Plus Interview

Deze man adviseert de Londense burgemeester over de groei van zijn stad

Hij geldt als een van de originele denkers over de huidige tijd: de Brit Indy Johar adviseert onder meer de burgemeester van Londen over groei en verandering en is een belangrijke spreker tijdens WeMakeThe.City.

Beeld Rosa Snijders

Een béétje verandering is niet genoeg, bij lange na niet. Zoals de maatschappij vandaag de dag werkt is niet duurzaam, dat houdt een keer op. Alles moet ­anders. Móet anders. En nog een keer: álles dus. Zo niet, dan gaat het mis. De tijd van pappen en nathouden is voorbij. Met al dat micromanagement moet het ­afgelopen zijn. Indy Johar bepleit een systeemverandering.

Een voorbeeld? We kampen met ernstige problemen met ons klimaat, zegt Johar, met im­plicaties die verder gaan dan we ons kunnen voorstellen. Eendimensionale oplossingen zijn geen oplossingen. “Milieuminister Michael ­Gove gaf een grote politieke speech over het verbieden van plastic rietjes. Plastic rietjes! Ik ben ervan overtuigd dat we plastic rietjes moeten verbieden, maar het is gewoon niet genoeg. Daarmee gaan we het klimaat niet redden.”

Indy Johar is nogal stellig in de dingen die hij zegt. Stellig en soms onnavolgbaar. Alles wordt door Johar met alles verbonden. Dit, gevoegd bij een flinke portie abstracties, maakt het soms ingewikkeld om overzicht te houden in zijn visie. Waar zijn betoog op neerkomt: wie denkt dat we grote problemen van deze tijd, zoals de klimaatcrisis, het falende onderwijs of de manier waarop wij werken en leven, kunnen verbeteren door elk vraagstuk een voor een te behandelen, vergist zich. Er is een integrale aanpak nodig, een die coherent is. Dat is niet spannend of hip: Johar noemde het eerder een ‘boring revolution’.

Wereldwijd systeem

Om een probleem op te lossen is het wel zo makkelijk om dat probleem overzichtelijk te houden, zou je denken. Maar dat is niet hoe ­Johar denkt en werkt. “Ontwikkelingen spelen zich niet geïsoleerd af. De samenleving kun je niet in stukjes knippen en in reageerbuizen bekijken tot je een oplossing verzint voor dat ene deelprobleem, om daarna al die deeloplossingen naast elkaar te leggen. Zo werkt het niet. De problemen zijn te groot om ze uit elkaar te trekken.”

Vroeger woonden we in een oneindige wereld, zegt Johar. “We waren niet met elkaar verbonden, we kenden alleen de mensen om ons heen. Maar nu zijn we verbonden, de uitersten van de wereld kunnen met elkaar in contact komen, kunnen weten wat er achter de horizon ligt. We wonen tegenwoordig in een kleine wereld. Je kunt niks meer vergeten, we hebben alles bij de hand. Alles is onderdeel van een wereldwijd systeem. Daar moeten we ons op aanpassen. Doen we dat niet, dan gaat de wereld naar de haaien.”

Indy Johar. ‘Plastic rietjes verbieden is niet genoeg.’ Beeld YouTube

Het klinkt misschien zeer ingewikkeld, maar de laatste jaren heeft architect, ontwerper en denker Johar de nodige podia gevonden waarop hij zijn verhaal kwijt kan. De gasthoogleraar aan de Universiteit van Sheffield geeft in Engeland, maar ook daarbuiten, lezingen over kwesties als systeemverandering, de toekomst van de financiering van stedelijke infrastructuur, impactinvesteringen, de volgende generatie ­accounting-infrastructuur en governance in een tijdperk van complexiteit. Daarnaast adviseert hij de Londense burgemeester Sadiq Kahn over manieren om de groei van wereldstad Londen beter vorm te geven.

Johar zal tijdens WeMakeThe.City op verschillende momenten nadrukkelijk aanwezig zijn. Zo spreekt hij tijdens The State of The Region en de Opening Night, op 17 juni, maar is hij ook een van de sprekers gedurende Minority Report, een dag later. Hij is bijzonder verheugd dat hij werd uitgenodigd in Amsterdam, een stad die hij goed volgt. “Amsterdam is, net als grote steden als Berlijn en Parijs, levendig. Maar wat ook heel belangrijk is: Amsterdam staat open voor vernieuwing. Institutionele en technologische innovatie gaan hand in hand, heeft de geschiedenis geleerd. Dat is een sym­biotische relatie.”

Hoe? Johar: “Mijn advies aan Amsterdam zou zijn: wees het centrum van wetgevende vernieuwing.” Amsterdam voldoet aan alle voorwaarden om, zoals Johar dat zegt, ‘een belangrijke transitie te gaan doormaken’. Als hij kijkt naar Londen, kan Amsterdam daar vooral van opsteken hoe het niet moet. “Amsterdam staat open voor institutionele verandering, het is fijn om er te zijn.”

Groeiende ongelijkheid

Het woord transitie is gevallen, zoals in de betogen van Johar zo ongeveer om de andere zin gebeurt. De wereld verandert en de instituties, de manier waarop wij in westerse samenlevingen onze maatschappij hebben ingericht, zullen mee moeten veranderen, zegt hij. 

“De schaal van de veranderingen waarmee wij de komende decennia te maken gaan krijgen, zal ongekend zijn. Maar: we moeten ons realiseren dat bijvoorbeeld klimaatverandering een symptoom is van wat er mis is, het is niet het probleem zelf. Tegelijkertijd zien we de grootste transformatie op het gebied van de arbeidsmarkt. Dat komt door de robotisering. We gaan te maken krijgen met een groeiende ongelijkheid tussen mensen. Dat wordt structureel.”

Bureaucratie en overheid zijn gedateerde instituten, zegt Johar. “Ze zijn uitgevonden aan het begin van de twintigste eeuw. Maar alles is in rap tempo aan het veranderen. Uber heeft de taxichauffeur niet kapotgemaakt, het heeft de manier waarop taxicentrales werken kapotgemaakt. Er is een bank in Europa die teruggaat van 50.000 werknemers naar 800. Dat zijn ontwikkelingen waar we als samenleving iets mee moeten, want ze gaan mensen raken.”

Vernieuwingsdrift

Er moeten eerst voorwaarden worden bepaald en gecreëerd voor een progressieve realiteit, zegt Johar. “We zullen onszelf opnieuw moeten uitvinden. Dat moet vanuit groepen mensen komen. We moeten onszelf de vrijheid gunnen om daarover na te denken en te spreken. Die voorwaarden kunnen niet worden bepaald door individuen, daar heb je bewegingen voor nodig. Bewegingen zijn essentieel om ons voor te bereiden op de toekomst.”

Waar komt al die maatschappelijke en institutionele vernieuwingsdrift van Johar vandaan? Het zou iets te maken kunnen hebben met zijn verleden als architect. “Zo ben ik begonnen en ik doe het werk nog steeds. Voor de regels van de architectuur gelden in belangrijke mate nog de regels van de negentiende eeuw. Stedelijke vernieuwing is nog steeds veel te zeer gericht op het creëren van waarde, terwijl architectuur eigenlijk zou moeten gaan over: wat wil de bewoner of werknemer die uiteindelijk komt te wonen of werken in het gebouw dat wordt ontworpen?”

Johar wijst op de manier waarop dit invloed heeft op de levens van mensen. “Ze zetten mensen vaak met zijn allen op een zaal. Het excuus is dat mensen dan beter met elkaar kunnen communiceren. Maar dat is helemaal niet zo, blijkt uit onderzoeken. Het is complete onzin. De manier waarop gebouwen worden ontworpen heeft voor veel architecten en ontwerpers een puur economische beredenering.” 

“Het moet niet gaan om het optimaliseren van de waarde van elke vierkante meter gebouw. Wat het zou moeten zijn, is dat het ontwerp van een gebouw ervoor zorgt dat de mensen die dat gebouw gebruiken zich optimaal kunnen ontwikkelen. Maar dat gebeurt heel vaak niet. Wij moeten ons aanpassen aan wat de tijd van ons vraagt.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden