Plus Reportage

Een afvalbak op de gang, dat kan in Sjanghai niet meer

Nieuw afvalpunt in een woonwijk van Sjanghai. Vlekkeloos verloopt de scheiding nog niet. Beeld AFP

Sinds 1 juli moeten de 24 miljoen inwoners van Sjanghai hun afval apart wegbrengen. Dat is even wennen.

Een voor een komen de bewoners van de Lizhiflat naar beneden, met in hun hand een plastic zakje vol rotte tomaten, komkommerschillen en koolbladeren. Om zes uur ’s avonds trekt een van de beveiligers een geel hesje aan. Hij neemt plaats op een stoel onder het afdakje, met naast zich twee containers tot de rand gevuld met ‘nat’ en ‘droog’ afval. Braaf draaien mensen hun zakje om boven de vuilnisbak, om het plastic daarna in de andere bak te gooien. Plastic flessen, karton en glas gaan in aparte dozen.

Sjanghai zamelt sinds 1 juli zijn afval gescheiden in en dat is best een hele opdracht voor de 24 miljoen inwoners van de megastad. Van helemaal niets scheiden naar vier categorieën: nat, droog, recyclebaar en gevaarlijk afval. Die groepen zorgen voor de nodige verwarring. Moeten kippebotjes bij nat of bij droog afval? En wat is precies te recyclen? Glas en karton, ja. Maar wat te doen met de plastic etensbakjes waar nog een laagje saus in zit?

‘Als een varken het eet is het nat afval, als hij het niet wil is het droog,’ luidde een ludieke poging op sociale media om duidelijkheid te scheppen in de ingewikkelde regels. In de aanloop naar 1 juli voerde Sjanghai een uitgebreide campagne en de kinderen leerden op school over de verschillende categorieën.

Boetes

Burgemeester Ying Yong kondigde de maat­regel in januari aan, waarmee de stad een voorloper is in China. Binnen een paar jaar moeten 46 grote steden volgen, het doel is zeker 35 procent van hun afval te recyclen. Alleen al in Sjanghai produceren huishoudens 26.000 ton huishoudelijk afval per dag. Vuilnisbelten en afvalverwerkingsstations kunnen de toestroom niet meer aan.

In de eerste week van juli deelde de politie 190 boetes uit en een onbekend aantal waarschuwingen. Zo had het luxe Swissotel niet de juiste vuilnisbakken neergezet en bleek het servetjes bij het recyclebare afval te gooien.

Er zijn ook extra controles aangekondigd bij afvalsorteerstations, nadat een video was opgedoken van vuilnisophalers die de verschillende bakken in één wagen leeg kieperden. Voor overtredingen kunnen bedrijven tot 500.000 yuan (70.000 euro) boete krijgen en burgers 200 yuan (30 euro).

Tot nu toe hoefden veel inwoners van Sjanghai zich niet met afvalscheiding bezig te houden. Ze zetten het simpelweg op de gang van hun flat­gebouw, waar vuilnisophalers het ophaalden. Nu verplicht de overheid hen verantwoordelijkheid te nemen voor het probleem dat ze mede veroorzaken.

Flink geklaag

Dat is nieuw. Veel Chinezen groeiden op met het idee dat het leven steeds ‘comfortabeler’ wordt. Ze bestellen op grote schaal alles online, van een breedbeeldtelevisie tot koffiekopjes. De verpakkingen van al die pakketjes zorgen jaarlijks voor 13 miljard zakjes plastic en papieren dozen en 330 miljoen rollen plakband. Minder dan een vijfde wordt ingezameld en opnieuw gebruikt.

Yang Jian Sheng heeft zoals de meeste flat­bewoners nauwelijks plek voor verscheidene afvalbakken. Hij begrijpt wel dat mensen klagen. “Het kost tijd om hun houding te veranderen.” Yang plaatst de ene na de andere foto van groene parken en tuinen op sociale media.

Sinds zijn pensionering is hij bestuurder bij de lokale afdeling van de Chinese stichting voor milieubescherming. “Over het algemeen hebben de regels een positief effect. Als we maar volhouden, zijn we in staat onze duurzame doelen te halen.”

De campagne leunt zwaar op vrijwilligers die door de buurt struinen om bewoners te wijzen op de nieuwe regels. In sommige media komen jongeren aan bod die klagen dat hun privacy wordt geschonden. “Ik had al uitgebreid gesorteerd en toen wilde de vrijwilliger het opnieuw doen,” zegt Chi Mian. Er zijn ook berichten over buurten die met QR-stickers op vuilniszakken verkeerd gescheiden afval terug willen herleiden naar de eigenaar.

Veel regels in de Chinese samenleving zijn tot in de kleinste details uitgewerkt, maar buurten mogen zelf bepalen hoe ze hun afval scheiden. Sommige woongemeenschappen gaven hun bewoners een speciale afvalbak met verschillende vakken. Anderen, zoals de bewoners van het Lizhi-complex, moeten het doen met een oekaze die op een aantal A4’-tjes bij de ingang uit de doeken wordt gedaan. In de brievenbus troffen ze een toilettas aan met daarin een groen plastic schort.

Het management besloot zelf inzamel­momenten in te stellen om het groenteafval niet urenlang te laten sudderen in de hete zon, maar vooral om in de gaten te houden of iedereen zich wel aan de regels houdt. Rigoureus gooit de zwijgzame beveiliger in het gele hesje een zakje dat volgens een opschrift volledig biologisch afbreekbaar is, bij het droge restafval.

“Het milieubewustzijn is aanmerkelijk verbeterd,” zegt flatbewoner Yang. Hij weet ook dat de echte winst pas komt als de regels het gedrag van de stadsbewoners veranderen. Terwijl de bewoners hun vuilnis brengen, parkeert een koerier zijn scooter voor de deur. Hij snelt naar de lift met in zijn hand een enkel kopje koffie, de koffiebeker met plastic deksel ingepakt in een kartonnen standaard, in een dichtgeniet papieren tasje.

Geen zeepje meer in hotels

Om het vuilnisaanbod wat in te perken, voerde Sjanghai nog twee belangrijke regels in. In hotelkamers mogen geen kammetjes, tanden­borstels en zeepjes meer liggen en restaurants mogen niet meer automatisch eetstokjes meesturen bij bestellingen. De autoriteiten roepen mensen op een tiplijn te bellen als het tóch gebeurt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden