PlusAchtergrond

Dit is de man die beslist of Donald Trump wordt vervolgd, en dat doet hij vanuit Den Haag

Wordt de Amerikaanse oud-president Trump voor het manipuleren van de verkiezingen en het achterhouden van geheime documenten vervolgd? Onafhankelijk aanklager Jack Smith gaat zich daarover buigen. Hij doet dat, voorlopig, vanuit Den Haag.

Karlijn van Houwelingen
Jack Smith in zijn rol als aanklager bij het Kosovo-tribunaal. Beeld ANP
Jack Smith in zijn rol als aanklager bij het Kosovo-tribunaal.Beeld ANP

De man die moet bepalen of Donald Trump vervolgd wordt is in Den Haag begonnen aan zijn monsterklus. Jack Smith, tot vorige week aanklager bij het Kosovo Tribunaal, is door de Amerikaanse minister van Justitie Merrick Garland benoemd tot zogeheten ‘speciaal aanklager’ in strafrechtelijke onderzoeken naar Donald Trump.

Smith trad per direct af als hoofdaanklager in de onderzoeken naar de oorlogsmisdaden die zijn gepleegd in de Kosovo-oorlog. Hij heeft zich inmiddels al over Trump-dossiers gebogen, volgens rechtbankdocumenten, maar kan nog niet naar de VS reizen. Smith werd onlangs geopereerd aan zijn been na een fietsongeluk. Hij moet herstellen en werkt daarom nu nog vanuit Nederland.

Smith neemt de leiding over in twee onderzoeken naar oud-president Trump. De een gaat over de rol van Trump in de pogingen de verkiezingsuitslag van 2020 te manipuleren, uitgemond in de bestorming van het Capitool door zijn aanhangers. Het andere onderzoek gaat over topgeheime documenten die Trump na zijn aftreden had moeten inleveren bij de overheidsarchieven. Ze werden deze zomer gevonden in zijn resort in Florida.

Onafhankelijk werken

Nu Donald Trump zich officieel heeft gemeld als presidentskandidaat en zittend president Biden ook volhoudt dat hij opnieuw meedoet aan de verkiezingen, loopt justitie in de VS het risico beticht te worden van partijdigheid. Daarom benoemde Bidens minister van Justitie Smith als zogeheten ‘speciaal aanklager’ van buiten. Hij moet onafhankelijk te werk gaan en Amerikaanse burgers vertrouwen geven in het onderzoek.

Ex-president Trump heeft de apolitieke Smith al weggezet als links-radicaal. Beeld AFP
Ex-president Trump heeft de apolitieke Smith al weggezet als links-radicaal.Beeld AFP

“Ik zal een onafhankelijk oordeel vellen en de onderzoeken snel en grondig voortzetten richting de uitkomst die volgt uit de feiten en de wet,” beloofde Smith in een verklaring. Eerder werkte hij in de VS aan corruptiezaken rond onder meer gouverneurs en Congresleden van beide grote politieke partijen. Daarvoor werkte hij ook al eens twee jaar in Den Haag bij het Internationaal Strafhof. Hij begon zijn carrière als officier van justitie in New York.

Collega’s omschrijven hem als dapper en eerlijk. Greg Andres werkte meer dan tien jaar met Smith samen in New York en Washington en was de assistent van een eerdere speciaal aanklager die Trump op de korrel nam, Robert Mueller. Andres ziet in Jack Smith ‘de perfecte kandidaat’ vanwege zijn ervaringen met spraakmakende zaken waarin hooggeplaatste figuren betrokken zijn.

“Dat alles wat hij doet onder een vergrootglas ligt, is niet nieuw voor hem,” zegt Andres in een telefonisch interview. “Hij is ook compleet apolitiek, hij laat zich niet beïnvloeden door wie dan ook, behalve zichzelf en de mensen met wie hij samenwerkt.” Smith staat bekend als vasthoudend detective, maar ook als fanatiek triatleet en fietser. In Den Haag ging hij - zoals de meeste inwoners - op de fiets naar kantoor, merken Amerikaanse media op.

Geen gemakkelijke klus

Smith zal uiteindelijk moeten besluiten of Trump vervolgd wordt. Dat is geen gemakkelijke klus, omdat die beslissing voor veel onrust in de Amerikaanse samenleving kan zorgen. Trump zal opnieuw proberen het onderzoek weg te zetten als politieke afrekening. Direct na Smiths aantreden noemt Trump hem al een ‘super-radicaal-linkse’ aanklager. Trumps bondgenoten wrijven Smith aan dat zijn vrouw als documentairemaker werkte aan een film van de voormalige First Lady Michelle Obama. Om zulke verwijten de kop in te drukken meldt justitie alvast dat Smith niet geregistreerd is als Republikein of Democraat, maar als onafhankelijk kiezer.

In zijn tijd als corruptiebestrijder sloot hij ook enkele onderzoeken naar politici, zonder hen te vervolgen. Critici meenden dat hij niet doorpakte. Er was gewoon niet voldoende bewijs in die zaken, volgens justitie. “Als ik het soort mens was dat zich zou kunnen laten intimideren,” zei Smith destijds in een interview, “dan zou ik een andere baan zoeken.”

Amerikaans parlement mag belastingaangiftes Trump inzien

Het Amerikaanse Hooggerechtshof heeft belastingaangiftes van voormalig president Donald Trump vrijgegeven voor inzage door een parlementscommissie. De hoogste rechters bezorgen de Republikeinse presidentskandidaat daarmee een juridische nederlaag. Trump ziet het onderzoek naar zijn financiële verleden van de door de Democraten geleide commissie als politiek gemotiveerd.

Trumps advocaten hadden het hof verzocht een besluit van een lagere rechter, om toegang van de commissie van het Huis van Afgevaardigden tot de belastingpapieren toe te staan, te blokkeren. De unanieme uitspraak van het Hooggerechtshof betekent dat het ministerie van Financiën zes jaaraangiften van Trump snel kan overhandigen.

De juridische strijd rond de aangiften speelt sinds 2019, toen de commissie Trump aanklaagde om ze te kunnen inzien. De Republikein is de eerste president in vier decennia die weigert deze stukken vrij te geven, omdat hij zijn rijkdom en de activiteiten van zijn bedrijf geheim wil houden.

De commissie moet wel haast maken. Door de recente verkiezingen krijgen Trumps Republikeinen vanaf januari de macht terug in het Huis van Afgevaardigden.

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden