PlusAchtergrond

Deze pittoreske provincie in Ethiopië is nu het toneel van een burgeroorlog

Tigray vecht voor onafhankelijkheid van Ethiopië, maar de opstandige provincie heeft maar weinig bondgenoten in haar strijd. ‘Die alleingang van Tigray pakt fout uit.’

Ethiopische milities mobiliseren zich tegen regionale troepen uit de noordelijke provincie Tigray.Beeld AFP

Tigray staat bekend om zijn omhoog priemende bergen met steile kliffen, groene valleien en hier en daar woestijnlandschap. De noordelijkste provincie van Ethiopië grenst aan Eritrea. Jarenlang vochten die landen een bloedige oorlog uit. Vlak bij de grens ligt Aksum, waar volgens de lokale overlevering de Ark des Verbonds met daarin de twee stenen tafelen met de Tien Geboden in een kerkje zouden liggen.

Deze pittoreske provincie is sinds vorige week het toneel van een hevige burgeroorlog tussen het federale leger van Ethiopië en de zwaarbewapende milities van het opstandige Tigray, dat zich los wil maken van de centrale macht in Addis Abeba.

Het Tigray Volksbevrijdingsfront (TPLF) bestuurde Ethiopië bijna 30 jaar lang met harde hand. Na jaren van protesten kwam daar in 2018 met de komst van de jonge minister-president Abiy Ahmed een einde aan. Abiy betitelde deze periode als ‘de jaren van duisternis’. In korte tijd volgde een afrekening met Tigrayers op hoge posities. Generaals, topambtenaren, bestuurders en ministers werden naar huis gestuurd.

De Tigrayers trokken zich met hun partij, de TPLF, terug in hun eigen provincie in het hoge noorden. Vandaaruit werd Abiy’s hervormingsagenda gesaboteerd. Zo maakte de kersverse premier vrijwel onmiddellijk een einde aan de sluimerende oorlog met buurland Eritrea. Hij kreeg hiervoor de Nobelprijs voor de Vrede, tot groot ongenoegen van Tigray. De Tigrayers vochten heel actief tegen de noorderbuur om betwiste stukjes grondgebied.

“De TPLF weigert het vredesakkoord uit te voeren. De grens met Eritrea blijft dicht. In het vredesverdrag kreeg Eritrea het gebied rond de plaats Badme toegewezen, maar de overdracht houden de Tigrayers tegen.” Aan het woord is Redie Bereketeab van het Zweedse Nordic Africa Institute. Hij is afkomstig uit Eritrea en volgt als onderzoeker de ontwikkelingen in de Hoorn van Afrika al meer dan twintig jaar.

De TPLF, dat Tigray bestuurt, hield eigen parlementaire verkiezingen op 9 september dit jaar en won vrijwel alle zetels. Premier Abiy had de verkiezingen in verband met coronapandemie lokaal en nationaal echter verschoven naar 2021 en het Hogerhuis in Addis Abeba verklaarde de lokale verkiezingen in Tigray ongeldig. Officieel werden bestuurders en parlementariërs uit Tigray uit hun ambt gezet en de federale regering stopte met het overmaken van budget naar de opstandige provincie. Tot grote woede van de TPLF ging de regering uit Addis Abeba over tot het rechtstreeks financieren van gemeenten en lokale overheden. De partij noemde dat besluit een ‘oorlogsverklaring’.

Militaire macht

Toen milities van de TPLF begin november het noordelijke federale hoofdkwartier van het federale leger aanvielen om daar zware wapens buit te maken, was voor Abiy de maat vol. Hij stuurde het leger naar Tigray. De burgeroorlog was een feit. Inmiddels wordt er hevig gevochten in de provincie, zo melden bronnen aan AFP en Reuters. Volgens Reuters zouden al vele honderden doden zijn gevallen en de Afrikaanse Unie heeft opgeroepen tot een wapenstilstand in Ethiopië.

Het probleem met Tigray is, volgens Bereketeab, dat het over een formidabele militaire macht beschikt. “In die provincie zijn veel zware wapens als gevolg van de oorlog met Eritrea. De milities van TPLF proberen die nu in handen te krijgen.” Of dat lukt, is niet te controleren.

Aangenomen wordt dat de lokale milities zeker 250.000 mensen onder de wapenen hebben. De paramilitairen worden aangevoerd door onlangs ontslagen generaals uit het Ethiopische leger. Tigray heeft een lange oorlogstraditie. Het waren de Tigrayers die de communistische dictator Mengistu in 1991, na zeventien jaar en veel strijd, ten val brachten en het stokje als heerser overnamen.

Etnische spanningen

Beide partijen, de Tigray en Abiy, claimen de oorlog snel te zullen winnen, maar de vrees voor een langdurig conflict is groot. Abiy wil van het federale Ethiopië meer een eenheidsstaat maken, om etnische spanningen te verminderen.

“De TPLF streeft naar autonomie. De onafhankelijkheid van een provincie, langs etnische lijnen, is mogelijk volgens de grondwet,” zegt Bereketeab. “De TPLF heeft die bepaling er indertijd zelf ingezet. Nu wil het daar gebruik van maken. Maar eerst hoopte Tigray nog enkele delen van de zuidelijke buurprovincie Amhara te veroveren, waar het aanspraak op maakt. De federale troepen en de burgeroorlog kwamen dus iets te snel voor Tigray.” Addis Abeba weigert nu te praten over zelfstandigheid, omdat de verkiezingen in Tigray illegaal waren.

“De TPLF rekende met hun streven naar onafhankelijkheid op steun van andere provincies die ook naar autonomie streven. Dat is een miscalculatie. De Tigrayers hebben na 29 jaar dictatoriaal bestuur weinig vrienden in Ethiopië, dus sturen de andere provincies nu troepen naar Tigray om het in het gareel te krijgen. Die alleingang van Tigray pakt fout uit,” concludeert Bereketeab. Maar daarmee is de burgeroorlog nog lang niet voorbij.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden