PlusAchtergrond

Deze straat is vernoemd naar een slavenhouder: stickercampagne in New York wijst op donker verleden

New Yorkse straatnamen zijn vernoemd naar mensen die slaven hielden, toont een stickercampagne. Burgemeesterskandidaten willen om die reden af van verwijzingen naar vroege ‘Amsterdamse’ New Yorkers.

Nazaten van Jacob Jansen van Nostrandt, die in de 17de eeuw de oversteek maakte, hielden slaven. Beeld Sergio Avellaneda
Nazaten van Jacob Jansen van Nostrandt, die in de 17de eeuw de oversteek maakte, hielden slaven.Beeld Sergio Avellaneda

Op de parkeerautomaat voor een kiprestaurant aan Nostrand Avenue in Brooklyn is een boodschap voor omwonenden geplakt. John van Nostrand, staat op een grote witte sticker, was een slavenhouder. Elsa Waithe (33) en Ada Reso (31) wonen hier om de hoek en hadden tot vorig jaar geen idee dat het in Brooklyn wemelt van de straatnaamborden met namen van New Yorkers die ooit mensen als slaaf voor hen lieten werken.

Zes zwarte slaven waren in 1790 ‘eigendom’ van de Van Nostrands, nazaten van Jacob Jansen van Nostrandt die in de 17de eeuw vertrok naar het toenmalige Nieuw Amsterdam, de nederzetting die later New York werd. Een elf kilometer lange weg die hun familienaam draagt loopt door voornamelijk zwarte buurten van Brooklyn.

Genegeerde geschiedenis

Toen Waithe een overzicht van de volkstelling uit de late 18de eeuw tegenkwam en een speciale kolom zag die vermeldde hoeveel slaven gezinnen bezaten, zette dat aan het denken. “Ik vroeg me af, als ik het hier buiten op Nostrand Avenue aan mensen vraag, hoeveel zouden hiervan afweten?”

Met huisgenoot Ada Reso zette Waithe een kleine campagne op om vergeten of genegeerde geschiedenis van New York aan het licht brengen. Ze groeven in archieven met buurtgenoot Maria Robles en ontwierpen stickers. Uiteindelijk hopen ze een educatieve app te ontwikkelen. Elsa Waithe: “Dit is informatie die iedereen zou kunnen vinden, maar op de een of andere manier is het nog altijd verrassend. Dat betekent dat er niet genoeg over gepraat wordt.”

Het idee ontstond vorige zomer in de golf aan antiracismeprotesten, vertelt Reso. “We gingen allemaal naar protesten en op een gegeven moment dachten we: wat kunnen we nog meer doen? Iets dat een beetje rebels is, wat mensen boos maakt. Hoe maken we de stad van ons en verschuiven we het gesprek?”

Tv-debat

Het project is het kleine team achter Slavers of New York inmiddels boven het hoofd gegroeid. Om de zeker 500 plekken die de naam van slavenhouders dragen van stickers te voorzien hebben ze dringend hulp nodig van plakkers. Hun campagne viel zo op sinds The New York Times er een artikel aan wijdde, dat de vragensteller in een tv-debat tussen burgemeesterskandidaten de kwestie onlangs voorlegde aan de mensen die in de race waren om zittend burgemeester Bill de Blasio op te volgen.

Debatleider Maurice DuBois somde een reeks van oorsprong Nederlandse achternamen op. “Stuyvesant, Nostrand, Lefferts en Boerum. Moeten New Yorkers wonen in straten of naar school gaan in gebouwen vernoemd naar slavenhouders, of zouden die namen veranderd moeten worden?” De vijf Democratische kandidaten op het debatpodium vonden allemaal dat het tijd is zulke namen te schrappen. “We zouden mensen met een verleden van misbruik niet moeten eren,” vond Eric Adams, de stadsdeelvoorzitter van Brooklyn die lijkt af te stevenen op het burgemeesterschap.

Het is nadrukkelijk niet hun doel de namen te veranderen, zeggen de drie activisten. “We willen informatie geven, de mensen die in zo’n straat wonen of naar zo’n school gaan, kunnen dan beslissen wat ze ermee willen doen,” zegt Waithe. “We denken ook niet dat we zomaar namen moeten veranderen, zonder informatie te geven over het waarom. Dat zou alleen maar dienen om de geschiedenis nog verder uit te wissen.”

George Washington

Overigens zou schrappen van plaatsnamen die slavenhouders eren nogal wat praktische problemen opleveren in Amerika. George Washington zelf, de eerste president van de VS, bezat bijvoorbeeld tot slaaf gemaakte zwarte mensen. De hoofdstad is naar hem vernoemd. In New York komt de naam Washington ook veel voor.

De elf kilometer lange weg die de familienaam van de Van Nostrands draagt loopt door voornamelijk zwarte buurten van Brooklyn. Beeld Sergio Avellaneda
De elf kilometer lange weg die de familienaam van de Van Nostrands draagt loopt door voornamelijk zwarte buurten van Brooklyn.Beeld Sergio Avellaneda

“Maar dat is een verhaal dat al genoeg verteld is,” vindt Waithe. Om hem gaat het hen niet. Veel minder bekend is dat grondlegger van de stad Peter Stuyvesant eigenaar was van vijftien tot dertig mensen. Zijn naam prijkt op metrostations, straatnaamborden, scholen, parken, een groot appartementencomplex en een complete wijk in Brooklyn. Als directeur-generaal van Nieuw Amsterdam haalde hij een schip met 290 slaven aan boord naar wat toen nog een Nederlandse kolonie was.

“Als we hem verheerlijken voor wat hij heeft betekend moeten we ook over de zwarte kant spreken,” vindt Waithe. “Als we vinden dat wat deze persoon gedaan heeft slecht was, waarom eren we diegene dan nog met een straatnaam?”

Ook een straat in Amsterdam draagt de naam Stuyvesant. Studenten van de Universiteit van Amsterdam inventariseren op dit moment zulke namen die verwijzen naar omstreden figuren uit de koloniale tijd. Wethouder Rutger Groot Wassink (Diversiteit) wil op straatnaambordjes extra context geven bij hun rol, zodat Amsterdammers zelf een oordeel kunnen vellen.

Apartheid

In New York verdwijnen de stickers nog weleens van lantaarnpalen. Een enkele keer kalkt iemand er kritiek op “Op een sticker had iemand geschreven: iedereen had slaven, who cares,” vertelt Ada Reso. Maar de VS heeft nooit helder afgerekend met dat verleden, vindt zij. “In veel andere landen is na wreedheden een poging gedaan ze collectief te verwerken. Kijk naar Zuid-Afrika na de apartheid, of wat in Rwanda is gebeurd. De meeste culturen hebben een proces voor waarheid en verzoening gecreëerd. Dat ontbreekt in ons land.” De drie hopen dat de stickers alsnog bijdragen aan het onder ogen komen van de waarheid.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden