PlusAchtergrond

De ­tijdelijke nepbrexit: eigenlijk verandert er nog niet zoveel

De 700 Britse ambtenaren die voor de instellingen van de Europese Unie in Brussel werken, mogen blijven.Beeld AFP

In Brussel en Londen voelt de brexit van vrijdagavond als een mijlpaal, maar in wezen verandert er dit jaar nog niet zoveel. Een overzicht.

De scheidsrechter fluit voor het einde van de wedstrijd, de (in dit geval) 28 spelers op het veld hebben dat allemaal gehoord, maar blijven toch nog elf maanden doorvoetballen. Dat is ongeveer de situatie rond de brexit die vrijdagavond om middernacht een feit is. Eigenlijk is het een ­tijdelijke nepbrexit. EU-burgers zullen er weinig tot niets van merken.

Geen feest

Wat ceremonieel vertoon betreft, is er in het Verenigd Koninkrijk nog wel iets te beleven, maar in Brussel niets. Premier Boris Johnson zal de Britten via de televisie toespreken. De brexit-munt van 50 pence komt in circulatie. Pogingen van brexiteers om de Big Ben, die al sinds 2017 in de steigers staat, weer even tot leven te wekken voor het grote moment (om 23.00 uur Britse tijd) zijn mislukt.

De EU-instituties doen er alles aan om dit historische moment zo geruisloos mogelijk te laten voorbijgaan. De Britse vlaggen zullen worden gestreken, maar over het wie en wanneer wordt geheimzinnig gedaan. De instellingen willen voorkomen dat er alsnog een oploopje ontstaat van de pers, waarmee de indruk kan worden gewekt dat de EU de brexit luister bijzet.

Overgangsperiode

Tot en met 31 december verandert er niets voor burgers, consumenten, bedrijven, investeerders, studenten en onderzoekers in de EU en het Verenigd Koninkrijk.

Zaterdag treedt de overgangsperiode in werking, waarin het land de facto EU-lid blijft. Het enige verschil is dat de Britten niet meer meepraten en -beslissen in Brussel. Londen moet de regels van de interne markt en de douane-unie blijven naleven. Ook EU-besluiten die dit jaar worden genomen, moeten de Britten overnemen. Als de ministers van Buitenlandse Zaken nieuwe sancties afkondigen (of juist afzwakken) tegen bijvoorbeeld Rusland of Venezuela, moet de Britse regering die gedwee volgen.

Ook kunnen Britse burgers nog steeds naar het Europees Hof van Justitie stappen als ze zich tekortgedaan voelen in hun EU-rechten. De Europese Commissie kan boetes blijven uitdelen aan Britse bedrijven die de mededingingsregels overtreden.

Britten in Brussel

Dit is wel een ingrijpende verandering: alle gezagsdragers van het Verenigd Koninkrijk vertrekken per direct uit de Commissie (de Britse Eurocommissaris, Julian King, was op 1 december al weg), het Parlement, de Raad, het Hof in Luxemburg en alle andere EU-instituties.

Het Europees Parlement krimpt van 751 naar 705 zetels. Enkele landen krijgen er door een herschikking zetels bij. Het Parlement wordt iets rechtser: de grootste fractie, de christendemocraten, springt er goed uit, omdat daar geen Britten in zaten. De drie extra Nederlandse ‘brexitzetels’ gaan naar VVD, PVV en Forum voor Democratie (eigenlijk Groep Otten, omdat de afgesplitste Dorien Rookmaker – nr. 4 op de FvD-lijst – aanspraak maakt op haar zetel).

Blijft er dan geen Brit meer over in Brussel? Dat valt mee. Alle Britse ambtenaren mogen blijven. Toenmalig Commissievoorzitter Juncker heeft in 2018 besloten dat de regel die bepaalt dat een Commissie-ambtenaar uit een EU-land moet komen, in dit uitzonderlijke geval niet geldt.

De Commissie biedt werk aan zo’n 700 Britten. Dat was al relatief weinig: ongeveer 2,5 procent van alle ambtenaren bij de Europese Commissie. Brussel is nooit een populaire post geweest bij de Britten, deels door het slechte imago van de EU – dat werd gevoed door zowel Britse regering als pers, deels door de verplichting om een of twee vreemde EU-talen te kunnen spreken – niet iets waar Britten in uitblinken.

De Britse EU-ambassade in Brussel (officieel ‘permanente vertegenwoordiging’) heet vanaf zaterdag ‘UK Mission to the European Union’ (door sommigen al ‘UKmissEU’ genoemd).

Burgerrechten

De ongeveer drie miljoen EU-burgers die in het VK wonen, houden dezelfde rechten, voor de rest van hun leven. Dat geldt ook voor diegenen die tijdens de overgangsperiode besluiten zich in het VK te vestigen. Dezelfde garanties zijn van kracht voor de ongeveer één miljoen Britten in de EU.

Guy Verhofstadt, brexitcoördinator van het Europees Parlement, blijft zich wel zorgen maken over de naleving van deze garanties door de Britse autoriteiten.

Studenten

Studenten die een tijdje in het VK gaan studeren via het populaire EU-uitwisselingsprogramma Erasmus+ zouden zich dit jaar geen zorgen hoeven maken: alles blijft zoals het was. Wat er na de overgangsperiode gebeurt, is een van de onderwerpen van de komende onderhandelingen over de toekomstige relatie.

Toch zijn er universiteiten in de EU die hun studenten nu al ontraden voor een verblijf in het VK te kiezen, omdat dit ‘te riskant’ zou zijn, meldde The Guardian deze week. Zo zou een Spaanse universiteit haar studenten Engels ­adviseren naar Ierland uit te wijken. Dergelijk beleid is meteen al nadelig voor Britse studenten die dit jaar nog willen uitwisselen met iemand uit een EU-land.

Op de lange baan

Veel netelige kwesties uit de voorbije brexit­onderhandelingen zijn nog niet aan de orde, ­zoals de oplossing voor de Ierse grenskwestie en de financiële afwikkeling (de ‘brexit-bill’). De ­afspraken daarover treden pas in werking aan het einde van de overgangsperiode. Die kan overigens in theorie nog met één of twee jaar worden verlengd, al houden weinigen daar momenteel rekening mee.

Vanaf 1 februari is het VK een ‘derde land’ en kunnen de zware onderhandelingen over de toekomst beginnen. Pas als daarover een ­akkoord ligt, weten we hoe het Britse vertrek uit de EU er in de praktijk echt uit zal zien.

Britten naar NL

Een bestaan opbouwen in Nederland: steeds meer Britten zien dat zitten. Voor het vijfde jaar op rij nam het aantal Britten dat vanuit het Verenigd Koninkrijk naar ons land verhuisde, exponentieel toe. Meer dan 6700 Britten lieten hun geboorteland achter voor een leven in Nederland, zo’n 60 procent meer dan in 2015, becijferde het Centraal Bureau voor de Statistiek. Uit het onderzoek wordt niet helemaal duidelijk waarom Nederland steeds aantrekkelijker wordt om in te wonen. Van een versnelling van de emigratie van Britten uit het Verenigd Koninkrijk is al sprake sinds 2015, nog ver voordat de Britse bevolking in een referendum koos voor een vertrek uit de Europese Unie. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden