PlusAchtergrond

Deze Fransman zoekt de juiste eik voor de herbouwing van de Notre-Dame

De Notre-Dame wordt herbouwd. Eén Fransman zoekt daarvoor 2000 geschikte bomen. Makkelijk? Nee. ‘We hebben 17 miljoen hectare aan bos in Frankrijk.’

In het bos van Villefermoy ten zuidoosten van Parijs worden geschikte bomen gezocht voor de wederopbouw van de Notre-Dame.  Beeld AFP
In het bos van Villefermoy ten zuidoosten van Parijs worden geschikte bomen gezocht voor de wederopbouw van de Notre-Dame.Beeld AFP

Philippe Gourmain stapt uit zijn Volvo, trekt zijn tweedjasje en stropdas recht, en doet de achterklep van zijn SUV open. Daar ligt een enorm stuk doorgezaagde boom. Hij trekt een overjas aan, verwisselt zijn nette schoenen voor groene laarzen en stapt dan met ferme tred het bos in.

Met in zijn hand het wapen van elke geoefende bosbeheerder: de schuifmaat, maar dan wel maatje XXL. Om de diameter van eeuwenoude bomen te meten. “Ik ben de afgelopen tijd langs alle belangrijke Franse bossen gereisd. Ik denk dat ik tussen de 5000 en 8000 kilometer heb afgelegd.”

Gourmain is officieel belast met de taak om bomen uit te zoeken voor de Notre-Dame. De kathedraal in Parijs brandde op 15 april 2019 voor een groot deel af. Ook de torenspits vloog in brand en stortte naar beneden.

“Voor het herbouwen van de torenspits hebben we 1000 bomen nodig. En voor het herstel van het kerkschip nog eens 1000 bomen,” zegt hij, wandelend door het domein van het beroemde kasteel van Chambord, vlak bij de Loire. De juiste bomen vinden is geen sinecure. “We hebben 17 miljoen hectare bos in Frankrijk!” Dat is vier keer de oppervlakte van Nederland.

Roze streep

Het bos van Chambord is ‘maar’ 5000 hectare. Gourmain zoekt een eik, want die zijn het sterkst. “Ik doe het niet helemaal zelf, hoor. Bosbeheerders in het hele land hebben lijsten gekregen met wat we zoeken. De lengte en de dikte.”

In Chambord heeft de lokale bosbeheerder op twee eiken een roze streep gezet. Die zijn mogelijk geschikt. Gourmain bestudeert de eerste boom, voelt er aan met zijn handen en zet zijn schuifmaat ertegen.

“Mwah,” klinkt het ontevreden. “Er zit een lichte bocht in de stam. Daar kun je dus geen rechte balk uit zagen met de lengte die we nodig hebben.” Dus loopt hij door, naar de tweede geselecteerde boom. Dit is geen twijfelgeval, dit is een Notre-Dameboom, dat ziet hij meteen. De schuifmaat gaat om de stam: “70 centimeter doorsnee.” Hij kijkt naar boven. “Ik denk wel dat er een lengte in zit van 7 meter.”

Gourmain pakt zijn papieren erbij. Het zijn lange lijsten met alle lengtes en diktes van de bomen die nodig zijn. En bij elk type boom staat een nummer. Op een andere kaart is de torenspits tot in detail uitgetekend en daar staan de nummers bij met strepen en pijlen: welk type balk wáár komt in de toren.

Voet van de torenspits

De uitgekozen eik van 7 meter belandt met z’n beperkte lengte waarschijnlijk aan de voet van de torenspits. “Ik denk dat de boom zo’n 130 jaar oud is. De oudste die we tot nu toe hebben omgezaagd voor de Notre-Dame was in het Bercébos, tussen Le Mans en Tours. Die boom was tussen de 220 en 240 jaar. Die is dus ‘geboren’ rond de Franse Revolutie. En de langste die we tot nu toe hebben gekapt was ongeveer 20 meter.”

Dat de nieuwe torenspits van hout zou worden gebouwd, was niet meteen een uitgemaakte zaak. Na de brand in de kathedraal, twee jaar geleden, zei president Macron: “Misschien kunnen we wel aan een eigentijdse architectuur denken.”

De Franse ontwerper Anthony Séjourné stelde voor om de spits te vervangen door een lichtstraal tot in de wolken. Architect Alexandre Chassang presenteerde een bouwwerk van glas dat leek op een wolkenkrabber én een ruimteschip. Op sociale media kwam het publiek met voorstellen voor wat er op het dak van de kerk moest komen, variërend van een windmolen tot een tacorestaurant.

In 2020 werd de knoop doorgehakt. Een nationale commissie was aan het werk gegaan, een ‘hoofdarchitect’ schreef een rapport, en Macron ging akkoord. De toren moest precies worden zoals hij in de 19de eeuw was gebouwd, met 500 ton aan hout en 250 ton aan lood.

De Franse bosbranche kwam meteen in actie. Privéboseigenaren en overheden stelden voor om gratis alle 2000 benodigde bomen beschikbaar te stellen.

Gourmain zet een paar stappen naar achter, want twee boswachters zijn druk bezig. De één haalt een kettingzaag door de stam van de geselecteerde eik, de ander slaat de wiggen diep in de gezaagde opening. Het kraakt en beweegt en dan stort de eik met een enorm kabaal neer. “Die gaat naar een zagerij,” legt Gourmain uit. “Daarna moet de stam een jaar lang buiten liggen. Eind 2022 gaat het hout dan naar het timmerbedrijf. En dan kan in 2023 begonnen worden met de bouw van de toren.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden