PlusExclusief

De Taliban heersen over de Panjshirvallei, maar het verzet is nog niet gebroken

Bij de graftombe van Ahmed Shah Massoud, de Leeuw van Pansjhir (1953-2001) staat een Talibanstrijder op wacht. Beeld Hans Jaap Melissen
Bij de graftombe van Ahmed Shah Massoud, de Leeuw van Pansjhir (1953-2001) staat een Talibanstrijder op wacht.Beeld Hans Jaap Melissen

De Panjshirvallei was de laatste plek in Afghanistan die vorig jaar door de Taliban werd ingenomen. Het verzet, onder leiding van de zoon van de bekende Afghaanse verzetsstrijder Massoud, werd gebroken. Toch is het in de vallei nog steeds niet rustig. ‘Wapens bepalen onze waardigheid.’

Hans Jaap Melissen

“Soms is er een klein incident. Maar dan kan het ook een ongeluk zijn, dat er nog ergens een mijn lag. De inwoners willen de Taliban hier en ze zijn er blij mee.” Dad Mohammad Batar, de Talibancommandant in de Panjshirvallei schetst een optimistisch beeld van de situatie in zijn gebied.

Toch galmde hier een paar dagen geleden nog de klap van een zware explosie langs de besneeuwde berghellingen. Een Talibanvoertuig werd opgeblazen, met een onduidelijk aantal doden tot gevolg.

De daders moeten vermoedelijk worden gezocht onder de aanhangers van Ahmed Massoud, zoon van de legendarische Ahmed Shah Massoud. Die laatste was het gezicht van de Noordelijke Alliantie, de partnerstrijders van het Westen bij de aanval op Afghanistan kort na 11 september 2001. Overigens was Massoud toen al dood, twee dagen voor 9/11 omgekomen bij een op hem gerichte zelfmoordaanslag.

Commandant Batar, die ooit vier jaar gevangen zat op de Amerikaanse basis Bagram, doet er nog een schep vriendelijkheid bovenop. “Wij vinden de Massouds respectabele mensen. Mijn mannen bewaken nu zelfs het graf hier in Panjshir. We houden van Massoud. De zoon zit nu in Iran, vermoed ik. De Talibanleiding heeft met hem gesproken. We denken dat er geen problemen meer komen.”

In een konvooi van vier pick-uptrucks vol met Talibanstrijders wil hij de verslaggever wel naar de grafheuvel rijden om te laten zien dat die ongeschonden is. De veelal jonge strijders scheuren erheen, af en toe zetten ze de sirenes aan van de inbeslaggenomen politievoertuigen van de vorige regering. Het mausoleum voor Massoud wordt inderdaad bewaakt. Een Talibanstrijder staat er met een buitgemaakte Amerikaanse legerjeep vlakbij.

Zware machinegeweren

Het graf blijkt nog een heel andere functie te hebben dan het bedevaartsoord dat het altijd was. Een Talibangouverneur komt toevallig net de trappen van het monument af, omringd door strijders die zware baarden met zware machinegeweren combineren. “Wij wilden altijd al eens onze overwinning hier vieren en dat hebben we net gedaan. Ahmed Shah Massoud was een hypocriet, geen goede moslim en als zijn zoon de lijn van zijn vader blijft bewandelen, loopt het met hem ook slecht af.”

In de woorden van Mawlawi Bashir Khatab, gouverneur van een naburige provincie, klinkt de woede die de Taliban de afgelopen twintig jaar voelden tegenover door het Westen gesteunde Afghaanse regeringen. Die kwamen, zeker in het begin, grotendeels voort uit de kringen van de Noordelijke Alliantie, met daarin altijd ruim plek voor mensen uit Panjshir.

Ook is hij boos op de internationale gemeenschap, die de Taliban niet erkent en financieel aan banden heeft gelegd. “We geven niet toe aan hun eisen. We hebben misschien een slechte economie, maar wel onze waardigheid nog.” Hij vindt dat het buitenland niet moet zeuren over vrouwenrechten. “We doen gewoon wat past binnen de sharia. Onze vrouwen hoeven niet naakt te zijn. Het Westen kan beter kijken hoe zij met hun eigen vrouwen omgaan.”

Tijdens de tirade klinken steeds instemmende opmerkingen van zijn entourage, die met mobieltjes het gesprek filmen. Volgens Khatab is het nu vrede in Afghanistan. “Massoud, of IS, ze stelden niks voor en zijn nu helemaal verpletterd.”

Maar waarom is hij dan omringd door zoveel mannen met machinegeweren, als hij niks te vrezen heeft? “Dat is niet uit angst. Wapens bepalen onze waardigheid.” Als hij weer verder loopt en eist dat er geen beelden van hem worden gemaakt, zegt een van zijn bodyguards: “Het echte IS, de echte terroristen, dat zijn de Amerikanen”.

Half verlaten dorpen

Een jong Talibanlid, dat mee heeft geluisterd met het gesprek, is ontzet over de woorden van de gouverneur. Hij ervaart ze als een soort heiligschennis. “Ik kan even niet meer praten. Die man zegt verschrikkelijke dingen over Massoud.” De jongeman blijkt zelf uit Panjshir te komen en is duidelijk iemand die uit opportunistische overwegingen sinds kort de kant van de overwinnaar heeft gekozen.

Want wie zich in Panjshir niet wil schikken naar de Taliban heeft een moeilijk bestaan, vertellen inwoners. Velen zijn vertrokken. Restaurants aan de rivier die door de vallei stroomt, zijn leeg. Sommige dorpen lijken half verlaten.

Commandant Dad Mohammad Batar van de Panjshirvallei: ‘De inwoners willen de Taliban hier en ze zijn er blij mee.’ Beeld Hans Jaap Melissen
Commandant Dad Mohammad Batar van de Panjshirvallei: ‘De inwoners willen de Taliban hier en ze zijn er blij mee.’Beeld Hans Jaap Melissen

“Alleen gisteren al gingen hier dertig gezinnen weg”, zegt Ibrahim Mohammed, die een kleine supermarkt runt. Hij vindt de situatie ellendig. “Ik durf ’s avonds mijn huis niet meer uit, bang dat ik tussen twee vuren kom te zitten.” Er is veel meer activiteit van het verzet dan de Talibancommandant wil toegeven. Bewoners zijn verder bang voor huiszoekingen en arrestaties, zeker ook na de recente explosie. De wankele vrede in Panjshir en de verslechterende economie in Afghanistan brengen Ibrahims winkel veel schade toe.

Iets verderop staat Shamsulrahman met wat vrienden op straat te praten. Hij kijkt een personenauto na die volgepakt en met matrassen op het dak op weg is om de vallei te verlaten. “De mensen die vertrekken, hebben vaak niemand in hun familie die bij de Taliban is. Heb je dat wel, dan ben je hier veiliger,” zegt hij. Shamsulrahman heeft een neef die lid is. Hij kan dat contact gebruiken als hij in de problemen komt. Vertrekken zal hij voorlopig nog niet.

Het vertrek van bepaalde inwoners doet de Talibancommandant van de vallei weinig. Hij is nog steeds vol van een ander vertrek: dat van de Amerikanen, waardoor zijn droom om ook Panjshir te bezetten uit heeft kunnen komen. “Vertel jij mij maar eens wat de Amerikanen voor goede dingen hebben gedaan in ons land. Nee, ze hadden ons bezet en hebben ons land verwoest. Ik kan je niet eens vertellen hoe blij ik ben dat die eindelijk zijn vertrokken.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden