebben eten ingezameld,’ schrijft een vrijwilliger even later. “Onze oproepen op sociale media worden gevolgd door duizenden mensen. Daar zit altijd wel iemand tussen die hulp kan bieden,” zegt Clément.

Eén jaar demonstreren heeft banden gesmeed. Veel initiatieven drijven op gemeenschapszin. “Het is het gevoel dat je er niet alleen voor staat,” vat Nissrine Ennahal het samen.

Die solidariteit heeft ook een keerzijde: wantrouwen in de politiek, “Wij moeten het zelf doen. We moeten zelf dingen oplossen, omdat de politici toch niet naar ons luisteren,” zegt Jérémy Clément.

Soms is het dan nodig om nog één verrassende stap verder te gaan. “Ik ga zelf de politiek in, ja,” zegt Ennahal lachend. “Gewoon lokaal, hier in Bobigny. Een politieke partij heeft gevraagd of ik kandidaat wil zijn bij de gemeenteraadsverkiezingen volgend jaar. Ik zet me nu als vrijwilliger in voor kinderen in de wijk, als gemeenteraadslid kan ik zoiets misschien wel voor de hele stad doen.”

Macrons reactie

President Emmanuel Macron trok 17 miljard uit om aan de eisen van de Gele Hesjes tegemoet te komen. De minima gingen erop vooruit, de inkomstenbelasting ging omlaag en mensen met een klein pensioen kregen er iets bij. Die maatregelen hebben er mede toe geleid dat de populariteit van Macron weer langzaam iets toenam. Toch zegt nog steeds twee derde van de Fransen on­tevreden te zijn met de president.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden