PlusAchtergrond

Dood Iraanse had niet (alleen) met hidjab te maken: ‘Als Mahsa sjiitisch was geweest, was de zedenpolitie niet zo hardhandig tegen haar opgetreden’

De dood van de Iraanse Mahsa Amini deed wereldwijd veel stof opwaaien. De ophef over de religieuze kledingvoorschriften zou in Iran veel minder tongen losmaken dan de economische crisis.

Laila Moussaoui
Een Iraanse vrouw in Turkije houdt haar afgeknipte haar omhoog tijdens een protest bij het Iraanse consulaat in Istanboel op 21 september. In westerse media is veel aandacht voor deze protesten naar aanleiding van de dood van de Iraanse Mahsa Amini. Beeld AFP
Een Iraanse vrouw in Turkije houdt haar afgeknipte haar omhoog tijdens een protest bij het Iraanse consulaat in Istanboel op 21 september. In westerse media is veel aandacht voor deze protesten naar aanleiding van de dood van de Iraanse Mahsa Amini.Beeld AFP

De 22-jarige Amini werd vorige week dinsdag in Teheran gearresteerd door de zedenpolitie, omdat haar kleding niet zou voldoen aan de islamitische kledingvoorschriften. In de westerse media was er aandacht voor de protesten in Iran en op sociale media waren vrouwen te zien die hun haren knipten. Paul Aarts, Irandeskundige aan de Universiteit van Amsterdam: “Ik heb mij over deze discussie verbaasd, want dit is niet de belangrijkste discussie in Iran op dit moment. De mensen daar hebben het gewoon moeilijk om de eindjes aan elkaar te knopen, maar als symboolfunctie is het natuurlijk wel heel erg belangrijk.”

Betere arbeidsomstandigheden

Aarts: “Er zijn zoveel issues waar mensen boos over worden, maar de hidjab-issue is natuurlijk iets wat ons in het Westen meer aanspreekt als je ernaar kijkt door een islamofobe bril. Andere problemen die spelen hebben namelijk niks met islam te maken.” Volgens Aarts laait de discussie over het verplicht dragen van hoofdbedekkende kleding in Iran, hier in het Westen om de zoveel tijd op, terwijl er de afgelopen jaren in Iran vrijwel dagelijks geprotesteerd en gestaakt wordt voor een beter salaris en betere arbeidsomstandigheden. Dit gebeurt door zo'n beetje elke beroepsgroep, bijvoorbeeld buschauffeurs. Maar ook onder leraren in het onderwijs wordt er op grote schaal gestaakt. In de olie-industrie zou volgens Aarts ook vaak gestaakt worden, maar over deze onrust lees je minder in het nieuws. Aarts: “De specifieke bril waarmee wij naar Iran kijken is daar een reflectie van.”

Wat volgens hem veel mensen ook niet weten, is dat in tegenstelling tot andere Arabische landen, vrouwen in Iran sinds jaar en dag autorijden en ‘werkelijk overal werken’. Aarts: “Tot in de top van het bedrijfsleven, vrouwen in Iran zijn economisch heel actief en nemen volop deel aan het publieke leven.”

Onderdrukking van etnische minderheden

Younes Saramifar, cultureel antropoloog aan de Vrije Universiteit in Amsterdam, kijkt met een andere blik naar wat zich in Iran afspeelt. Het onderwerp ligt hem na aan het hart. Saramifar: “Mahsa was een Koerdisch meisje dat deel uitmaakte van de soennitische minderheid in Iran. Ze woonde in Sanandaj, een plaats in Koerdistan en was op bezoek in Teheran. Ik geloof dat als Mahsa sjiitisch en uit de nabije omgeving van Teheran afkomstig was geweest, de zedenpolitie niet op dezelfde hardhandige wijze tegen haar was opgetreden.”

Saramifar: “De discussies en protesten in Iran gaan niet hoofdzakelijk over het verplicht dragen van een hidjab, maar juist over de onderdrukking van etnische minderheden.” Het land zou vele groeperingen kennen waarvan de overgrote meerderheid sjiitisch is. Volgens Saramifar worden de filmpjes op sociale media van vrouwen die uit protest hun haren afknippen, in westerse media meestal eenduidig uitgelegd als protest tegen het verplicht dragen van een hidjab.

Volgens Saramifar zitten deze vrouwen, die veelal niet in Iran wonen, via een soort internetbubbel met elkaar in contact en maken zij deze filmpjes als erkenning voor elkaars leed, om elkaar te troosten en een hart onder de riem te steken over wat zich afspeelt in hun thuisland. De vrouwen die wél in Iran wonen en toegang hebben tot het internet – via een kostbare VPN-verbinding – maken volgens hem onderdeel uit van de hogere welvaartsklasse in Iran. Deze vrouwen lopen het risico opgepakt te worden. Saramifar: “Degenen die wij in de gaten moeten houden, zijn de mensen in Iran die met direct gevaar voor eigen leven de straat opgaan om te protesteren tegen de onderdrukking van etnische minderheden.”

Hypocrisie

De Iraanse president Ebrahim Raisi heeft zijn spreektijd bij de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties gebruikt om het Westen van hypocrisie te beschuldigen. Zijn land krijgt momenteel veel kritiek over vrouwenrechten, maar volgens Raisi is die kritiek niet terecht. In totaal zijn tot nu toe zeventien mensen omgekomen bij de protesten naar aanleiding van de dood van Mahsa Amini, zowel burgers als agenten. Iran heeft inmiddels de toegang tot Instagram in eigen land beperkt. In de westelijke provincie Koerdistan is het internet sinds maandag vrijwel geheel uit de lucht. Ook in de hoofdstad Teheran en andere delen van het land zijn er verstoringen sinds vrijdag, toen de protesten uitbraken.

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden