PlusAchtergrond

Duitse rechts-extremisten onderhouden warme banden met Poetins Rusland

Tussen Duitse rechts-extremisten en Moskou lopen lijntjes, ook in de Bondsdag. Prins Heinrich Reuss XIII, die wordt gezien als brein achter de woensdag verijdelde staatsgreep, had al contact met het consulaat in Berlijn.

Guy Hoeks
Een van de 25 mensen die woensdag werden gearresteerd in Duitsland voor beramen van een gewelddadige coup. Beeld Heiko Becker/REUTERS
Een van de 25 mensen die woensdag werden gearresteerd in Duitsland voor beramen van een gewelddadige coup.Beeld Heiko Becker/REUTERS

Na Tag X, de dag waarop de staatsgreep in Duitsland had moeten plaatsvinden, zou prins Heinrich Reuss XIII meteen de betrekkingen met Rusland – het land waaraan het Duitse keizerrijk tot 1918 grensde – in ere hebben willen herstellen. De prins uit de Oost-Duitse deelstaat Thüringen had, blijkens het strafrechtelijk onderzoek naar de verijdelde coup, al indirect contact gehad met het Kremlin.

Meerdere malen bezocht de 71-jarige Reuss, samen met zijn ruim dertig jaar jongere Russische vriendin Vitalia B., het consulaat van de Russen bij de Brandenburger Tor in Berlijn, schrijft Bild. Maar Moskou, sinds de inval in Oekraïne op gespannen voet met Berlijn, wuifde het coupplan weg. Net als in Duitsland namen de Russen de Reichsbürgerbeweging, die naar een terugkeer van het oude keizerrijk streeft, niet serieus.

Rechts-extremisten en complotdenkers

Toch bleken de plannen bloedserieus. De toenadering tot het Kremlin toont aan hoe ver de fascinatie van Reuss voor Rusland ging. Woensdagochtend werd hij met 24 andere rechts-extremistische Reichsbürger gearresteerd voor het beramen van een gewelddadige coup.

In zijn Ruslandverering staat de prins niet alleen. Vrijwel het gehele schaduwkabinet dat hij op het oog had als nieuwe regering van Duitsland is gevuld met rechts-extremisten en complotdenkers die Rusland een warm hart lijken toe te dragen. Een rechter uit Berlijn, Birgit Malsack-Winkemann, had minister van Defensie moeten worden. Van 2017 tot 2021 zat zij in de Bondsdag namens de radicaal-rechtse Alternative für Deutschland (AfD), waar ze het woord voerde over juridische zaken.

Drie jaar geleden zou prins Reuss na een speech op een forum in Zürich de aandacht hebben getrokken van diverse AfD’ers, onder wie de 58-jarige jurist. Daar sprak Reuss openlijk over de complottheorie dat Duitsland bestuurd wordt door een illegale regering en daarmee niet-soeverein is.

Heinrich Reuss XIII werd opgepakt in Frankfurt. Beeld Tilman Blasshofer/Reuters
Heinrich Reuss XIII werd opgepakt in Frankfurt.Beeld Tilman Blasshofer/Reuters

Vermoedelijk kwam Reuss hier ook in contact met Christian Wendler, een van de andere ruim vijftig verdachten in het strafrechtelijk onderzoek naar de couppoging. Wendler, aspirant-lid in de top van het nieuwe Duitse leger, zat tot 2020 een jaar namens de AfD in de gemeenteraad van Olbernhau, een plaatsje in de Oost-Duitse deelstaat Saksen.

De radicaal-rechtse partij onderhoudt innige banden met het Kremlin. Dat begon al onder Frauke Petry, partijleider tussen 2015 en 2017. Afgelopen najaar lekte een brief uit waarin Petry in 2016, twee jaar na de annexatie van de Krim, bij de Russische president Poetin aandrong op verbetering van de betrekkingen tussen Duitsland en Rusland. Toenmalig bondskanselier Angela Merkel (CDU) wist van niets.

Sinds het vertrek van Petry zijn de geruchten over de AfD en de Russische vriendschap steeds hardnekkiger: zo zou de partij gelden hebben ontvangen van aan Rusland gelieerde organisaties, reizen vele AfD’ers naar verluidt op kosten van het Kremlin naar Moskou en verschijnen Russisch sprekende partijleden op Russische staatstelevisie om Duitsland weg te zetten als ‘dictatuur’.

Rode lijn

In Duitsland verspreiden AfD-leden niet alleen online Russisch propaganda en nepnieuws van Russische staatsmedia, ook bagatelliseren ze de Russische inval in Oekraïne in de Bondsdag. Eind maart zei parlementariër Steffen Kotré, in het verleden in verband gebracht met neonazistische groepen en een Holocaustontkenner, in het Duitse parlement dat ‘het Westen medeschuldig is’ aan de Russische invasie.

Kotré beschuldigde de Verenigde Staten ervan via Oekraïne Rusland te willen destabiliseren. “We zouden over de biowapenlaboratoria moeten praten, die tegen Rusland gericht zijn,” foeterde hij. Door met Poetins leugens aan de haal te gaan ging hij, aldus Duitse medeparlementariërs en actualiteitenprogramma Tagesschau, een rode lijn over.

Na de arrestatie van Malsack-Winkemann woensdagochtend verwijderde AfD op sociale media in allerijl oude foto’s van nog actieve partijleden met de coupverdachte. ‘Van het plan hebben we, zoals de meeste burgers, voor het eerst in de media gehoord’, schreef covoorzitter van de partij Tino Chrupalla in een verklaring.

Chrupalla, die eerder Poetin ‘geen oorlogsmisdadiger’ noemde en Duitsland opriep tot ‘neutraliteit’ in de Oekraïneoorlog, haastte zich erna om te stellen dat hij vertrouwen heeft in de Duitse autoriteiten bij het afhandelen van het strafrechtelijk onderzoek.

Voor Malsack-Winkemann lijkt het doek als rechter gevallen: een senator verklaarde donderdag dat het gerechtshof in Berlijn onderzoekt hoe ze uit haar ambt kan worden gezet.

Ook in Berlijn waren invallen. Beeld Getty Images
Ook in Berlijn waren invallen.Beeld Getty Images

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden