PlusExclusief

De stilte keert langzaam terug in Charkov. ‘We zijn één familie geworden’

De weinige bewoners die district Saltovka in Charkov niet ontvluchtten, verbleven wekenlang in de schuilkelder. Nu het Oekraïense leger de Russen terugdringt uit de omgeving van de stad, kunnen ze eindelijk naar buiten.

Michiel Driebergen
Eind februari werd de wijk Saltovka als eerste door de Russen gebombardeerd, met tanks en artillerie. Beeld Dimitar Dilkoff/AFP
Eind februari werd de wijk Saltovka als eerste door de Russen gebombardeerd, met tanks en artillerie.Beeld Dimitar Dilkoff/AFP

Naast de speeltuin aan de Rodnikovastraat zit een bomkrater; boven het portiek zit een reusachtig gat. Ruslan Nachmetov (49) komt aanzeilen op zijn elektrische fiets, een driewieler die hij zelf in elkaar knutselde. Hij nodigt zijn bezoek uit zijn ‘museum’ te bezoeken, zoals hij de benedenruimte van de flat noemt.

“Dit viel in de tuin,” zegt hij, het staartstuk van een Smertsj-raket in zijn armen wiegend. “Het centrale deel is geëxplodeerd. Dit bleef over.” Dan raapt hij een granaatscherf van de vloer. “Dit is mijn favoriet. Het lijkt wel een zwaard. Gevonden in het kinderdagverblijf hiernaast.”

Het district Saltovka in Charkov is een van de grootste stadswijken van Oekraïne: enkele honderdduizenden mensen woonden er, verspreid over woonblokken van zeker twaalfhoog. Nu is de wijk vol controleposten van het leger, en zit er geen raam meer in de sponningen.

Kwarteleitjes

Eind februari werd de wijk als eerste door de Russen gebombardeerd, met tanks en artillerie. De weinige bewoners die niet vluchtten, verbleven wekenlang in de schuilkelder. Nu het Oekraïense leger de Russen terugdringt uit de omgeving van de stad, kunnen ze eindelijk naar buiten.

Ruslan Nachmetov is al die tijd in de Rodnikovastraat gebleven. Terwijl zijn vrouw en kinderen in Polen in veiligheid zijn gebracht, voorziet hij met zijn voertuig de achtergebleven buurtbewoners van eerste levensbehoeften: water, voedsel en medicijnen. “Zonder mij zouden sommige mensen hier niet overleven,” verklaart hij.

De ondernemer had even buiten Charkov zijn eigen kwartelhouderij: hij leefde van de verkoop van de eitjes. “Dat ging goed. Ik vreesde dat de belastingdienst gauw op de stoep zou staan. Toen kwamen de Russen,” zegt hij. Zijn bedrijf werd beschadigd, dus doodde hij de vogeltjes, om tenminste het vlees te kunnen eten.

Tien kilo afgevallen

Hoewel in de verte de explosies hoorbaar blijven, zitten de bewoners onbekommerd op de bankjes voor hun portiek. De zon schijnt, en ze kunnen er hun telefoon opladen. Door de snoeren van de buurtbewoners aan elkaar te knopen, en die te verbinden met een functionerende elektriciteitskast verderop, kreeg Ruslan Nachmetov het voor elkaar de flat van stroom te voorzien.

“We zijn één familie geworden,” zegt Irina Saultsjenkova (58), een van de bewoners. “Zodra de elektra binnenshuis zou functioneren, zouden we niet meer bij elkaar zitten.” De vrouw is zelf nooit in de kelder geweest, vertelt ze: haar man was daartoe niet in staat.

Ze nodigt uit hem thuis te bezoeken, in het appartementencomplex om de hoek. Onderweg, behendig de glasscherven mijdend, wijst Irina Saultsjenkova naar een gat ter hoogte van de achtste verdieping. “Dat gebeurde op 21 april,” zegt ze. “En dat gebeurde een dag later – gelukkig waren op dat moment alleen de katten thuis.” Ze wijst naar een krater die de fundamenten van de flat blootlegt. “Sinds die klap slapen wij in de hal.”

De lift was het eerste dat niet meer functioneerde, vertelt de vrouw, terwijl ze achttien trappen omhoog stiefelt. Sinds het begin van de oorlog viel ze tien kilo af: van het traplopen, maar ook van de stress. Haar kleding slobbert rond haar lijf.

Binnen moet ze eerst het matras aan de kant schuiven – de schoenen hoeven niet uit. Dan troont Irina Saultsjenkova haar bezoek naar het balkon. Daar wijst ze naar uiteengereten garageboxen, naar een verwoest gebouw waar ‘Holy Dance School’ op staat, en naar het oostelijker gelegen gedeelte van de wijk.

Daar mogen alleen militairen komen, en zien veel verdiepingen roetzwart: tekenen van uitslaande brand. De Russen hadden de watertoevoer geraakt, wijst ze ten slotte op een verbogen pijp pal onder haar flat. De straat veranderde tijdelijk in een waterval. De kachel werkte op dat moment al niet meer, terwijl het 12 graden vroor; en toen was ook het water gestopt.

Wachten in de hal

Haar man, Anatoli Saultsjenkov (62), zit aan tafel in de kleine keuken. Hij blijkt te lijden aan parkinson, en heeft moeite met praten. “Ik kon niet naar beneden,” verklaart hij. “Ik kan alleen binnenshuis bewegen.” Bang is hij nooit geweest, zegt hij. “Wat gebeurt, moet gebeuren.”

De mannen van de territoriale verdediging en de politie hadden er bij het echtpaar op aangedrongen te vertrekken, vertelt Irina Saultsjenkova, maar zonder succes. “Dan zouden ze zich in de wijk hebben verschanst, en zou er niks van ons huis over zijn gebleven.”

Hoewel het aantal beschietingen overdag afneemt, gaat het ’s avonds vaak nog los, vertelt Anatoli Saultsjenkov. “Dan kunnen we niet eens aan tafel eten, en wachten we in de hal.” Zijn vrouw vult aan: “Dan liggen we in elkaars armen, en wensen we de Russen naar de hel.”

Optimisme

Nu de eerste wijkbewoners terugkeren om te kijken wat er van hun flat is overgebleven, ziet Irina Saultsjenkova het optimistisch in. “Het belangrijkste is dat er niet meer geschoten wordt. Dan zal de wijk weer snel opbloeien.” Ze hoopt dat de supermarkt wordt herbouwd, zodat ze haar baan als kassamedewerker weer kan oppakken.

Ruslan Nachmetov gelooft niet in het herstel van de wijk. “Het is onveilig hier. De winkels zijn kapot en er valt glas naar beneden,” beargumenteert hij. Volgens hem is de terugkeer van mensen een uitnodiging aan de Russen om weer te beginnen met bombarderen. “De stilte is beangstigend en onbegrijpelijk.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden