Plus

De situatie in Israël: een permanent kruitvat met veel lontjes

De situatie in Israël escaleerde deze week dramatisch. In een paar dagen vielen al ruim honderd doden. Maar wat gebeurde er precies?

Palestijnen onderzoeken hun hun huizen nadat deze door luchtraketten zijn verwoest.  Beeld EPA
Palestijnen onderzoeken hun hun huizen nadat deze door luchtraketten zijn verwoest.Beeld EPA

Twee weken geleden blokkeerde de Israëlische politie de Damascuspoort in Jeruzalem. Dat zette kwaad bloed onder de Palestijnse inwoners van Jeruzalem. De poort is een bekend verzamelpunt dat naar de Palestijnse delen van de stad leidt en naar de Al-Aqsa Moskee, de grootste moskee van Jeruzalem. Tijdens de ramadan komen daar veel moslims samen.

De tweede opmaat naar het geweld waren de dreigende uitzettingen van Palestijnse gezinnen in een Arabische wijk in Jeruzalem. Uitzettingen vinden praktisch elke week plaats op de Westelijke Jordaanoever, doorgaans in dorpjes waar weinig mensen van gehoord hebben. Deze uitzettingen in Jeruzalem hebben veel meer profiel. Daarbij gingen er op sociale media ook filmpjes rond van extremistische joodse kolonisten die glashelder waren over hun doel om Jeruzalem 100 procent Joods te maken. Het leidde tot meer demonstraties en rellen.

Tot slot greep de Israëlische politie hard in op het terrein van de Al-Aqsa moskee zelf. Daarop volgde een ultimatum van de islamitische militie Hamas in de Gazastrook aan de Israëlische regering. Vervolgens kwamen we in de fase van raketten, luchtaanvallen en artilleriebeschietingen terecht. Met daarbij deze keer ook nog gevechten en plunderingen in Israëlische steden waar Israëlische joden en Israëlische Arabieren elkaar te lijf gingen.

Voedingsbodem

Het is belangrijk bij al die gebeurtenissen naar de voedingsbodem van dit alles te kijken, zegt Erwin van Veen, Midden-Oostenspecialist en senior conflictonderzoeker bij Instituut Clingendael. “De Israëlisch-Arabische gemeenschap is bijvoorbeeld al lange tijd politiek gemarginaliseerd. Die staat sociaaleconomisch op achterstand en wordt actief gediscrimineerd op meerdere vlakken. Dat is al decennia aan de gang en levert een voedingsbodem op van frustraties die allemaal lontjes worden in een kruitvat.”

Onder premier Benjamin Netanyahu is in de laatste Israëlische kabinetten ook een stevige verrechtsing te zien, aldus Van Veen. De stem van extreme religieuze partijen zwol aan. Van het traditionele links is niet zoveel meer over. “We hebben vooral kabinetten gezien die feitelijk het kruip-door-sluip-door Israëlische annexatiebeleid van Palestijnse gebieden stimuleren. Heel duidelijk wordt ook gemaakt dat Arabische Israëliërs eigenlijk een soort tweederangsburgers zijn. Daarbij zie je constant een verscherping van het vijandbeeld. Dat is een belangrijke reden dat Netanyahu aan de macht blijft. Hij gedijt bij de tegenstellingen en het vijandbeeld dat daarbij hoort, dus benadrukt hij een terroristen-frame bij Hamas en een scherp anti-Iranverhaal. Elk van die frames bevat wel elementen van waarheid, maar vaak kloppen ze niet of zijn ze te simplistisch.”

Corrupt

Van de Palestijnse autoriteit valt ook weinig te verwachten, denkt Van Veen. “Die is al heel lang een corrupte nepotistische club waarvan het merendeel allang met pensioen had mogen zijn. De autoriteit heeft niet echt een voorbeeldfunctie, mag je wel zeggen. In peilingen zegt 50 tot 70 procent van de Palestijnen dat ze er meer dan genoeg van hebben. Als iemand als president Abbas dan de verkiezingen uitstelt, wordt dat gezien als een manier om aan de macht te blijven omdat zijn partij waarschijnlijk zou verliezen.”

Het zijn omstandigheden die de extremisten van Hamas de kans geven zich te laten zien en zich op te werpen als verdedigers van de Palestijnse zaak, al zitten ze opgesloten in de Gazastrook en kunnen ze feitelijk niet al te veel. Van Veen: “Hamas zag zijn kans schoon om een politiek statement te maken na de Israëlische politieactie bij de Al-Aqsa Moskee. Dat escaleert nu volledig met honderden Palestijnse raketten en luchtaanvallen van de Israëli’s.”

“Die Hamas-aanvallen hebben echter ook een averechts effect, want nu kan Netanyahu de wereld weer zeggen: ‘Kijk, we worden bestookt door die terroristen uit Gaza en we hebben het recht onszelf te verdedigen’. Daar zijn de Amerikanen het dan weer mee eens, Israël moet zichzelf kunnen beschermen. Terwijl de Verenigde Naties al jaren vaststellen dat het gaat om een heuse belegering van de Gazastrook. Daar zitten 2 miljoen Palestijnen klem en heerst een humanitaire crisis. Daarmee kun je aanslagen op Israëlische burgers nooit goedpraten, maar er ligt wel een voedingsbodem voor wat nu opspeelt.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden