Plus

Duitse expert: ‘Terugkeer IS’ers niet te voorkomen’

Net als Nederland heeft Duitsland enkele weeskinderen van jihadisten uit Syrië opgehaald. Islamkenner Susanne Schröter voorziet dat het uitmondt in de terugkeer van alle nog levende Duitse uitreizigers, al acht ze dat onwenselijk.

Vrouwen na hun vlucht uit het laatste IS-bolwerk Baghouz. Beeld AFP

“Het zal steeds verder gaan. Er komen meer rechtszaken van familieleden. Na de weeskinderen komen de andere kinderen. Dan de moeders. Daarna de mannen die voor IS vochten.”

De Duitse hoogleraar en islamkenner Susanne Schröter voorziet een druppelsgewijze terugkeer van het Duitse contingent in de Koerdische kampen in Syrië, waar tienduizenden IS-strijders en hun familie onder erbarmelijke omstandigheden vastzitten. Duitsland haalde er vorige week drie weeskinderen en een ernstig zieke baby weg.

De koers van de Duitse regering lijkt op die van de Nederlandse. Voorstanders van het terughalen van Syriëgangers werden lange tijd afgehouden met verwijzingen naar de onveilige situatie ter plekke en het feit dat de Koerden geen erkende staat vormen, waaraan een uitleveringsverzoek kan worden gedaan. Op de achtergrond spelen angsten voor het gevaar dat teruggekeerde jihadisten kunnen vormen.

Zo ook in Nederland, dat in juni twee weeskinderen haalde. Advocaat André Seebregts heeft een rechtszaak aangekondigd tegen de staat, om terugkeer van Nederlandse IS-vrouwen en hun kinderen af te dwingen. Daarmee staat het kabinet-Rutte bloot aan dezelfde druk als de regering-Merkel.

Druk van familieleden

“De druk komt in eerste instantie van de Koerden,” zegt Schröter. “Zij zeggen: we hebben het vuile werk verricht bij het verslaan van IS en zitten nu opgescheept met de buitenlandse strijders en hun families. Daarnaast is er in Duitsland druk van familieleden, die demonstreren en rechtszaken aanspannen.”

“De regering verschuilt zich achter het feit dat de meesten geen paspoort meer hebben om te bewijzen dat ze Duitser zijn. Maar de regering wordt nu tot handelen gedwongen.”

De terugkeer van de Syriëgangers zal traag verlopen, denkt Schröter. “Niemand zit op ze te wachten. De tot nu toe gevoerde rechtszaken in Duitsland onderstrepen hoe problematisch bewijsvoering is tegen IS-strijders. Justitie mist de expertise, kent de taal niet, getuigen kunnen niet worden gehoord. Daardoor volgt vaak vrijspraak.”

“De bewijslast is helemaal lastig bij vrouwen. Die zeggen allemaal: we waren huisvrouw, we hebben nooit een wapen in handen gehad. Bij mannen heb je vaak belastende beelden van sociale media. De vrouwen gaan schuil achter boerka's, daar moet je het hebben van ooggetuigen. Die zijn er vaak niet en daardoor komen ze hier op vrije voeten en kunnen ze propaganda voeren voor IS.”

11.000 potentiële terroristen

De rentree van IS-gangers zal een enorme belasting betekenen voor het Duitse veiligheidsapparaat, schat de Duitse hoogleraar in. “Duitsland heeft nu al een recordaantal van 11.000 Gefährden,” zegt Schröter, doelend op potentiële jihadistische terroristen in het vizier van de veiligheidsdiensten. “Als de Duitse IS-strijders terugkomen, wordt het helemaal moeilijk ze allemaal in de gaten te houden.”

Probleem is ook dat de Duitse autoriteiten niet voorbereid zijn op de opvang en begeleiding van kinderen uit het kalifaat, aldus Schröter. “Die zijn getraumatiseerd, geïndoctrineerd, aangezet tot geweld. De Duitse instanties zijn totaal niet voorbereid op hun komst.”

Schröter is voorstander van een internationaal tribunaal, in Syrië of Irak, waar alle IS-misdadigers terecht kunnen staan. “Dat zou passend zijn. Berechting is een internationale opdracht, geen nationale.”

Prominent kenner

Susanne Schröter geldt als prominent islamkenner in Duitsland. Deze week verscheen haar boek Politischer Islam: Stresstest für Deutschland. Daarin waarschuwt ze dat de politieke islam met steun uit onder meer Iran, Turkije en de Golfstaten de positie van Joden, christenen en liberale moslims ondermijnt. Toen ze dit voorjaar een conferentie organiseerde over onder andere ‘problematische aspecten van hoofddoekjes’, werd ze door studenten van racisme beticht.

Kinderen vaak terug

Volgens de AIVD zitten 55 Nederlandse volwassenen en 85 kinderen in Syrisch-Koerdische kampen vast. Net als de rest van Europa worstelt Nederland met hun lot. Wat IS-misdaden betreft, bepleit Nederland oprichting van een internationaal tribunaal in Irak of Syrië. De meeste Europese landen weigeren volwassen IS-gangers terug te nemen. Bij kinderen ligt dat veelal anders. Sinds maart is een veertigtal weeskinderen naar Europa gehaald, onder wie zeventien Franse. Frankrijk heeft aangekondigd 150 kinderen op te halen, maar maakt geen haast. België, dat zegt alle kinderen jonger dan 10 jaar te repatriëren, maakt evenmin haast. Groot-Brittannië weigert volwassen én minderjarige onderdanen uit het voormalige kalifaat. Toen een Britse vrouw, die als 15-jarige naar het kalifaat vertrok, wilde terugkeren, werd haar paspoort ingetrokken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden