Max Pam en Martin BrilBeeld Artur Krynicki

Dit zijn de winnaars en verliezers van de coronacrisis

PlusOm de wereld in 800 woorden

Eén kwestie, twee visies: de Amsterdamse blik en een mondiale kijk op de actualiteit. Deze week: van verliezers en winnaars.

Voorlopige balans

Toen de oorlog tussen Irak en Iran een paar weken oud was, verzuchtte Henry Kissinger: ‘Wat jammer dat niet allebei de partijen kunnen verliezen.’ Acht jaar later, bij het einde van de oorlog, kon je wel degelijk de indruk hebben dat niemand had gewonnen, maar dat was gezichtsbedrog. De strategische winnaar was Iran.

Een grote crisis heeft bijna altijd winnaars en verliezers. Zo ook de coronacrisis. Hier is een voorlopige balans. Eerst de winnaars:

- De Oost-Aziatische democratieën Japan, Hongkong, Taiwan en Zuid-Korea. Ze reageerden zeer alert op de komst van het coronavirus en bleken goed voorbereid. Anders dan grote buur China, de baarmoeder van het virus, draaiden ze de bevolking geen rad voor ogen. De sterftecijfers liggen een stuk lager dan in het Westen.

- Duitsland. Europa’s belangrijkste mogendheid presteert beduidend beter dan met name Frankrijk en Groot-Brittannië. Minder sterfte en veel meer ic-bedden en medische apparatuur. Een bondskanselier die een weloverwogen middenkoers volgt en zich onthoudt van de gezwollen oorlogstaal van haar Franse evenknie.

- Vrouwelijke regeringsleiders. Het toeval speelt ongetwijfeld een grote rol, maar feit is dat landen met vrouwen aan het roer relatief goed voor de dag komen. Van Nieuw-Zeeland tot Noorwegen en van Taiwan tot Denemarken.

- De nationale staat. Internationale samenwerking heeft vele voordelen, maar als er in een crisis ingrijpende maatregelen moeten worden genomen, kijken Duitsers naar Angela Merkel en Nederlanders naar Mark Rutte, niet naar Ursula von der Leyen.

Dan de verliezers:

- Globalisering. We kennen nu de hoge prijs voor de uitbesteding van de productie van essentiële benodigdheden aan verre landen. En we gaan niet meer allerhande wanproducten bestellen bij een Chinees postorderbedrijf.

- Openbaar vervoer. Niet de enige, maar wel een belangrijke reden waarom Californië de besmetting zo snel heeft bedwongen, is het geringe netwerk van het openbaar vervoer. Elk nadeel heeft zijn voordeel.

- Verenigde Staten. Nog afgezien van de strapatsen van Trump, blijkt ’s werelds eerste mogendheid op alle fronten slecht geëquipeerd voor de krachttoer die is vereist om de schokken van de coronacrisis op te vangen. Exit rolmodel, einde ambitie om geallieerde lotgenoten in een crisissituatie op sleeptouw te nemen.

- China. Aanvankelijk wekte de doortastende quarantaine van Wuhan nog bewondering, maar inmiddels is duidelijk dat de Chinese leiders de eerste waarschuwingen hebben genegeerd en de wereld hebben misleid over oorsprong en reikwijdte van de besmetting. Niet bepaald een aanbeveling voor de functie van gidsland op weg naar een Nieuw Normaal in de wereld.

Paul Brill

Verdachte aanraking

Rudy Kousbroek sprak eens zijn bewondering uit voor een Papoeastam, die van een missionaris had leren voetballen. Maar na een tijdje komt de missionaris erachter dat de twee gevormde ploegen altijd tegen elkaar gelijkspelen. Maakt de ene partij een doelpunt, dan maakt de andere partij daarna een tegendoelpunt. Als de missionaris uitlegt dat dit niet de bedoeling is, kijken de Papoea’s elkaar verbaasd aan: “Winnen? Dat is toch onbeschaafd!”

Zo is het natuurlijk ook, maar niet in het echte leven en zeker niet tijdens de coronacrisis. Het is eenvoudig de grote verliezers aan te wijzen. Dat zijn in de eerste plaats de ouderen. Die vallen bij bosjes en als zij overeind blijven, wordt een hek om ze heen geplaatst. Zelfs over de hoofden van gezonde ouderen wordt beslist dat zij hun (klein)kinderen niet mogen zien. Oudere leraren wordt afgeraden voor de klas te gaan staan.

De andere grote verliezers zijn mannen. Ook die vallen bij bosjes. Twee derde van de doden is man. De crisis is een nieuwe bevestiging dat vrouwen gemiddeld ouder worden. “Zijn vrouwen dan toch het sterkere geslacht?” vroeg de Volkskrant zich onlangs af.

Grote verliezers zijn ook toerisme en vliegverkeer. Voor de economie van Amsterdam is het virus een enorme ramp, maar hier heeft het nadeel toch ook een voordeel. Een verrukkelijke stilte is over de grachten neergedaald en Amsterdammers worden niet langer omvergekegeld door toeristen die niet kunnen fietsen. Het lijkt bijna een experiment: zal de Amsterdammer na het coronatijdperk blijven verlangen naar pleinen en straten zonder toeristen, of zal men uit financiële overwegingen het ongemak weer op de koop toe nemen?

Te midden van alle verliezers zijn klimaat en natuur de winnaars. Een paar dagen geleden fietste ik van Amsterdam-Noord naar Marken en terug. Nauwelijks tegenliggers, het gele koolzaad op de dijk stond (en staat) in een volle bloei, de hemel was helder, zelden heb ik het IJsselmeer er zo glorieus bij zien liggen. Nescio zou genoten hebben! Misschien keert zelfs de tijd nog eens terug van Simon Stevin, die van kerktoren naar kerktoren kon kijken.

Een andere trieste verliezer is papiergeld. Dat had het al moeilijk, maar inmiddels loopt het helemaal op zijn laatste benen. In China, de grootste digitale dictatuur ter wereld, is papiergeld praktisch afgeschaft. Maar de grootste verliezer van alles en iedereen is toch het menselijk contact. Het is ineens verdacht geworden elkaar aan te raken. Arme voetballers en rugbyspelers. Of ga op een terras maar eens flirten op anderhalve meter afstand. Arme bezoekers van de cafés en restaurants! Er gloort een nieuwe tijd.

Max Pam

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden