PlusAchtergrond

De val van Kabul lijkt toch wel sterk op de val van Saigon

Met de inname van Kabul hebben de Taliban heel Afghanistan in handen, ruim twintig jaar nadat ze werden verdreven. Op de luchthaven proberen westerlingen en Afghanen intussen weg te komen.

Leden van de Taliban in het presidentieel paleis in Kabul, zondag 15 augustus 2021. Beeld AP
Leden van de Taliban in het presidentieel paleis in Kabul, zondag 15 augustus 2021.Beeld AP

Onvergelijkbaar, antwoordde de Amerikaanse president Joe Biden vorige maand. Een totaal andere situatie. De Amerikaanse terugtrekking uit Afghanistan viel niet – zoals een journalist hem voorlegde tijdens een persconferentie – te vergelijken met de dramatische aftocht uit Vietnam. “Onder geen beding zullen we zien hoe mensen met een helikopter van een ambassade worden gehaald,” zei hij, verwijzend naar de haastige evacuatie van de Amerikaanse ambassade in Saigon, in april 1975.

Dat was 8 juli. Nu, ruim een maand later, blijkt Bidens belofte niet houdbaar. Dat wat we niet zouden zien, zagen we toch: helikopters vlogen zondag af en aan bij de Amerikaanse ambassade. Pluimen rook vanaf het terrein verraadden het haastige verbranden van vertrouwelijke ­documenten. De val van Kabul lijkt toch sterk op de val van Saigon.

Zwart-witte vlag

Want Kabul is gevallen – in ieder geval vanuit het oogpunt van de Afghaanse regering en de westerse bondgenoten. De zwart-witte Talibanvlag wappert bij het presidentieel paleis, net als in de rest van het land. Vanuit datzelfde paleis is de overwinning én de vorming van het Islamitische Emiraat Afghanistan uitgeroepen. De Afghaanse president Ashraf Ghani is het land ontvlucht.

Dat de Taliban uiteindelijk de macht zouden grijpen in Afghanistan, was nooit ondenkbaar. Niet sinds voormalig Amerikaans president Donald Trump aankondigde dat de VS het land zouden verlaten. En niet sinds diens opvolger Biden woord hield, en aankondigde dat de Amerikaanse troepen voor 11 september thuis zouden zijn. Een kleine twintig jaar nadat de Taliban door een coalitie van lokale en westerse troepen werden verdreven.

Maar met de razendsnelle opmars van afgelopen maand had vrijwel niemand rekening gehouden. De Taliban veroverden het ene district na het andere. Donderdag voorspelden Amerikaanse inlichtingendiensten dat Kabul binnen negentig dagen zou kunnen vallen. Zaterdag werd dat bijgesteld naar 72 uur. Zelfs dat bleek ruim ingeschat: het zou nog geen dag duren.

De opmars van de Taliban veroorzaakte grote paniek onder een deel van de Afghanen. Tienduizenden mensen, onder wie veel vrouwen en kinderen, trokken naar de hoofdstad Kabul, dat werd gezien als relatief veilig. Maar ook daar stonden de Taliban onverwacht snel voor de deur. Een deel van de inwoners vluchtte naar de luchthaven, de laatste route het land uit.

Vijf doden

Daar is de situatie nog altijd chaotisch. Amerikaanse militairen proberen controle te houden. Afgelopen nacht werd er meerdere keren in de lucht geschoten om een, volgens een Amerikaanse militair, menigte die buiten zinnen was tot bedaren te brengen. Volgens persbureau Reuters zijn in de chaos vijf doden gevallen.

Westers (ambassade)personeel wordt ondertussen in alle haast geëvacueerd. Een deel van de 200 Nederlanders zou al zijn vertrokken via een Oekraïense toestel, een Nederlands militair vliegtuig is onderweg om de rest op te halen.

Ook veel Afghanen hopen een plek in een van de vliegtuigen te bemachtigen, maar of dat zal lukken is de vraag. Wat hun te wachten staat als ze het land niet weten te verlaten, is minstens zo onzeker. De Taliban zijn de afgelopen maanden een charmeoffensief begonnen: ze zeggen het anders te willen aanpakken dan tijdens hun eerdere regeerperiode. Vrouwen mogen gewoon naar school blijven gaan, zonder man over straat en hoeven geen boerka dragen, zei een woordvoerder tegen de BBC.

Berichten vanuit eerder door de Taliban veroverde plaatsen schetsen een ander beeld. Vrouwen zouden zijn geweigerd bij universiteiten en tegenstanders van de Taliban zijn geëxecuteerd. Volgens de woordvoerder zijn de Taliban tegen die acties.

Afghanistan is een ander land dan twintig jaar geleden, vooral de positie van vrouwen is verbeterd. Of ook de Taliban zijn veranderd, zal de tijd leren.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden