Plus

Duits-Nederlands pleidooi, ook met Biden: trek de knip voor defensie

Ook onder de nieuwe Amerikaanse president Biden kan Europa niet achteroverleunen. Wij moeten niet langer afhankelijk zijn van de VS, zo waarschuwen de Duitse en Nederlandse ministers van Defensie in een gezamenlijk pleidooi. ‘We moeten meer doen.’

Minister Ank Bijleveld van Defensie (CDA) komt aan op het Binnenhof. Beeld ANP
Minister Ank Bijleveld van Defensie (CDA) komt aan op het Binnenhof.Beeld ANP

Minister Ank Bijleveld was ‘ontzettend opgelucht’ toen ze zaterdagmiddag hoorde dat Joe Biden had gewonnen van president Donald Trump. “De onvoorspelbaarheid, het regeren per tweet en nu weer het ontslaan van bijna de hele defensietop: je moet ermee werken, maar het is ingewikkeld.”

Samen uit, samen thuis

Het is bij internationale missies een goed gebruik: in together, out together. Samen uit, samen thuis. “Maar daar was deze man totáál niet van.” Trump verraste bondgenoten met aankondigingen om troepen terug te trekken uit bijvoorbeeld Syrië, Afghanistan en Duitsland.

Als voorbeeld van die Amerikaanse onvoorspelbaarheid somt Bijleveld de ministers op met wie ze sinds haar aantreden in oktober 2017 samenwerkte: Mattis, Shanahan, Esper, Spencer, weer Esper en Miller. “Ik ben straks aan mijn zesde minister toe. In krap vier jaar tijd.” Ze heeft geruchten gehoord, zegt de CDA-bewindsvrouw, dat de nieuwe Amerikaanse defensieminister een vrouw gaat zijn – de naam van Michèle Flournoy zingt rond. “Dat zou geweldig zijn.”

AKK

In Europa is dat allang geen bijzonderheid meer. Zo werkt Bijleveld nauw samen met haar Duitse ambtsgenoot Annegret Kramp-Karrenbauer, die in haar eigen land beter bekend staat als AKK – een afkorting die ook op een wapensysteem zou kunnen slaan.

Het plan was een dubbelinterview op de jaarlijkse veiligheidsconferentie in München. Dat kon door corona niet doorgaan. Plan B, een gesprek via videoconferentie, lukte door agendaproblemen ook niet. Daarom spreekt Bijleveld vanuit haar Haagse werkkamer en reageert ‘AKK’ per e-mail vanuit Duitsland.

De twee ministers zijn generatiegenoten, beiden christendemocraat en geven leiding aan een traditioneel mannenbolwerk. Bijleveld: “Dat schept een band. We appen vaak.” Kramp-Karrenbauer: “We werken prettig en goed samen, net als onze troepen.”

Vijanden

Vijfenzeventig jaar geleden waren Nederland en Duitsland nog vijanden, maar inmiddels werken de krijgsmachten van beide landen al jaren nauw samen. Een samenwerking die deels uit economische nood werd geboren: in Nederland waren de tanks wegbezuinigd, Duitsland kampte ook met tekorten en door een Nederlands-Duits tankbataljon konden de tanks toch rollen. De samenwerking is ‘een rolmodel voor Europa’, vindt Kramp-Karrenbauer. Bijleveld: “Zo’n geïntegreerde eenheid kan ons helpen om samen sterker te worden.”

Druk Trump

Meer dan zijn voorgangers, of in elk geval in stevigere bewoordingen, zette Trump Europese landen onder druk om meer geld uit te geven aan defensie. Binnen Europa is er bijna geen land dat de Navo-afspraak van 2 procent van het bruto binnenlands product nakomt. “Ook onder Biden zal dat niet veranderen,” weet Bijleveld, die erkent dat Nederland in alle lijstjes ‘nog steeds onderaan bungelt’. “Gezien onze standaarden in welvaart – we zijn de vijfde economie van Europa – is het ook niet meer dan logisch dat we proportioneel bijdragen: noblesse oblige.”

Duitsland investeerde al fors in defensie. Er gaat dit jaar 10 procent méér naartoe. “Als ik mijn zin krijg, gaan we nóg een versnelling hoger schakelen,” zegt Kramp-Karrenbauer, die benadrukt dat de VS een ‘genereuze maar veeleisende bondgenoot’ is. “Het is misschien een ongemakkelijk inzicht, maar we moeten meer doen – zelfs nu er door de coronacrisis minder geld is. Dat was al zo onder president Obama, dat is zo onder president Trump en dat zal onder president Biden niet anders zijn.”

Bondgenoot

Volgens Kramp-Karrenbauer moeten Europeanen zich realiseren dat ze door te investeren in defensie niet alleen minder afhankelijk worden van de VS, maar ook als bondgenoot aan invloed winnen. “Dat is precies de positie waarin we willen zitten.”

De twee ministers zien ook een grote rol voor Europa op het continent zelf en de (wijde) ring daar omheen. Kramp-Karrenbauer: “De strijd tegen terroristen daar is in ons Europees belang.” In Noord-Afrika, beaamt Bijleveld, staan ‘onze belangen rechtstreeks op het spel’, bijvoorbeeld door vluchtelingenstromen naar Europa. Ze noemt ook de dreiging van de Russen aan onze oostgrens. In Litouwen, waar Navo-troepen gestationeerd zijn, werken Nederlandse en Duitse militairen ook al samen.

Europees beleid nodig

Om de VS als ‘politieman van de wereld’ te ontlasten, is volgens Kramp-Karrenbauer een actiever Europees veiligheidsbeleid nodig. Zo stelde ze aan het begin van haar ambtstermijn een bufferzone voor tussen Turkije en Syrië, die Europese strijdkrachten zouden controleren. Bijleveld: “Ik denk inderdaad dat we als Europa in dit soort zaken ook echt wat proactiever kunnen zijn, zodat we niet de hele tijd de VS aan zitten te kijken. Dat hoort, ook binnen de Navo, bij het op eigen benen staan.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden