PlusPunt voor punt

Dit weten we over de gecrashte Boeing in Iran

Is het vliegtuig dat woensdag neerstortte bij Teheran wel of niet uit de lucht geschoten?Westerse leiders zeggen bewijs te hebben dat Iraans afweergeschut het vliegtuig vermoedelijk uit de lucht heeft geschoten. Toch wordt niet van opzet uitgegaan. Iran belooft medewerking.

Bij de crash kwamen alle 176 inzittenden, van wie zeker 63 de Canadese nationaliteit hadden, om.Beeld VIA REUTERS

1. Houdt de crash van woensdag dan toch verband met de ­spanning tussen Iran en de VS?

Daarvoor stapelen de bewijzen zich op. Meerdere westerse leiders –onder wie de Canadese premier Justin Trudeau, de Britse premier Boris Johnson en de Australische premier Scott Morrison – zeggen op basis van inlichtingendiensten bewijs te hebben dat de Boeing van Ukraine International Airlines door Iraans luchtafweergeschut uit de lucht is geschoten. Dat is mogelijk automatisch – en in dat geval per abuis – geactiveerd toen Iran enkele uren eerder raketten op twee Amerikaanse bases in Irak afvuurde. Bij de crash kwamen alle 176 inzittenden van het vliegtuig om, van wie zeker 63 de Canadese nationaliteit hadden.

2. Hoe zeker is het dat een Iraanse raket het vliegtuig heeft neergeschoten? 

De Amerikaanse president Donald Trump rea­geerde gisteren terughoudend en zei dat hij in elk geval denkt dat er geen sprake was van een technisch mankement. Justin Trudeau was stelliger: “Het bewijs geeft aan dat het vliegtuig werd neergeschoten door een Iraanse grond-luchtraket. Het is goed mogelijk dat het onopzettelijk is gebeurd.” Bewijzen gaf hij echter niet, daarvoor zijn volgens hem eerst ‘geloofwaardig en volledig onderzoek’ nodig.

Bewijzen werden wel gepresenteerd in Amerikaanse media. Drie functionarissen van de Amerikaanse en Iraakse inlichtingendiensten zeggen dat de radar van het Iraanse lucht­afweer was ingeschakeld. Ook zou op radarbeelden te zien zijn hoe twee raketten het vliegtuig raken. Online circuleren beelden van het mogelijke noodlottige moment, die The New York ­Times heeft geverifieerd.

3. Hoe reageert Iran? 

Iran herhaalde vanochtend dat het een raketaanval uitsluit. Al direct na de crash meldden de autoriteiten dat een technische storing de oorzaak was. Ze spreken van psychologische oorlogsvoering tegen Iran. Het hoofd van de Iraanse onderzoekscommissie zei dat het ­vliegtuig crashte terwijl het op de terugweg was naar het vliegveld – wat een raketinslag uit zou sluiten. Met bewijzen daarvoor kwam hij niet.

4. Hoe verloopt het onderzoek nu verder? 

Het is internationaal vastgelegd dat onderzoek naar een vliegramp wordt geleid door het land waar de crash zich voordeed. Aanvankelijk zei Iran de zwarte doos van het vliegtuig niet vrij te geven aan vliegtuigfabrikant Boeing of de VS, met wie het in een oplopend conflict is verwikkeld. Daar komt Iran nu echter op terug. Het heeft onderzoekers van de getroffen landen uitgenodigd en volledige medewerking beloofd aan het onderzoek. Onder de onderzoekers die Oekraïne naar Iran stuurt, zijn ook experts die hebben gewerkt aan het onderzoek naar vlucht MH17. Die werd in 2014 boven het oosten van Oekraïne uit de lucht geschoten door een Russische Buk-raket.

5. Kan Nederland, vanwege de gelijkenissen met MH17, nog iets betekenen voor het onderzoek? 

Trudeau zei op een persconferentie dat hij al advies gevraagd heeft aan premier Mark Rutte. Die had hem volgens Trudeau onder meer gewezen op het belang van het voortdurend op de hoogte houden van de nabestaanden en van het contact hebben met alle betrokken partijen. Rutte heeft ook aangeboden expertise en informatie te delen. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden