Dossier tegen Polen en Hongarije is wéér dikker geworden

De Europese Commissie is wederom streng voor Polen en Hongarije in een nieuw verslag over de toestand van de rechtsstaat in de landen die bij de Europese Unie horen. Tegen Polen is zelfs een ultimatum gesteld.

Poolse kabinetsleden, onder wie premier Mateusz Morawiecki (linksvoor), vierden in mei dit jaar dat het Poolse parlement het coronaherstelfonds van de Europese Unie had goedgekeurd. Nu staat de Poolse aanvraag voor dat geld op de tocht. Beeld EPA
Poolse kabinetsleden, onder wie premier Mateusz Morawiecki (linksvoor), vierden in mei dit jaar dat het Poolse parlement het coronaherstelfonds van de Europese Unie had goedgekeurd. Nu staat de Poolse aanvraag voor dat geld op de tocht.Beeld EPA

Als een werkgever die een dossier opbouwt tegen een onwillig stel personeelsleden, zo lijkt de Europese Commissie een dossier op te bouwen tegen Polen en Hongarije. Dinsdag kwam voor de tweede keer het ‘rechtsstaatrapport’ uit.

Het rapport over de gesteldheid van de rechtsstaat in de Europese Unie maakte de commissie vorig jaar voor het eerst op verzoek van Europarlementslid Sophie in ’t Veld van D66. Het rapport vermeldt per land hoe het met de rechtsstaat is gesteld. Het behandelt de rechterlijke macht, corruptie en persvrijheid.

Over Nederland staat er heel flatteus dat het ‘een van de minst corrupte landen in de EU en de wereld is’. Puntje van zorg is wel de toegang tot rechtshulp. Wat mediavrijheid betreft zag het er tot voor kort goed uit – tot de aanslag op Peter R. de Vries, die ‘onacceptabel’ wordt genoemd.

De woorden over Polen en Hongarije zijn opnieuw streng. De rechtsstaat in Polen ‘blijft een bron van ernstige zorgen’, zoals het rapport stelt, voorzichtige woorden die betekenen dat er van onafhankelijke rechtspraak, zoals die is afgesproken in Europese verdragen, amper meer sprake is.

Tuchtkamer

De nieuwste ontwikkelingen zijn allerminst hoopvol. Polen is sinds kort een juridische oorlog begonnen met de Europese Unie. De instelling van een zogenaamde tuchtkamer daar, die rechters op het door de regering gewenste politieke spoor moet zetten, is tegen alle rechtsregels van de EU. Dat was ook het oordeel van het Europese Hof van Justitie. Maar het Poolse grondwettelijk Hof heeft bepaald dat die uitspraken niet van toepassing zijn op het land. Polen heeft van de Europese Commissie tot 16 augustus gekregen om alsnog aan de Europese eis te voldoen.

Net zulke strenge woorden spreekt de commissie over Hongarije. Daar ziet het rapport ‘cliëntelisme, nepotisme en favoritisme’, drie woorden voor wat zich laat samenvatten als ‘vriendjespolitiek’.

Het zijn geen nieuwe beschuldigingen – al deze feiten zijn wijd en zijd bekend. Wat ze pikant maakt, is dat de Europese Commissie de aanvraag voor coronaherstelgeld van Polen en Hongarije nog niet heeft goedgekeurd en dat het bij de presentatie van dit rapport expliciet zegt dat het ‘in nauw verband staat met economisch herstel’.

Polen zou bijna 24 miljard euro subsidie uit het herstelbudget kunnen krijgen, Hongarije rond de 7 miljard. De gevraagde bedragen zijn na meer dan twee maanden nog aan geen van beide landen toegekend, terwijl andere aanvragers al wel groen licht kregen. Een afwijzing ontvingen ze overigens ook niet.

Juridische procedure

Beide landen hebben intussen al wel een juridische procedure van de EU aan hun broek hangen omdat ze de rechtsstaat ondermijnen. Nu dit rapport er ligt, zou de Europese Commissie expliciet deze landen geen geld meer moeten toekennen, zegt PvdA-Euro­­parlementariër Thijs Reuten: “De Commissie moet plannen voor het coronaherstelfonds pas goedkeuren als landen maatregelen nemen om de rechtsstaatsituatie te verbeteren.”

Zijn CDA-collega Jeroen Lenaers: “Een stevige financiële prikkel kan landen er hopelijk wel toe bewegen om hun rechtsstaat te bewaken.”

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden