PlusNieuws

Defensie bespreekt nieuwe levering wapens Oekraïne: ‘Groot voorjaarsoffensief van Russen verwacht’

De bondgenoten van Oekraïne komen vrijdag bijeen om te praten over nieuwe wapenzendingen. Deze keer gaat het met name om tanks. Wat is er tot nu toe geleverd? En heeft het geholpen?

Mark van Assen
Een Bayraktar-drone in Oekraïne. Beeld Future Publishing via Getty Images
Een Bayraktar-drone in Oekraïne.Beeld Future Publishing via Getty Images

De lijst is bijna eindeloos. Meest in het oog springend is het grote materieel, zoals tanks, drones, langeafstandsraketten, korteafstandsraketten, houwitsers, luchtdoelraketten en gevechtshelikopters. Maar het afgelopen jaar was er ook een vrijwel constante stroom van kleiner spul als helmen, scherfvesten, nachtkijkers, pistolen, brandstof, winterkleding en vele miljoenen kogels.

Sinds het begin van de oorlog in Oekraïne hebben westerse bondgenoten voor miljarden aan militaire hulp geleverd aan het leger van president Volodimir Zelenski. Veruit de grootste donor is de Verenigde Staten, met ruim 17 miljard euro (andersoortige hulp niet meegerekend).

In Europa hebben de Duitsers de diepste zakken. Zij gaven tot nu toe 2,2 miljard euro, gevolgd door de Britten (1,8 miljard) en de Polen (1,7 miljard). Nederland leverde voor 987 miljoen euro, aldus minister van Defensie Kajsa Ollongren vorige maand. Ons land heeft voor dit jaar nog eens 2,5 miljard opzijgezet.

Tanks

Op de Duitse vliegbasis Ramstein zijn vrijdag tientallen westerse ministers van Defensie bij elkaar om te praten over nieuwe steun. Deze keer staan vooral tanks op de agenda. De Britten hebben veertien van hun Challenger 2-tanks toegezegd, tot grote vreugde van Zelenski: “Dit is precies wat we nodig hebben.”

De Duitsers staan onder grote druk om hun Leopard-tanks te leveren, maar aarzelen nog. Het laatste nieuws is dat ze wel willen, maar dan moeten ook de Amerikanen over de brug komen met hun Abrams-tanks. En die staan daar weer niet om te springen, onder meer omdat ze bang zijn dat de geavanceerde technologie in die tanks in Russische handen kan vallen.

Dick Zandee, defensie-expert van instituut Clingendael, verbaast zich er niet over dat de discussie nu over tanks gaat. “Het is wat Oekraïne op dit moment nodig heeft. De verwachting is namelijk dat de Russen een groot voorjaarsoffensief voorbereiden. Zelenski heeft gezegd dat er driehonderd tanks nodig zijn, dat is genoeg voor vijf á zes brigades. Het duurt een paar maanden om die te vormen, maar die tijd hebben ze nog wel.”

Effectieve drones

Het is niet zo dat de Oekraïners om steeds zwaardere wapens vragen, zegt Zandee, ook al wordt die indruk soms gewekt. “Het hangt echt af van de strijd die gevoerd wordt. In het begin van de oorlog zat Oekraïne vooral in de verdediging: het moest voorkomen dat de Russen zouden doorbreken naar Kiev. Toen zijn er vooral systemen geleverd tegen een gepantserde opmars: antitankwapens met name, zoals Javelins en Panzerfausten. De laatste zijn toen ook geleverd door Nederland,” vertelt Zandee.

“Verder waren drones toen erg effectief in het tegenhouden van tankcolonnes. Turkije leverde veel Bayraktar-drones en Amerika kwam met zijn Switchblades, kleine kamikaze-drones die zich boven op de toren van een tank storten. Ook luchtverdedigingswapens als de Stingers deden hun werk goed.”

In de volgende fase van de oorlog, aan het begin van de zomer, zag de strijd er heel anders uit. De Russen trokken zich terug uit het noorden en richtten alles op het zuiden en de oostelijke Donbas-regio. “Tegelijkertijd zagen we ook de eerste offensieve acties van Oekraïne. Daarvoor was vooral precisie-artillerie nodig, zoals houwitsers, om de aanvallen te ondersteunen. Maar ook pantservoertuigen. Tanks hadden ze toen nog genoeg.” In die periode is ook de Amerikaanse Himars in beeld gekomen, een mobiele installatie die meerdere raketten tegelijk kan afschieten.

Luchtafweer

Daarna kwam de winter en daarmee een periode waarin het front nauwelijks verschoof. De Russen gingen over op het beschieten van civiele doelen. “Niet alleen om de energievoorziening te treffen, maar waarschijnlijk ook om een nieuwe vluchtelingenstroom op gang te brengen en zo Europa verder onder druk te zetten. Op dit moment heeft Oekraïne dus vooral behoefte aan luchtafweer. In dat plaatje past ook de levering van de Nederlandse Patriots. Zo zie je dat de aard van het gevecht bepaalt wat Kiev wil hebben. Vervolgens is het aan het Westen om te bepalen waartoe het bereid is.”

Amerikanen aarzelden over de Himars, omdat die ook gebruikt kunnen worden om dieper in Rusland doelen te bestoken. Er zou gedreigd zijn met het staken van de leverantie als dat zou gebeuren. “En een van de redenen waarom Berlijn aarzelt met de Leopard 2-tanks, is dat ze gebruikt kunnen worden in de Russische propaganda. Een verwijzing naar de Tweede Wereldoorlog is snel gemaakt: daar komen de Duitsers weer met hun tanks. Ook vliegtuigen zijn een probleem. Je zit binnen een paar minuten in het Russisch luchtruim, en als er een toestel wordt neergehaald, ligt er dezelfde gevoeligheden als met de Abrams-tanks.”

HIMARS

Wat Zandee betreft is de militaire hulp aan Oekraïne goed verlopen. Vraag en levering zijn steeds met elkaar in balans gebracht, meent hij. Daarbij is ook de rem steeds meer losgelaten. “Probleem daarbij is wellicht dat het om te veel verschillende systemen gaat. Dat is lastig als het gaat om munitie of onderhoud. Maar in het algemeen kun je zeggen dat sommige wapens echt een verschil hebben gemaakt,” aldus Zandee.

“Zo hebben drones in het begin heel erg bijgedragen aan de terugtrekking van de Russen. Hetzelfde geldt voor de Stingers. Later is vooral de precisie-artillerie erg succesvol geweest, waaronder de houwitsers die door Nederland en Duitsland zijn geleverd. Maar het wapen dat echt een verschil heeft gemaakt, is de Himars. Door hiermee over de frontlinie heen te vuren zijn de Oekraïners er in geslaagd de bevoorrading van de Russen te verstoren. Dat heeft een enorm effect gehad.”

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden