PlusReportage

Democraten dingen naar gunst Iowa, want daar is veel te winnen

Ze vormen nog geen procent van de Amerikaanse bevolking, maar hebben volgende week grote invloed op de presidentsverkiezingen. De inwoners van Iowa nemen hun taak uiterst serieus.

Bernie Sanders begroet tijdens zijn campagne in Iowa afgevaardigde Alexandria Ocasio-Cortez. Kandidaten die in de eerste ronde minder dan 15 procent halen, vallen af.Beeld AP

Wie president van de VS wil worden, moet de hand van Seth Dudley geschud hebben. De chef en manager van de Hamburg Inn, een restaurant dat sinds 1935 omeletten serveert in Iowa City, ontving het afgelopen jaar acht presidentskandidaten. Allemaal willen ze het in november namens de Democraten opnemen tegen Donald Trump, en allemaal menen ze dat ze de kandidatuur alleen kunnen veroveren als ze Dudley en zijn klanten voor zich winnen.

Sinds ex-president Ronald Reagan hier in 1992 lunchte met gehaktbrood en Hollandse appeltaart, geldt de Hamburg Inn als vaste campagnestop voor politici. De foto’s van hun bezoek hangen aan de muur. Bill Clinton op een bankjes, Barack Obama aan de kassa, Mitt Romney, John McCain – en een collectie mindere goden. “Het is echt een eer dat we zoveel kandidaten kunnen ontmoeten,” zegt Dudley. “Als je hun gezichten op tv ziet zijn ze een plaatje, een personage. Maar als ze hier zijn, zijn ze mensen.”

Dudley heeft het geluk dat Iowa vooraan op de verkiezingskalender staat. Hier beginnen maandag de voorverkiezingen, waarin de grote partijen bepalen wie hun presidentskandidaat wordt. De Republikeinen gaan zo goed als zeker weer voor Trump, maar de Democraten zijn er nog lang niet uit. Ze hebben nog 12 kandidaten.

Witte Amerikanen

Al een jaar voeren die campagne in Iowa, een staat met drie miljoen inwoners, nog geen procent van de Amerikaanse bevolking. Sommige kandidaten hebben hier zo’n 150 mensen werken. Je kunt geen tv kijken of Spotify luisteren zonder een politieke commercial tegen te komen, geen snelweg over zonder een billboard van een kandidaat te zien. Politici duiken continu op in cafés en dorpshuizen. Ze weten: geen Democraat won de afgelopen decennia de voorverkiezingen zonder in Iowa de koppositie te veroveren. Waarom de inwoners van Iowa altijd als eerste hun stem mogen uitbrengen, en zo de toon zetten voor de rest van de campagne, weet eigenlijk niemand. Het is in de jaren zeventig zo gepland, en altijd zo gebleven. De Iowans hebben daardoor buitengewoon veel invloed. Te veel, vinden critici. In Iowa wonen vooral witte Amerikanen. Minderheidsgroepen worden te weinig gehoord, klagen ook enkele kandidaten.

Onvoorspelbaar

Persoonlijk contact kan de doorslag geven in het verkiezingssysteem van Iowa. Inwoners stemmen niet anoniem in een hokje, maar komen bij elkaar in een ‘caucus’, een bijeenkomst van partijgenoten uit hun district. Daar moeten ze in het vak van hun favoriet gaan staan.

Kandidaten die de drempel van 15 procent steun niet halen vallen af – hun aanhangers mogen een tweede keuze maken. Een onvoorspelbaar proces, waarin eigen ervaringen met kandidaten, maar ook die van de buren een rol spelen. Deelnemers kunnen elkaar overhalen. Met argumenten, maar er gaan ook verhalen over caucussen die beslist werden met koekjes.

Vandaag komt de laatste peiling van Ann Selzer uit Des Moines uit. In de vorige ging senator en socialistische held van veel jongeren Bernie Sanders nipt aan kop. Maar zestig procent van de mensen die van plan waren te stemmen, had toen, een maand geleden, nog geen keuze gemaakt. Dat maakt de afloop lastig te voorspellen. Selzer geldt als een van de beste peilers van de VS, sinds ze het succes van Barack Obama zag aankomen. Iowans zijn nog steeds trots dat zij in hun dorpshuizen en cafés de potentie van Obama zagen, en met hun steun twijfels in de rest van het land smoorden.

Maar in 2020 is alles anders, ziet Bob Leonard, veteraan van radiostation KNIA/KRLS en de man die als orakel van Iowa strategen uit Washington geregeld uitlegt dat hier niet alleen boeren wonen. “In het verleden was het belangrijk wie charisma had. Nu heerst zoveel angst voor herverkiezing van Trump, dat het steeds over verkiesbaarheid gaat.”

Veel Democratische kiezers willen maar één ding: Trump verslaan in november. Dus gaat het over de vraag wie dat het beste kan. Kiezers stemmen nu op een kandidaat van wie ze denken dat die goed ligt bij andere kiezers. En dus gaan veel mensen voor een vertrouwd gezicht. Joe Biden maakt weinig los – ‘zijn bijeenkomsten voelen als een begrafenis’, observeert Leonard – maar gaat toch aan kop in veel peilingen.

Niet in de Hamburg Inn. Daar houdt Seth Dudley een koffiebonenpeiling: elk klant mag een boon in de pot van zijn favoriete kandidaat stoppen. Uit ervaring weet hij dat dit aardig voorspelt wie in dit district de caucus wint, en de pot van Biden is opvallend leeg. In studentenstad Iowa City scoort de andere ervaren deelnemer: Bernie Sanders.

Senator Elizabeth Warren is tweede in de bonenverkiezing. Onaangekondigd kwam ze vorig jaar langs. Zij is chef Dudley het meest bijgebleven. Ze begroette eerst de koks in de keuken, vóór haar rondje langs de klanten. Dudley: “Dat heeft nog nooit iemand gedaan, heel cool.” 

Eind aan impeachment 

De afzettingsprocedure tegen Donald Trump is zo goed als voorbij, nu Republikeinen in de Senaat verhinderen dat nieuwe getuigen worden gehoord. Volgende week kan Trump al vrijgesproken worden.

De Democraten hebben hoogstwaarschijnlijk niet genoeg stemmen om nieuwe getuigen op te roepen, bleek gisteravond. Een van de Republikeinse senatoren die nog twijfelden, Lisa Murkowski uit Alaska, maakte bekend dat ze tegen getuigenverhoren zal stemmen.

De Democraten die Trump willen afzetten vanwege machtsmisbruik in zijn contact met Oekraïne hebben vrijwel zeker niet genoeg stemmen om de president te veroordelen.

Democraten wilden met name John Bolton horen, de ex-nationaal veiligheids­adviseur. In het boek dat hij volgende maand uitbrengt beschrijft hij volgens de New York Times hoe Trump hem vertelde dat hij militair hulpgeld voor Oekraïne inhield tot Kiev zou aankondigen dat er een onderzoek naar politiek rivaal Joe Biden kwam. Democraten zien dat als machtsmisbruik om een potentiële opponent in de verkiezingen een hak te zetten. Trump weerspreekt hun lezing.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden