PlusWereldstad

Deze karakteristieke rijtjeshuizen staan symbool voor de huizencrisis in Dublin

Zoals wel meer (West-)Europese steden en landen kampt Dublin met een wooncrisis. Beeld Getty
Zoals wel meer (West-)Europese steden en landen kampt Dublin met een wooncrisis.Beeld Getty

De Ierse hoofdstad Dublin kampt net als Amsterdam met een wooncrisis. Prijzen stijgen, het aantal daklozen neemt snel toe. De president spreekt zelfs van ‘een ramp’. Ook relatief kleine rijtjeshuizen gaan voor de hoofdprijs van de hand. ‘De wooncrisis is het belangrijkste dossier van het moment.’

Sam de Graaff

“O ja, we hebben er onlangs nog een paar van verkocht. De verkopers hadden ze geweldig opgeknapt.” Orla McMorrow is plaatsvervangend directeur bij de DNG Group, het grootste makelaarsbureau van Ierland. Op dit moment verkoopt alles, zegt ze, mits het natuurlijk enigszins realistisch geprijsd is.

Maar, zo is het ook, het een verkoopt duidelijk makkelijker dan het andere – en weinig huizen zijn zo in trek als de bakstenen, Victoriaanse rijtjeshuizen aan de randen van het centrum. ‘Victoriaans’ naar de lange regeerperiode van de Britse koningin Victoria (1837 tot 1901), toen de huizen werden gebouwd. Met hun authentieke details – McMorrow noemt het de ‘bohemian factor’ – zijn ze bijzonder in trek. De jarendertigwoningen van Ierland, zeg maar.

De rijtjeshuizen zijn er in alle soorten en maten. Typisch voor Dublin zijn die met één verdieping, een trap naar de voordeur en eronder een kelder. Maar er zijn ook ruimere varianten. Een van de huizen die McMorrow onlangs verkocht, gelegen in een steeds populairdere wijk in het noorden, telt bijvoorbeeld twee verdiepingen en meet 137 vierkante meter. De woning stond te koop voor ongeveer zeven ton, maar er werd flink overboden. In Ierland mogen kopers tegen elkaar opbieden.

Grote, grote mislukking

Als gezegd: álles verkoopt op het moment. “De markt, volgens mij kan je dat wel stellen, functioneert niet naar behoren,” zegt McMorrow. “Er is enorm veel vraag, maar amper aanbod.”

Zoals wel meer (West-)Europese steden en landen, kampt Dublin met een wooncrisis. Twee weken geleden omschreef president Michael D. Higgins de woningmarkt nog als ‘een ramp’ en een ‘grote, grote mislukking’. “We moeten de meest primaire behoeften van onze inwoners toch kunnen vervullen,” zei hij bij de opening van een rehabilitatiecentrum voor dakloze jongeren.

Het presidentschap is een ceremoniële functie in Ierland, maar de 81-jarige Higgins heeft gezag. Zijn zorgen worden bovendien breed gedeeld. Woningen worden duurder en duurder, zowel huur als koop. Volgens cijfers uit april stegen de prijzen in Dublin het afgelopen jaar met meer dan 11 procent. Het aantal dakloze mensen is gegroeid tot boven de tienduizend, meer dan het dubbele van 2014.

Techsector

“De wooncrisis is het belangrijkste politieke dossier van het moment,” zegt sociaal geograaf Philip Lawton, als universitair docent verbonden aan de Universiteit van Dublin. Volgens Lawton is er in de huidige situatie niet alleen een kwestie van te weinig woningen, maar worden ook de verkeerde huizen gebouwd.

“Ierland kent geen traditie van wooncorporaties,” zegt hij. “De verantwoordelijkheid ligt grotendeels bij de private sector. Die gaan voor dure woningen. Het idee leeft – en dat is een cliché – dat mensen uit de techsector daar wel zullen gaan wonen. Dat zij opschuiven en goedkopere woningen dan vrijkomen. Maar dat gebeurt te weinig.”

De techsector. Al decennia trekken grote techmultinationals graag naar Ierland, waar regeringen sinds de jaren zestig alles doen om buitenlandse investeringen aan te trekken. Met succes. Gunstige belastingwetten en een poel van hoogopgeleid, Engelstalig personeel hebben grote bedrijven naar Ierland gelokt, met forse economische groei tot gevolg. Ierland kwam bekend te staan als de ‘Keltische Tijger’, een economisch succesverhaal.

Rond de 2007 kwam die droom ruw ten einde: met de wereldwijde crisis raakte ook Ierland in een zware recessie. Maar daarvóór hadden de huizenprijzen een ongekende piek bereikt. Ook nu, terwijl veel Ieren het erover eens zijn dat het land kampt met een wooncrisis, zijn de huizenprijzen in Dublin nog 10 procent lager dan toen.

Muesli belt

De Victoriaanse rijtjeshuizen waren toen al lange tijd in trek. Vanwege de influx aan middenklassenieuwkomers werd de ring rond het centrum al gauw de ‘muesli belt’ genoemd. Die populariteit is niet verwonderlijk, vindt Seán O’Leary van het Irish Planning Institute, een vertegenwoordiging van planologen. “Mensen zoeken doorgaans drie dingen in hun woning: bereikbaarheid, betaalbaarheid en het moet er aantrekkelijk uitzien.”

“We zien inmiddels ook kopers die afschalen,” zegt makelaar McMorrow. “Ze verruilen grotere woningen voor deze huizen, dichter bij het centrum.” Het heeft de betaalbaarheid allemaal geen goed gedaan: de Victoriaanse rijtjeshuizen gaan van de hand voor forse prijzen. Die met één verdieping en een kelder kosten bijvoorbeeld, grofweg, 700.000 euro tot 1,5 miljoen.

Om de wooncrisis te bestrijden, zet de Ierse overheid vooral in op bouwen, bouwen, bouwen. Jaarlijks moeten zo’n 33.000 nieuwe woningen worden opgeleverd. Makkelijk wordt dat niet, denkt O’Leary, nog los van de vraag of er iets wordt gedaan aan, bijvoorbeeld, de rol van grote beleggingsfondsen. “Veel bestaande woningen moeten worden verduurzaamd. Materiaal en personeel kunnen maar op één plek tegelijk worden ingezet.”

Right to Buy

De toerismepagina van Brighton, een Engelse kuststad met zo’n 290.000 inwoners, weet het wel te verkopen: ‘Sinds koninklijk feestbeest George IV in de achttiende eeuw verliefd werd op Brighton, is de stad een magneet voor bezoekers die op zoek zijn naar plezier, pret en frisse lucht.’

Een fijne plek om te verblijven kortom, maar om naartoe te verhuizen? Als het aan het gemeentebestuur ligt, liever niet. Althans, niet als het gaat om een tweede huis. Mede door de grote vraag naar (tweede) huizen, zijn de prijzen in Brighton explosief gestegen. Het bestuur denkt zelfs na over een plaatselijke ban op nieuwe vakantiewoningen.

Het is een wat atypisch voorbeeld – niet iedere stad kan adverteren met een ‘koninklijk feestbeest’ – maar ook het Verenigd Koninkrijk kampt met een wooncrisis. Zeker aan sociale huurwoningen is gebrek. Dat laatste valt deels te verklaren uit het ‘Right to Buy’-beleid, in 1980 geïntroduceerd door Margaret Thatcher.

Thatchers plan bood (een deel van de) huurders de kans hun sociale huurwoning met korting te kopen, maar een deel van die woningen werd later opnieuw verhuurd door hun nieuwe eigenaren – zij het voor hogere prijzen. Het aantal ‘council houses’ (sociale huurwoningen) nam volgens The Independent tussen 1980 en 2019 af met 69 procent.

Wales en Schotland hebben inmiddels afscheid genomen van ‘Right to Buy’. De Britse premier Boris Johnson wil daarentegen juist méér huizen beschikbaar maken voor de regeling.

Serie Wereldstad

Er is geen stad als Amsterdam, maar veel zaken waar wij ons druk om maken spelen ook elders in de wereld. In de serie Wereldstad onderzoeken we hoe andere steden daarmee omgaan.

Luister de podcast Amsterdam wereldstad

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden