PlusAchtergrond

Deskundigen: Braziliaanse covidaanpak is gevaar voor de wereld

Opnieuw heeft Brazilië te maken met een tot recordhoogtes oplopend aantal coronadoden en -besmettingen. De zorg staat in vrijwel het hele land op instorten. Lockdowns komen amper van de grond en het vaccineren verloopt traag. Deskundigen en wereldgezondheidsorganisatie WHO slaan alarm.

Een begraafplaats in Manaus met talloze nieuwe graven als gevolg van de de ongebreideld voortwoekerende covidepidemie in Brazilië. Beeld REUTERS
Een begraafplaats in Manaus met talloze nieuwe graven als gevolg van de de ongebreideld voortwoekerende covidepidemie in Brazilië.Beeld REUTERS

Brazilië kende al diverse crises sinds de coronapandemie ruim een jaar geleden uitbrak. Maar voor het eerst staan nu in vrijwel alle regio’s tegelijk de seinen op rood. In het merendeel van de 26 deelstaten en het federale district Brasilia zijn de intensivecareafdelingen van de ziekenhuizen vol of bijna vol. De sterfte- en besmettingscijfers bereiken groeien dagelijks. Afgelopen week overleden in het hele land meer dan 10.000 mensen aan de gevolgen van Covid-19, dat gebeurde nog niet eerder. Per dag komen er dik 65.000 besmettingen bij.

Specialisten vermoeden dat het dieptepunt van de crisis nog niet is bereikt. “Hier tekent zich de grootste humanitaire ramp van de 21ste eeuw af,” zegt Miguel Nicolelis, een vooraanstaande arts en wetenschapper en adviseur van diverse regio’s op het gebied van coronapreventie. Hij waarschuwde al begin januari voor het ineenstorten van het totale medische systeem in Brazilië. Nu vreest hij dat in het land snel dagelijks 3000 doden per dag zullen vallen door het coronavirus. “Die kans is zeer reëel,” zegt Nicolelis. “Als je gedurende 90 dagen 2000 doden hebt, of 3000, dan hebben we het over tussen de 180.000 en 270.000 doden in drie maanden. Een verdubbeling van het huidige aantal. Dat is genocide, alleen gebruikt niemand dat woord. Maar wat zijn 250.000 doden anders als het grootste deel te voorkomen was?”

Gehuld in beschermende kleiding begraven Brazilianen een covidslachtoffer. In het land sterven nu dagelijks bijna tweeduizend mensen als gevolg van de ziekte. Beeld EPA
Gehuld in beschermende kleiding begraven Brazilianen een covidslachtoffer. In het land sterven nu dagelijks bijna tweeduizend mensen als gevolg van de ziekte.Beeld EPA

Jammeren

Nicolelis wijst net als veel vakgenoten, artsen en een groot deel van de Braziliaanse bevolking naar president Jair Bolsonaro, coronaontkenner van het eerste uur en nog altijd fel tegenstander van welke beperkende maatregel dan ook. Hij lijkt ongevoelig voor het dagelijks oplopende dodental. “Ophouden met jammeren. Hoe lang blijven jullie huilen om de doden?” zei hij deze week.

President Jair Bolsonaro is fel tegenstander van beperkende maatregelen en vindt dat zijn landgenoten moeten ‘ophouden met jammeren’. Beeld REUTERS
President Jair Bolsonaro is fel tegenstander van beperkende maatregelen en vindt dat zijn landgenoten moeten ‘ophouden met jammeren’.Beeld REUTERS

De president wil per se niet dat de economie lijdt onder de coronacrisis. Massale vaccinatie zou daarbij kunnen helpen, maar ook daar ziet de extreemrechtse president weinig heil in. Al sinds augustus vorig jaar weigert hij op grote schaal vaccins in te kopen, waardoor Brazilië nu met een ernstig tekort kampt. De in januari begonnen inentingscampagne moest in diverse steden worden stilgelegd vanwege een gebrek aan vaccins. “Brazilië is in staat een miljoen mensen per dag te vaccineren,” zegt longarts en onderzoeker Margareth Dalcolmo van het nationale biomedisch instituut Fiocruz. “Maar dan moeten die vaccins er wel zijn.”

Bolsonaro vertrouwt nog altijd meer op alternatieve methoden. Hij en minister Eduardo Pazuello (Gezondheid), een generaal zonder medische achtergrond, propageren nog altijd het middel chloroquine, waarvan inmiddels vaststaat dat het niet helpt bij de behandeling van coronapatiënten. Onlangs heeft Bolsonaro hoog opgegeven over een experimentele Israëlische neusspray. Dit weekend reisde een delegatie onder leiding van de minister van Buitenlandse Zaken af naar Tel Aviv om te spreken over gebruik in Brazilië van het middel, waarvan de ontwikkeling zich nog in een experimentele fase bevindt. Ook kocht de regering van Bolsonaro 20 miljoen doses van het nog niet in Brazilië goedgekeurde Indiase vaccin Covaxin.

Nabestaanden nemen afscheid van een geliefde bij een begraafplaats in Manaus. Afgelopen week overleden in het hele land meer dan 10.000 mensen aan de gevolgen van Covid-19. Dagelijks zijn er 65.000 nieuwe besmettingen. Beeld EPA
Nabestaanden nemen afscheid van een geliefde bij een begraafplaats in Manaus. Afgelopen week overleden in het hele land meer dan 10.000 mensen aan de gevolgen van Covid-19. Dagelijks zijn er 65.000 nieuwe besmettingen.Beeld EPA

Domheid

Strenge maatregelen en lockdowns moeten het virus in Brazilië inperken, vinden deskundigen. ‘Of het nu door domheid of een gebrek aan een plan van de regering komt, we zitten nu op bijna 2000 doden per dag en het gezondheidssysteem staat op intorten,’ schreef de toonaangevende microbioloog Natalia Pasternak zaterdag in haar wekelijkse column in de krant O Globo. ‘Terwijl de wetenschap de rest van de wereld de weg wijst, heeft Brazilië het nog altijd over de valse tegenstelling tussen economie en gezondheid. Maar we moeten nu in lockdown, anders is straks de enige economische sector die nog over is die van de begrafenisondernemers.’

Echte lockdowns komen in Brazilië amper van de grond. Bolsonaro’s tegenwerking zorgt voor twijfel en verdeeldheid. In een aantal zwaar getroffen steden, zoals São Paulo en Rio de Janeiro, gelden sinds kort wel beperkte openingstijden voor de horeca en winkelcentra en is een avondklok van kracht. Maar er zijn ook veel uitzonderingen, zodat van echte lockdowns geen sprake is. De gouverneurs en burgemeesters die de maatregelen tegen de zin van Bolsonaro instellen, stuiten ook op weerstand van ondernemers en bevolking. Het financiële steunprogramma dat mensen die hun inkomen kwijtraakten in de eerste maanden van de pandemie wat verlichting gaf (circa 100 euro per maand) is beëindigd. Over een hervatting, met een kleiner bedrag (ongeveer 40 euro per maand), voeren regering en parlement al enige tijd zonder veel succes overleg.

Daardoor heeft het virus in Brazilië nog altijd vrij spel, inclusief de Braziliaanse variant P.1, die heftiger verschijnselen heeft en besmettelijker is. Omdat het vaccineren te traag verloopt, kan het virus resistenter worden en zich nog meer muteren. Dat raakt ook de rest van de wereld, waarschuwt wereldgezondheidsorganisatie WHO. “Als Brazilië het nu niet serieus aanpakt, blijft het ook de buur- en andere landen beïnvloeden. Dit gaat niet alleen over Brazilië,” aldus WHO-directeur Tedros Ghebreyesus vorige week.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden